Nieuws

Erdogan belooft verbetering mensenrechten, uitspraken met scepsis ontvangen

De Turkse regering zegt de vrijheid van meningsuiting en de rechtsstaat beter te willen beschermen. Het voornemen is vervat in een Actieplan voor Mensenrechten, dat dinsdag werd gepresenteerd door president Recep Tayyip Erdogan.

President Recep Tayyip Erdogan tijdens een vergadering over het Actieplan voor Mensenrechten. Beeld via REUTERS
President Recep Tayyip Erdogan tijdens een vergadering over het Actieplan voor Mensenrechten.Beeld via REUTERS

Concrete voorstellen volgen nog, het Actieplan bestaat vooralsnog uit negen uitgangspunten.

De toespraak van Erdogan werd door critici in binnen- en buitenland met scepsis ontvangen. Uit het optreden van Erdogans regering tot nu toe blijkt volstrekt niet dat ze wat betreft de rechtsstaat van goede wil is. Met de mensenrechten in Turkije ging het de afgelopen vijf jaar steeds slechter. Honderden mensen zitten gevangen vanwege hun politieke uitingen of activiteiten.

Pers en internet

Volgens Erdogan kijkt de regering naar de manier waarop wordt omgegaan met misdrijven die te maken hebben met de pers en het internet. ‘Verbetering van de vrijheid van meningsuiting, van organisatie en van godsdienst zijn de doelen waar we tot nu het hardst aan hebben gewerkt.’

Wel gaf hij met beeldspraak aan dat er grenzen zullen blijven bestaan aan wat er kan worden gezegd. ‘We zullen niet elke bloem water geven’, zei hij. ‘Water geven aan een bloem met een gebogen kopje is gerechtigheid, water geven aan een doorn betekent wreedheid.’

De komende drie jaar zullen de uitgangspunten volgens de president worden omgezet in bijna vierhonderd wetsvoorstellen of -wijzigingen. Ook dient het plan als fundament voor de onlangs aangekondigde nieuwe grondwet, die de regering in 2023 klaar wil hebben.

Volgens voorzitter Mehmet Durakoglu van de Orde van Advocaten in Istanbul zien de plannen er op papier niet slecht uit, maar ‘geven de omstandigheden ons weinig reden voor vertrouwen dat ze ook zullen worden uitgevoerd’. Hij doelde met name op de rechtsgang in Turkije. Erdogan had gezegd dat het recht op een eerlijk proces beter zal worden gegarandeerd. ‘Hij kan beter de rechters vertellen dat ze zijn opdrachten niet langer moeten uitvoeren’, aldus Durakoglu.

Willekeurige opsluitingen

Het actieplan bevat niets over willekeurige opsluitingen en vonnissen zonder bewijs, zei Emma Sinclair-Webb, vertegenwoordiger in Turkije van Human Rights Watch, tegen persbureau Reuters. ‘Op grond van antiterrorismewetgeving zitten tienduizenden mensen gevangen die zelfs nooit vervolgd hadden moeten worden.’ Tot dat probleem is opgelost ‘is een mensenrechtenplan niets meer waard dan het papier waarop het is geschreven’, aldus Sinclair-Webb.

Koerdisch-gezinde HDP

Intussen neemt vanuit de regerende AKP de roep toe om een verbod van de Koerdisch-gezinde HDP, de op een na grootste oppositiepartij van Turkije. De regering beschuldigt de partij van banden met de Koerdische beweging PKK, volgens Ankara de voornaamste belichaming van het terrorisme in Turkije.

De rechts-nationalistische MHP, de coalitiepartner van de AKP, dringt al langer aan op een verbod van de HDP. Dinsdag werd die eis bevestigd door Cahit Özkan, vicevoorzitter van de AKP-fractie in het Turkse parlement.

Op dezelfde dag maakte het Turkse Hof van Cassatie bekend een onderzoek te beginnen naar negen HDP-parlementariërs die van steun aan terrorisme worden beschuldigd. Een uitspraak van het hof in deze zaak kan een volgende stap zijn naar een verbod. Tien afgevaardigden van de HDP zitten op het ogenblik al gevangen, onder wie partijleider Selahattin Demirtas. Tegen hem is 142 jaar celstraf geëist.

Meer over