PostuumTony Allen (1940-2020)

Er zijn vier drummers nodig om de koning van de afrobeat te vervangen

Tony Allen gaat de geschiedenis in als uitvinder van de afrobeat. Het was niet iedere drummer gegeven om zo elegant en soepel vier ritmes tegelijk te spelen.

In 2019 speelde de Britse groep The Good, The Bad & The Queen op het Rock Werchter Festival in België, met de op 30 april 2020 overleden drummer Tony Allen.Beeld Ben Houdijk

Er zijn minder goede introducties tot het werk van de donderdag in Parijs overleden drummer Tony Allen (79) denkbaar dan het beluisteren van het meest recente album waarop zijn naam prijkt.

Op Rejoice, dat een paar weken geleden verscheen maar tien jaar geleden werd opgenomen, is de in Lagos, Nigeria geboren drummer te horen met trompettist Hugh Masekela.

De polyritmiek en de souplesse waarmee Allen met zijn vier ledematen hier soms wel vier verschillende ritmes tegelijk kan spelen, zijn exemplarisch voor de door hem ontwikkelde speelstijl die een heel eigen genre-aanduiding zou krijgen: Afrobeat.

Allen was de uitvinder van deze muziekstijl, vond ook Fela Kuti, de Nigeriaanse popster met wie Allen in de jaren zeventig furore zou maken. ‘Zonder Allen geen Afrobeat’ zei de in 1997 overleden Nigeriaanse muzieklegende eens over de drummer die tussen 1964 en 1980 in zijn band speelde.

Jazz, funk en highlife

Afrobeat is een combinatie van jazz, funk en West-Afrikaanse highlife. Allen is de ritmische basis gaan ontwikkelen nadat hij in 1964 Fela Kuti in Lagos had ontmoet. Kuti wilde de van huis uit vooral jazzmuziek spelende Allen graag in zijn band Koola Lobitos hebben. Aanvankelijk speelde de band vooral een in de Nigeriaanse hoofdstad populaire mengvorm van jazz en highlife, daar kwam na een inspirerend bezoek aan de Verenigde Staten in 1969 de funk van James Brown als belangrijke inspiratiebron bij.

Kuti doopte zijn band om tot Africa ’70 en zou met Allen op de drums zo’n dertig albums uitbrengen. Repeterende orgelriffs, krassende gitaren en een ritme dat in vaak meer dan een kwartier durende nummers even soepel als dwingend klonk maakten Kuti’s sound tot wat we nog altijd afrobeat noemen.

Hoe knap en zelfs onvervangbaar Allens spel was, mag alleen al blijken uit het feit dat Kuti na Allens vertrek in 1979 soms wel vier drummers nodig had om de rijkdom en kracht van diens spel te benaderen.

Allen vertrok naar Europa en woonde achtereenvolgens in Londen en Parijs. Afrobeat werd in de popwereld geïntroduceerd door bijvoorbeeld de New Yorkse band Talking Heads die nadat hun producer Brian Eno hen een plaat van Fela Kuti liet horen op hun plaat Remain In Light (1980) een eigen variant van het genre creëerde.

Aan de haal

Allen kreeg de credits die hij verdiende. Maar de uitvinder van afrobeat had weinig op met de manier waarop met zijn muziek aan de haal gegaan werd. De zo essentiële polyfone drums waren volgens hem meestal sluitpost voor bands die Afrobeat zeiden te spelen, terwijl het volgens hem juist de kern en basis van zijn muziek moest zijn.

Maar het was nu eenmaal niet iedere drummer gegeven om zo elegant en soepel vier ritmes tegelijk te spelen. En daarnaast ook altijd hongerig te blijven naar nieuwe muziek. Allen bracht vele, divers klinkende platen uit onder eigen naam maar speelde ook met hiphop-, jazz- en zelfs techno-producers als Jeff Mills.

Begin deze eeuw raakte hij bevriend met de Britse popmuzikant Damon Albarn. Als drummer in Albarns band The Good, The Bad & The Queen was Allen vorige zomer nog te zien op het Lowlands festival, waar een nieuwe generatie muziekliefhebbers kennis kon maken met de unieke speelstijl van wat een van de allerbeste drummers ter wereld was.

Lees ook

Kort geleden sprak de Volkskrant hem nog telefonisch over zijn samenwerking met Fela Kuti, Hugh Masekela en Damon Albarn. ‘Gewoon gaan. Spontaniteit en originaliteit, daar ging het om’

Meer over