bellen metduitsland-correspondent Sterre Lindhout

‘Er is veel kritiek op het CDU-programma, waar ‘voor de toekomst’ boven staat, maar klimaatbeleid mist’

Over minder dan drie weken gaan onze Oosterburen naar de stembus om de opvolger van Angela Merkel te kiezen. SPD’er Olaf Scholz maakt volgens de peilingen de beste kans om nieuwe bondskanselier te worden, kan daar nog verandering in komen? We vragen het Sterre Lindhout onze correspondent in Berlijn.

Olaf Scholz tijdens de campagne van de SPD.  Beeld REUTERS
Olaf Scholz tijdens de campagne van de SPD.Beeld REUTERS

Dag Sterre, in welke fase van de verkiezingen is Duitsland aanbeland?

‘Na het eerste debat vorige week is de heiße Phase aangebroken, is mijn idee. De verkiezingen zijn nu heel zichtbaar in het straatbeeld, om elke hoek hangen verkiezingsposters en in de media gaat het voornamelijk over de campagne.

‘De aanloop naar deze verkiezingen is gek, omdat de favoriet in korte tijd twee keer is gewisseld. Eerst waren het de Groenen, toen de CDU en nu komen de Sociaaldemocraten bovendrijven. De CDU, toch bijna een synoniem voor Duitsland, is in paniek. Het grote thema is of CDU-leider Armin Laschet het nog kan omkeren.’

Waar komt die gekke aanloop vandaan?

‘Er werd een duel tussen de CDU en de Groenen voorspeld. De Groenen kozen Annalena Baerbock als leider en zij heeft vrij vroeg gepiekt in haar populariteit. Daar leek de campagne in mei al begonnen, Baerbock kreeg heel veel steun van progressieve media. Dat sloeg om in een campagne tégen haar door rechtse media als Bild en Der Spiegel toen bleek dat ze haar cv wat opgeleukt had. In Duitsland komt er dan heel snel een soort mediaoffensief in gang en die kranten kunnen je echt kapotschrijven. En de Groenen stapten er ook wat naïef in. Als je echt bondskanselier worden wilt, moet je dat soort dingen checken. Toen zakte Baerbock door het ijs.

‘Daarna werd de CDU de grootste in de peilingen. Maar Laschet is een lichtelijk kleurloos figuur en tijdens de overstromingen in Noordrijn-Westfalen, waar hij president van is, sloeg hij niet zo’n slagvaardig figuur. Hij was een beetje vaag over welke consequenties die verkiezingen moeten hebben wat betreft klimaatbeleid. Er is sowieso veel kritiek op het programma van de CDU, waar ‘voor de toekomst’ boven staat, maar waarin erg vaag wordt gebleven over klimaatbeleid.

‘Dus zo kwam de al doodverklaarde SPD van Olaf Scholz bovendrijven. Scholz is de minister van Financiën en degene die in de coronacrisis en na de overstromingen de portemonnee trekt. De peilers in Duitsland zitten er vaak naast, maar alle verschillende peilers zeggen dat de SPD hoger staat dan de CDU. Die partij staat er met zo’n twintig procent historisch slecht voor.’

Maandag was Scholz te gast bij de Franse president Macron, woensdag is Laschet uitgenodigd. Baerbock ontving geen uitnodiging, wat zegt dat over de verhoudingen?

‘Scholz was daar officieel voor zijn Europese klimaatclub, hij wil afspraken maken over landen die niet willen vergroenen maar wel profiteren van investeringen van anderen. Maar dat plan is überhaupt al onderdeel van zijn campagne. Het bezoek van Laschet is volgens mij echt een campagnebezoek.

‘De SPD en CDU zijn van oudsher de twee partijen die Duitsland willen vertegenwoordigen, ook in Europa. De SPD is wat linkser en wil het hebben over een humaner vluchtelingenbeleid en op defensiegebied meer samenwerken. Het CDU is ook erg Europees, maar ziet Europa meer als een economisch blok.

‘Dat Baerbock ontbreekt zegt wel iets over haar internationale status, ja. Zij is gewoon volksvertegenwoordiger en heeft geen bestuurlijke ervaring. De Groenen zijn als partij binnen Duitsland ook van een kleiner statuur. Het is minder logisch dat Macron haar uitnodigt. De kans ze de grootste wordt, acht ik steeds kleiner. Als ze de 16 procent uit de peilingen haalt, betekent dat wel gewoon een verdubbeling. Ik denk wel dat De Groenen gaan regeren.’

Welke coalities liggen voor de hand?

‘De CDU regeert al zestien jaar en het grootste deel van de naoorlogse tijd. Maar zoals het er nu voorstaat is het mogelijk dat ze in de oppositie terechtkomen. Duitsland krijgt voor het eerst een drie-partijencoalitie, want met de twee grootste partijen gaat het niet lukken een meerderheid te krijgen.

Allerlei prominente CDU-ers waarschuwen, zelfs Merkel vandaag, dat de SPD over links zou kunnen gaan regeren met de Groenen en de Linke. Die partijen zijn tegen de NAVO en ook sceptisch over de EU. Dat is vooral paniekvoetbal van de CDU. De meeste SPD-ers willen niet zo’n rood-rood-groene coalitie, zeker Scholz niet. Dat is toch een politicus van het midden.

‘Als de SPD de grootste wordt, komt er eerder een ‘stoplichtcoalitie’, met de liberale FDP en de Groenen. Als de CDU de grootste wordt is de kans groot dat er een ‘Jamaicacoaltie’ komt met de CDU, de Groenen en FDP. In beide gevallen is dat een iets progressievere regering. Jamaica zal meer gericht zijn op digitalisering, met de SPD wordt het iets linkser. Dan zal Duitsland iets meer vooraan lopen op het gebied van klimaatbeleid.’

Je zei al dat de vraag is of Laschet de boel nog kan omkeren. Wat is daar voor nodig?

‘Het zou Laschet goed uitkomen als de media Scholz kapot gaan schrijven. Er zijn wel wat schandalen aan hem te koppelen, zoals het Wirecard-schandaal, maar er is niet echt een lont. Bild is Scholz nu wel aan het aanvallen door hem te koppelen aan het coronabeleid, maar dat zal hem niet doen instorten.

‘Misschien dat Merkel Laschet nog gaat steunen, maar ik weet niet of zij het nou echt in hem ziet zitten. Laschet heeft nu een ‘toekomstteam’ gepresenteerd dat hem in de campagne gaat steunen, met CDU’ers uit alle kampen. Maar daar wordt vrij lacherig op gereageerd, dat soort pogingen pakken tot dusver averechts uit.

‘In het begin van mijn correspondentschap dacht ik vaak: ‘Nu gaat er wat veranderen’, maar dat viel altijd erg mee. Dus ik denk dat het nog een close call gaat worden tussen CDU en SPD. Er komen nog twee lijsttrekkersdebatten aan, daar kan wel wat gebeuren. Vier jaar geleden stond vast dat de CDU zou winnen, nu is de strijd best wel open. Het zijn de spannendste verkiezingen sinds 2005, toen Merkel aantrad.’

Meer over