Er is maar één baas en dat is Bos

Wouter Bos is de baas van de PvdA en de partij vindt het geweldig. Dat bleek zaterdag op het congres....

Van onze verslaggever Raoul du Pré

Als winnaar van de dag sloot PvdA-leider Wouter Bos zaterdag zijn eigen partijcongres af. Hij won op alle fronten de interne strijd om de richting van het nieuwe sociaal-democratische beginselmanifest. Met nog niet eerder vertoonde bravoure presenteerde hij zichzelf daarna als het alternatief voor minister-president Balkenende. 'Er zijn van die dagen dat ik zo verlang naar verkiezingen.'

De PvdA eet uit Bos' hand, bleek eens te meer in Delft. Aan de vooravond van het congres meldden zich in de pers nog enkele kritische partijleden die zich verzetten tegen de 'ideologische leegte' van het nieuwe manifest. Dat stuk, waarin de fundamenten van het gedachtegoed zijn vastgelegd, was sinds 1977 niet meer vernieuwd. Het nieuwe manifest is nauw verbonden met Bos. Hij schreef er enthousiast aan mee.

De critici betreurden dat het nieuwe manifest het begrip vrijheid voorrang geeft boven het oude vertrouwde solidariteit. Ze struikelden over de 'algemeenheid' van de stelling dat de PvdA 'een fatsoenlijk bestaan' voor alle mensen nastreeft. Aan dat begrip kleeft te veel 'de CDA-achtige spruitjeslucht van burgermansfatsoen', betoogden zij. Ook werd een poging ondernomen te voorkomen dat de PvdA officieel een partij wordt die 'selectieve migratie' voorstaat en dus zoveel mogelijk nieuwkomers buiten de landsgrenzen wil houden.

Maar in de loop van de dag sneuvelde al het verzet tegenover de overgrote meerderheid van de PvdA'ers die zich als één man achter het manifest en de partijleider schaarden. In zijn speech greep Bos daarna het moment aan om zijn partijgenoten op te roepen hun zelfvertrouwen van voor 2002 te hernemen. 'Vanaf vandaag is deze Partij van de Arbeid niet meer een partij die zijn trauma's aan het verwerken is', aldus Bos. De tijd van nederige excuses aan de kiezers is volgens hem voorbij.

De partijleider opende vervolgens een frontale aanval op het kabinet Balkenende II, dat Nederland volgens hem in een permanente toestand van 'onbehagen en vervreemding' heeft gebracht. 'Moord, onderduikende politici, onbegrip en wantrouwen. Een kabinet dat met de rug naar de samenleving lijkt te staan en elke uitgestoken hand steeds weer afwijst. Ministers die spanningen opkloppen in plaats van ze weg te nemen. Het is meer dan alleen onbehagen en vervreemding. Het is ook een verlies van trots. Trots op hoe we dachten dat we in dit land met elkaar om konden gaan, trots op hoe we de zaakjes hier regelden, trots op hoe er in het buitenland over ons werd gepraat.'

Bos - in de opiniepeilingen goed voor meer dan vijftig Kamerzetels - opende de verkiezingsstrijd met CDA-leider Jan Peter Balken ende, hoewel de verkiezingen wellicht nog twee jaar op zich laten wachten. 'Maar het mag eerder! En wanneer het ook zal zijn, we zijn vanaf nu op weg daar naar toe.' De PvdA is klaar om te regeren, benadrukte Bos. Tot het zover is zal hij een boodschap 'van hoop en optimisme' uitdragen, 'van redelijkheid en vooruitgang'.

Hij verweet het kabinet, en met name minister Verdonk van Integratie, dat zij stelselmatig 'de angsten en zorgen van mensen' bevestigt en aanwakkert. 'Ze praat over moslims en Nederlanders, alsof het gros van de moslims geen Nederlander is. Ze praat over een gebrekkig incasseringsvermogen van moslims om daarna in één moeite door te ontkennen dat sprake is van racisme en discriminatie op de arbeidsmarkt.' Met die toon 'speelt het kabinet met vuur'.

Bos riep ambitieuze partijgenoten op zich te melden om met hem de race om het lijsttrekkerschap voor de volgende verkiezingen aan te gaan. Zijn eerdere suggestie dat hij liever geen splijtende strijd binnen de eigen partij ziet, berustte volgens hem op 'een misverstand'. Er heeft zich nog geen enkele tegenkandidaat voor Bos gemeld.

Bos reikte bij wijze van eerbetoon de 'gouden speld' uit aan Jeltje van Nieuwenhoven, die onlangs na vele jaren dienst de Tweede Kamer verliet. De gouden speld is de hoogste onderscheiding die de PvdA kent, en werd eerder alleen toegekend aan Max van der Stoel en Wim Kok.

Pagina 7: Commentaar

Meer over