Er is iets vreselijk mis met de toekomst van Alexander

Al 8 jaar zit Alexander in tbs-klinieken. Al jaren wacht hij op resocialisatie. Hij heeft het gehad met de niet nagekomen beloften en weigert mee te werken aan een nieuw behandelplan....

De hoofdbehandelaar van de tbs-kliniek heeft zijn vingertoppen tegen elkaar geslagen, zijn rechtervoet over zijn linkerhiel gelegd en zijn ja-hallo-ik-ken-deze-man-pas-een-paar-maanden-dus-wat-kan-ik-eraan-doen-dat-hij-al-acht-jaar-in-een-tbs-kliniek-zitblik opgezet. De hoofdbehandelaar, psycholoog, ligt onder vuur.

Aanvaller 1 is Alexander (34), we kennen hem nog van vorige week. Hij heeft in 1997 geprobeerd een medewerker van een daklozenopvang te wurgen met een sjaal. Een paranoïde waanstoornis maakte hem ontoerekeningsvatbaar voor zijn daad. De rechter besloot tot tbs met dwangverpleging. Dat is nu 8 jaar geleden. Alexander wil eindelijk eens met de laatste fase van zijn behandeling beginnen, de zogeheten resocialisatie.

Aanvaller 2 komt eveneens uit verdachte hoek, het is de raadsman van Alexander. Die vertaalt Alexanders emotie (‘Waarom zou ik me nog scheren? Waarom zou ik me reet nog afvegen? Na 8 jaar, na 8 jaar. . . Het komt me mijn nek uit’) in fraaie juridische volzinnen.

Aanvaller 3 is de officier van justitie en aanvaller 4 is, opmerkelijk genoeg, de rechter die deze zitting, waarop wordt besproken hoe het verder moet met de tbs van Alexander, voorzit.

De hoofdbehandelaar heeft het dus zwaar. Vreemd is dat niet. Enkele weken geleden heeft de rechter de zitting uitgesteld om speciaal deze heer als getuige-deskundige te kunnen horen. Zijn advies is immers in hoge mate bepalend voor de toekomst van Alexander.

En er is iets vreselijk mis met de toekomst van Alexander. Een jaar geleden bepaalde de rechtbank dat moest worden begonnen met zijn resocialisatie – wat wil zeggen dat Alexander langzaam maar zeker de stap terug in de maatschappij moet gaan maken, met allerlei beperkingen, maar toch. Dat was in 2005. In 2004 had de rechtbank dit ook al gezegd. En in 2003 ook al. Stop met sleutelen aan Alexander, zeiden de rechters toen, beter dan dat hij nu is, wordt hij niet. Maar zolang hij in een omgeving woont met een strakke structuur, is het gevaar voor de samenleving meer dan aanvaardbaar.

Maar het enige wat er sindsdien is gebeurd, is dat Alexander enkele maanden geleden is gewisseld van tbs-kliniek. En nu dreigt een rare situatie: Alexander heeft het zo gehad met alle beloften die niet worden waargemaakt, dat hij weigert mee te werken aan het opstellen van een nieuw behandelplan.

De rechter tegen de behandelaar: ‘Hij kan toch niet alles in zijn eentje tegenhouden?’

De behandelaar: ‘Tuurlijk, als hij op zijn kamer wil blijven zitten, wat kan ik dan? Dan houdt het op en gaan wij longstay aanvragen.’

Longstay is een eufemistische term voor levenslang of beter gezegd: op de longstay-afdeling zitten tbs’ers van wie na jaren behandeling is gebleken dat ze een groot gevaar voor de samenleving blijven vormen. En dat gevaar verdwijnt eigenlijk pas wanneer ze sterven. . .

Alexander loopt dus letterlijk op de dunne lijn van leven en dood. Maar na alle teleurstelling lijkt dat hem niet meer te interesseren. ‘Ik zie de tbs dichtgroeien tot een monster, en ik moet hem elke dag leven.’

De behandelaar heeft nog een verrassing. Eigenlijk, zegt hij, moet nog met de tbs-behandeling van Alexander worden begonnen. Doodse stilte bij de rechter, de officier, de advocaat en Alexander.

De rechter: ‘Dat is een nogal naar beeld dat u hier schetst.’ Het zou betekenen dat Alexander 8 jaar lang voor niks in al die tbs-klinieken heeft gezeten.

De behandelaar, zonder enige aarzeling: ‘Klopt. . .’

De rechter: ‘Ik geloof dat niemand hier vrolijk van gaat worden.’

Maar de behandelaar wil nog wel even doorgaan met zijn analyse: alle tbs-klinieken waar Alexander heeft gezeten, hebben zijn capaciteiten overschat en ook Alexander overschat zijn eigen vermogens.

De officier van justitie, die Alexander sinds 1997 kent: ‘Meneer, er lopen legio mensen op straat met de problematiek die Alexander heeft. U ziet een motivatieprobleem bij Alexander. Maar waar moet hij nu nog het vertrouwen vandaan halen dat het bij u beter zal gaan?’

De behandelaar: ‘Goede vraag.’

De rechter neemt een onorthodox besluit. Hij stuurt Alexander en de behandelaar terug naar de tbs-kliniek. Over twee maanden moeten ze terugkomen, met een behandelplan.

Tegen Alexander zegt de rechter: ‘Wees niet te gevoelig, spring over uw eigen schaduw heen. Want als dit niet lukt, zijn de perspectieven alleen maar somberder.’ Dan dreigt longstay...

Meer over