Bellen metTom Vennink

‘Er gaat een intimiderende werking uit van zo’n uitzetting, ook richting andere correspondenten’

Rusland trok deze week per direct het visum van Volkskrantcorrespondent Tom Vennink in. Woensdag keerde hij terug naar Nederland. ‘Moskou is de laatste jaren een heel moderne stad geworden, dat zie je niet vanuit Nederland.’

Pepijn de Lange
Tom Vennink: ‘Ik zie geen reden waarom het tegen mij persoonlijk of tegen de Volkskrant gericht zou zijn.’ Beeld Yuri Kozyrev
Tom Vennink: ‘Ik zie geen reden waarom het tegen mij persoonlijk of tegen de Volkskrant gericht zou zijn.’Beeld Yuri Kozyrev

Welke reden gaf Rusland officieel voor het intrekken van je visum?

‘Maandag ben ik op de hoogte gesteld dat ik Rusland binnen drie dagen moest verlaten. Als reden geven de Russische autoriteiten twee administratieve overtredingen van enkele jaren geleden. Een daarvan ging over het betreden van een provincie in het noorden van het land zonder toestemming te hebben gevraagd aan de gouverneur van die provincie. Daar heb ik in januari 2020 een boete voor betaald.

‘De andere overtreding betrof het niet op tijd doorgeven van mijn verblijfplaats in Moskou in 2019. Rusland werkt met migratieregels uit de Sovjet-Unie, die buitenlanders verplichten om de autoriteiten voortdurend op de hoogte te houden van hun verblijfplaats. Dat heb ik een keer te laat gedaan. Daarvoor heb ik destijds een kleine boete betaald.’

Denk je zelf dat Rusland een andere reden heeft om je uit te zetten?

‘Er gaat een intimiderende werking uit van zo’n uitzetting, ook richting andere correspondenten. Ik had de afgelopen maanden al problemen met de verlenging van mijn persaccreditatie bij het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. De afgelopen zes jaar kreeg ik telkens een verlenging van een jaar. Maar vorige week kreeg ik na een moeizame procedure slechts een verlenging van zeven weken, zonder uitleg. Dat baarde mij al zorgen.

‘Het is ook opmerkelijk dat lichte overtredingen van jaren geleden nu uit de kast worden getrokken om mijn visum in te trekken. Vorig jaar heb ik nog probleemloos een visum gekregen, dat was ook al na die overtredingen.’

Tom Vennink: ‘Ik hoop in ieder geval dat de Volkskrant snel weer kan berichten vanuit Rusland.’ Beeld Marcel Wogram
Tom Vennink: ‘Ik hoop in ieder geval dat de Volkskrant snel weer kan berichten vanuit Rusland.’Beeld Marcel Wogram

Is je uitzetting misschien tegen de Volkskrant of tegen Nederland gericht?

‘Ik weet niet wat er precies achter mijn uitzetting zit. Het is in Rusland heel moeilijk om erachter te komen wat er precies achter zo’n beslissing zit. Maar ik zie geen reden waarom het tegen mij persoonlijk of tegen de Volkskrant gericht zou zijn. Wat wel duidelijk is, is dat de relaties tussen Nederland en Rusland zeer slecht zijn sinds het neerhalen van de MH17 in 2014.

‘Deze zomer heeft Rusland al een journalist van de BBC uitgezet. Dat was een verrassing voor veel buitenlandse correspondenten. Normaal gesproken zijn het de Russische journalisten die bemoeilijkt worden in hun werk.’

Verwacht je in de toekomst nog terug te kunnen keren als correspondent in Rusland?

‘Ik hoop in ieder geval dat de Volkskrant snel weer kan berichten vanuit Rusland. De komende tijd zal ik vanuit Nederland verslag moeten doen van Rusland. Dat is geen ideale positie. Als je daar niet bent, weet je niet waar de Russen het met elkaar over hebben. Dan kun je niet laten zien dat er een groot verschil bestaat tussen de Russische regering en de bevolking. Ook allerlei positieve ontwikkelingen mis je. Moskou is de laatste jaren een heel moderne stad geworden, dat zie je niet vanuit hier.

‘Maar vandaag zal voorlopig wel de laatste keer zijn dat ik de reis van Moskou naar Amsterdam heb afgelegd. Ik mag tot 2025 niet meer terugkomen in Rusland. Dat vind ik jammer.

‘Ik heb de afgelopen zes jaar met veel plezier gewoond in Moskou. Ik heb met veel interesse naar de Russen geluisterd en hun land mogen ontdekken. Van boomende havenstadjes in de poolcirkel tot leeglopende bergdorpjes in de Kaukasus. Ik heb ook een privéleven in Rusland opgebouwd. Ik zal mijn vriendin, vrienden en mijn leuke Moskouse buurtje missen.’

Van mammoeten tot gaspolitiek: enkele bijzondere reportages van Tom Vennink

Langs de pijplijn die Europa gas brengt (en Poetin meer macht geeft), stoken de Russen nog op hout

Jezus leeft. Hij woont op een berg in Rusland

Tom Vennink liep een ijsmarathon bij -29 º Celcius. Na afloop wilde hij huilen

Als het aan deze Russische wetenschappers ligt, lopen in Siberië straks weer mammoeten