Energie-NAVO kan Poetin stoppen

John Kerry, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, zei onlangs dat de Russische president Vladimir Poetin methoden uit de 19de eeuw hanteert in de 21ste eeuw. Hij doet het voorkomen alsof Poetin een etiquette heeft geschonden tijdens het staatsbanket en boerde aan tafel. De denkwijze van Poetin is echter grotendeels geworteld in de 19de eeuw. Politiek draait om macht, niet om recht. Het Westen, gewend aan diplomatieke conferenties over nobele VN doeleinden, heeft moeite met cynische Realpolitik.

Moderne politieke leiders weten meer van public relations dan van geschiedenis, laat staan de 19de eeuw. Kerry is geen Kissinger, Amerika's ex-minister van Buitenlandse Zaken, die met zijn proefschrift A World Restored promoveerde op het Congres van Wenen (1814-1815). Henry Kissinger schreef in The Washington Post: 'Te vaak wordt de Oekraïense kwestie voorgesteld als een duel: sluit Oekraïne zich aan bij het Oosten of het Westen? Maar wil Oekraïne overleven en opbloeien, dan moet het niet de buitenpost worden van de ene of de andere. Het moet een brugfunctie vervullen tussen beide'.

Wat kunnen we van Poetin verwachten met zijn methoden uit de 19de eeuw? Hij gebruikte de chaos in Oekraïne om de Krim te annexeren. De Krim herbergt de Russische Zwarte Zeevloot en 60 procent van de bevolking is Russisch. Hij krijgt steun van de Russen voor wie de Krim altijd al deel uitmaakte van de Russische demos. Oekraïne kan niets doen, en het Westen is geschokt en machteloos. Voor Poetin was er weinig risico.

Dat ligt anders met Oekraïne zelf. Kissinger: 'Poetin moet zich beginnen te realiseren dat, ongeacht zijn grieven, een politiek van militaire interventie resulteert in een nieuwe Koude Oorlog.' Voor Poetin zijn de nadelen van een militaire interventie in het oosten en zuiden van Oekraïne veel groter dan de voordelen. Als hij deze landsdelen annexeert, leidt dat tot veel geweld, mogelijk een burgeroorlog, in gebieden die bovendien tot de armste van Oekraïne behoren. Het westen van Oekraïne zal zich daarop ontpoppen als een virulent anti-Russische staat, militanter dan Polen, en lid worden van de NAVO. Zijn optie zal daarom eerder zijn: Oekraïne behouden zoals nu, een zwakke staat met een grote Russische minderheid die Moskou een verkapt voogdijrecht geeft in het buurland.

De appetijt voor meer macht moet worden beperkt door tegenmacht. Hier heeft Europa gefaald. Poetin kan energie gebruiken als machtsmiddel doordat Europa zich veel te afhankelijk heeft gemaakt van Russisch gas. Dat feit kan mogelijk Poetin verleiden tot avonturen van politieke leiders uit de 20ste eeuw. De EU predikt al vijftien jaar: minder afhankelijkheid van energie-import. Het tegenovergestelde gebeurde. De EU importeert nu 85 procent van zijn olie, 67 procent van zijn gas en 62 procent van zijn steenkolen. Grootste leverancier in elke sector: Rusland. Het Europese klimaatbeleid prevaleerde boven vermindering van gasimporten. In de klimaathysterie werd steenkool slecht, olie smerig, fracking een zonde en nucleaire energie de duivel. Deze verkettering resulteerde in meer import uit Rusland. De Duitse Energiewende (sluiten van atoomcentrales en massale bouw van windmolens) werd het schoolvoorbeeld. Windmolens kunnen de atoomcentrales niet vervangen en kolencentrales moeten de stroomtekorten opvangen, waarbij Duitsland goedkope kolen importeert uit de VS. Duitsland importeert intussen 60 procent van zijn gasbehoefte uit Rusland, mede dankzij de directe pijplijn Nord Stream die namens Gazprom wordt beheerd door de Duitse ex-kanselier Gerhard Schröder.

Het Westen kan Poetin afhouden van 'avonturen' door voldoende tegenmacht te vormen via een 'Atlantisch Energie Pact'; een soort 'Energie-NAVO'. Noorwegen, Canada en de VS zijn grote energieproducenten binnen de NAVO en kunnen een grotere gasexport naar EU-landen doorvoeren. Nederland zou dat initiatief, als belangrijke draaischijf in de Europese gasdistributie, zelfs kunnen lanceren. Een Atlantisch Energie Pact vormt zich overigens niet probleemloos. In de VS bestaan wettelijke beperkingen tegen gasexport, gesteund door machtige lobby's. Gasexport verhoogt de binnenlandse prijs.

Poetin is schaker op het bord van de Russische geschiedenis en tegenmacht trekt de grenzen van zijn Realpolitik, niet publieke verontwaardiging. De Oekraïense kwestie moet uiteindelijk worden opgelost aan de onderhandelingstafel. Kissinger: 'De test van politiek is hoe een conflict afloopt, niet hoe het is begonnen.' Kissinger was de Metternich, architect van het Congres van Wenen, van de 20ste eeuw. Deze eeuw heeft er nog geen voortgebracht.

undefined

Meer over