AnalyseBoris Johnson

En zo drijven de Britten weg, met Johnson aan het roer, koppig en trots

Boris Johnson zegt zich geen zorgen te maken over de gevolgen van een akkoordloos vertrek uit de EU.Beeld REUTERS

De Britse premier Johnson heeft maandag onverwachts een bom onder de Brexit-onderhandelingen gelegd. Hij koerst aan op een No Deal. Waarom plots die harde opstelling?

‘Ik zal mijn rug rechthouden.’ Met deze belofte is Boris Johnson het eindspel van de Brexit-onderhandelingen ingegaan. Anders dan zijn voorgangster Theresa May is hij niet bereid, zo liet de Britse premier maandag zijn landgenoten en zijn toehoorders op het vasteland weten, om toe te geven aan de Europese verlangens. Johnson zegt zich niet de minste zorgen te maken over de gevolgen van een bozig, ­akkoordloos vertrek uit de EU, eind dit jaar.

Met dit hoorngeschal gaat de Brexit weer verder waar het eind januari gebleven was. Voor Johnson is dit een bevrijding na de corona-interlude die hij om persoonlijke en politieke redenen zo snel mogelijk wil vergeten. De onderhandelingen zijn afgelopen maanden doorgegaan, maar het enige dat veranderd is, is de benaming van de Britse onderhandelaar. David Frost is nu Lord Frost, heeft een plekje in het Hogerhuis, samen met andere Brexit-getrouwen, als beloning voor zijn inzet voor een zo hard mogelijke Brexit.

Rule, Britannia

His Lordship had tegenover een Britse zondagskrant gemeld dat de fouten die door May zouden zijn gemaakt niet voor herhaling vatbaar zijn. ‘We kwamen aan de macht na een regering en onderhandelingsteam die op kritieke momenten toegaven. De Europese Unie kreeg de indruk dat ons woord niet serieus genomen hoefde te worden.’ Dat zal nu anders zijn, beloofde hij. Groot-Brittannië zal geen ‘vazalstaat’ worden, een variant op het ‘We never never, never shall be slaves’ uit Rule, Britannia!, waar onlangs zo’n commotie over bestond.

Het heersen over de zeeën, in ieder geval de Noordzee, speelt een cruciale rol bij de onderhandelingen tot nu toe. ‘Jullie mogen jullie wateren terug hebben,’ zei EU-onderhandelaar ­Michel Barnier onlangs, ‘maar de vis in die zeeën is een ander verhaal.’ Met andere woorden: you can’t have you fish and eat it. De Britten willen alle zeggenschap over de heken en de haringen. Dat de visserij nog geen één procent van de eilandeconomie vormt, doet amper ter zake. Het emotionele belang valt nauwelijks te onderschatten.

Strafkolonie

De harde lijn van Johnson, die onder toenemende druk van zijn morrende achterban staat, is boven alles een boodschap aan de rest van Europa. Op Downing Street bestaat de indruk dat de Barnier en de zijnen het Verenigd Koninkrijk nog steeds als een lidstaat beschouwen, en niet als een vrijgevochten soevereine natie. Het liefst zou Johnson een handelsakkoord à la Canada hebben, maar die optie is door de Europese Unie van de onderhandelingstafel gehaald. Daarom is nu het vizier gericht op een basale handelsrelatie zoals de EU heeft met Australië.

Het Verenigd Koninkrijk spiegelt zich steeds vaker aan de voormalige strafkolonie, zozeer zelfs dat de regering-Johnson de omstreden Australische oud-premier Tony Abbott als handelsadviseur heeft aangesteld. Het is een teken dat de Britten zich steeds verder van het vasteland verwijderen. Bij deze pogingen om de controle over te nemen, passen ook het unilateraal instellen van een nieuwe onderhandelingsdeadline en de bereidheid om het scheidingsakkoord open te breken ten bate van de ongehinderde handel binnen het Verenigd Koninkrijk.

Het wordt steeds duidelijker wat Take Back Control, het credo der brexiteers, betekent.

Wapengekletter of waanzin: Johnson dreigt Brexit-onderhandelingen op te blazen

Hij eist concessies van de EU in het handelsakkoord, zo niet dan is een No Deal onvermijdelijk.

‘Johnson hoopt uiteindelijk de VS en Europa tegen elkaar uit te kunnen spelen’

Wat beweegt de Britten? We bellen met correspondent Patrick van IJzendoorn.

Premier Johnson ligt op ‘ramkoers’, No Deal-Brexit dreigt

EU-diplomaten spreken over een ‘ramkoers’ en menen dat Londen hiermee kiest voor een No Deal: het definitief mislukken van de onderhandelingen.

Meer over