En/of

Met haar regie van En/Of toont Ilmer Rozendaal zich een talentvolle dame met fantasie.

En/Of van Judith Herzberg door Theaterproductiehuis Zeelandia. Regie: Ilmer Rozendaal

In Theater Zeelandia Middelburg, 14/3. Tournee: theaterzeelandia.nl

'Zoon: Augustus, is dood maar op een gezellige manier toch aanwezig.'


Dat schrijft Judith Herzberg op bladzijde één van haar toneelstuk En/Of uit 1985. Vier personages komen daarin voor: een man, zijn vrouw, zijn minnares en de zoon die dood is.


De 'gezellige manier' waarop Augustus aanwezig is in de voorstelling die Ilmer Rozendaal van En/Of maakte, is als geest in een grafmonument. Een groot, wit medaillon met daarin bloemen en takken van keramiek. Zo'n grafversiering die je veel ziet op Italiaanse begraafplaatsen. Af en toe gaat er in Augustus' tombe een lichtje aan, alsof hij inderdaad gezellig aanwezig is.


Rozendaal (26) is als Nieuwe Maker verbonden aan Theater Zeelandia en won eerder al de Ton Lutz-prijs voor haar regie van Medea. Op Oerol regisseerde zij een stuk van Jon Fosse. Talentvolle dame, met fantasie ook, want zij laat En/Of beginnen met een liedje van Doris Day: A guy is a guy.


En zo is het maar net. De man in dit geval hopt van vrouw naar minnares en omgekeerd. Ze weten het allemaal van elkaar, ze gunnen het elkaar. Het is een manier om het verdriet rond de dood van de zoon te temperen. Maar het maakt het samenzijn ook zwaar: het een ander gunnen, is jezelf vaak wegcijferen.


Herzberg heeft dat alles in bijna luchtige theaterpoëzie verwoord - dialoogjes die net even scheef staan, bespiegelingen die tussen gedachten en gedichten in laveren. Als het over vroeger gaat, gaat het over 'een ons dat niet meer bestaat'. En/Of is niet altijd even makkelijk te duiden en eerder een sfeer- en taalbeleving dan een spannende dramatische verhandeling over rouw en de verwerking daarvan.


Bepalend is het toneelbeeld van beeldend kunstenares Katleen Vinck, die een serie van die grafmonumenten heeft gemaakt. Alles is kunstmatig en wit gevoileerd, ook de gezichten van de drie acteurs, alsof de personages langzaamaan beelden aan het worden zijn. Zo acteren ze ook: soms bevroren in stills, dan weer een tikkeltje aangezet. Ze proberen amechtig opgewekt te zijn en het goed te hebben met elkaar en ontdekken intussen dat er iets grondig mis is. Julia van de Graaff (vrouw) en Sjaan Duinhoven (minnares) spelen de verschillende gemoedsstemmingen zo naturel mogelijk; mooi en ook een beetje maf spel van vooral Daan van Dijsseldonk (de man).


'Aanwijzing: Het komische, groteske of absurdistische dient vermeden te worden.' Ook dat schreef Herzberg destijds op het titelblad van En/Of. Gelukkig heeft Ilmer Rozendaal zich daaraan niet gehouden. Met Doris Days Que sera, sera verlaten we de zaal.

Meer over