EMU dwingt Bonn tot grote bezuinigingen

De Duitse regering is naarstig op zoek naar nieuwe bezuinigingen om kwalificatie voor de Economische en Monetaire Unie niet mis te lopen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Minister Waigel van Financiën zei gisteren, voorafgaande aan het kabinetsberaad, het niet somber in te zien. Volgens hem leidt de tegenvaller niet tot een wezenlijke verandering van de prognoses voor dit jaar. Als verklaring voor de tegenvaller noemde Waigel vooral de hoger dan verwachte werkloosheid. Het gat van 18 miljard is gelijk aan ruim 2 procent van de geraamde belastinginkomsten.

De melding van de tegenvaller kwam precies op het moment dat Waigel op bezoek was bij de Bundesbank. Daar besprak hij de wens van de regering om de boekwaarde van de goud- en deviezenvoorraad van de centrale bank aanzienlijk te verhogen. Deze boekhoudkundige ingreep zou de regering kunnen helpen om aan in ieder geval een EMU-eis (die voor de staatsschuld) te kunnen voldoen.

Het op papier verhogen van de waarde van de goud- en dollarvoorraden van de Bundesbank is een van de maatregelen die de Duitse regering wil nemen om de EMU te halen. Daarnaast zou een uitgavenstop voor de departementen worden overwogen en ook worden gedacht aan de gedeeltelijke verkoop van het resterende staatsbelang in Deutsche Telecom.

Dat de regering-Kohl besluit tot een verhoging van de belastingen om het nieuwe gat in de begroting te dichten wordt onwaarschijnlijk geacht. De kleinste coalitiepartij, de liberale FDP, verzet zich tegen een dergelijke maatregel. De (liberale) minister van Economische Zaken, Günther Rexrodt, drong gisteren nog eens aan op een straf uitgavenbeleid in plaats van hogere belastingen.

In de oorspronkelijke begroting voor 1997 is uitgegaan van een financieringstekort van 2,9 procent. Daarmee zou Duitsland net voldoen aan de EMU-norm van 3 procent. Door de ontbrekende 18 miljard schiet het tekort over de EMU-grens heen, als er geen maatregelen zouden worden genomen.

Volgend jaar mei zal worden bepaald, aan de hand van de cijfers over 1997, welke landen mogen deelnemen aan de EMU. De monetaire unie moet dan op 1 januari 1999 van start gaan. Mocht Duitsland (of Frankrijk) er niet in slagen aan alle toetredingseisen te voldoen dan dreigt het hele EMU-project vast te lopen.

De Duitse regering en de Bundesbank hebben in alle discussies over de EMU altijd gezegd dat strikt moet worden vastgehouden aan de toetredingseisen. Minister Waigel heeft dit standpunt gisteren nog eens herhaald.

De regering-Kohl worstelt niet alleen met het financieringstekort maar ook met de staatsschuld. Ook deze dreigt op te lopen tot boven de EMU-grens die in dit geval op 60 procent is gelegd. De opwaardering van de Bundesbank-reserves zou de winst van de centrale bank en daarmee ook de winstafdracht van de bank aan de schatkist eenmalig kunnen verhogen.

Volgens de EMU-regels tellen eenmalige inkomsten niet mee voor het financieringstekort maar wel voor de staatsschuld. Hoeveel de opwaardering van de Bundesbankreserves kan opleveren is nog niet duidelijk. De centrale bank heeft zo'n drie miljoen kilo goud in de kluis liggen. Deze broodjes goud staan op de balans van de bank tegen de inkoopwaarde van 13,7 miljard mark. Tegen de huidige marktprijs zou de goudvoorraad echter ruim veertig miljard mark meer waard zijn.

De Nederlandsche Bank waardeert haar goudvoorraad al tegen marktprijs. Deze waardevaststelling gebeurt niet dagelijks, maar een keer in de drie jaar op basis van een (verlaagde) gemiddelde marktprijs. De iets meer dan 1 miljoen kilo goud die de Bank nu nog bezit staat op de balans voor ruim 21 miljard gulden. Tegen de huidige marktprijs is de goudvoorraad zo'n zeven miljard meer waard.

Meer over