op het tweede gezicht

Elon Musk is het brutaalste jongetje van de klas, maar is hij ook geniaal?

Als Elon Musk, de meest buitenissige onder de techmiljardairs, zin heeft in een glas melk, koopt hij de koe.

Olaf Tempelman
null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

Je moet de invloed van één man op een planeet niet overschatten, zeggen ze. Maar wat zou de aarde zijn geweest zonder Elon Reeve Musk? Dankzij zijn satellietnetwerk Starlink bleven Oekraïners digitaal met de wereld verbonden toen Poetin dacht dat hij ze massaal offline gooide. Over de Navo wist Poetin alles, van Starlink had hij nooit gehoord.

Autofabrikanten draalden met elektrisch rijden, tótdat Musk het bedrijfje Tesla kocht en zich ontpopte tot de Che Guevara van de elektrische auto. Wie weet schrijven historici van de toekomst: als Musks geesteskinderen Tesla, SpaceX en The Boring Company zich niet gezamenlijk hadden ontfermd over hyperloop, oftewel vacuümtreinen, was de mensheid nooit gestopt met vliegen. Toen Musk in 2012 zijn hyperloopplannen onthulde, deden die minstens zo veel wenkbrauwen fronsen als die voor interplanetaire kolonisatie. Uit een geschiedenisboek van 2122: ‘Toen noordelijk India in 2050 door klimaatverandering onleefbaar werd, had Elon Musk net zijn eerste kolonie op Mars klaar, precies zoals hij in 2001 had voorspeld, en konden honderden miljoenen Indiërs interplanetair worden geëvacueerd.’

U vindt dit zonderlinge sciencefiction? Bedenk dat Elon Musk dat zelf niet vindt. Typisch voor hem is dat hij barrières nooit overschat en zichzelf nooit onderschat. Lang voor bij hem het aspergersyndroom werd geconstateerd, maakte zijn omgeving al gewag van iets anders: als hij een glas melk wil, koopt hij de koe. Hij had zich amper in elektrisch rijden ingelezen of hij was al het icoon van Tesla. Hij had geen zin om in zijn ruimtevaartambities afhankelijk te zijn van gunsten van de Nasa en begon zijn eigen Nasa, SpaceX. De laatste koe waarop hij zijn oog heeft laten vallen: Twitter. Als ze ergens niet doen wat je wilt, kun je het beste er zelf de baas worden.

Buitenissig en complex

Over Elon Musk, in 1971 in Pretoria geboren als oudste kind van een Zuid-Afrikaanse elektromechanisch ingenieur en een Canadees fotomodel, wordt erg verschillend gedacht. Er zit geen waardeoordeel in de constatering dat hij van alle techmiljardairs de meest buitenissige en complexe is. Jeff Bezos is een verkoper, Mark Zuckerberg een nerd met lak aan privacy. Wat is Elon Musk? Een ondernemer? Een uitvinder? Een manipulator? Een geniale gek? Een kruising tussen Einstein en Trump?

Diverse psychiaters waren zo vrij bij hem een antisociale persoonlijkheidsstoornis waar te nemen. Op een tweet van Bernie Sanders dat de allerrijksten belasting moeten betalen, reageerde Musk: ‘Ik blijf maar vergeten dat jij nog steeds leeft.’ De antisociale twitteraar @elonmusk liet zich met subsidies pamperen en pronkt met andermans innovatie, stelden mensen die geen fan zijn. Die vinden hem geen Einstein met Trump-manieren maar een Trump die zich een Einstein waant.

Musk bekijkt de wereld als een verveelde kleuter. Hij mag graag vertellen dat hij aan Democraten én Republikeinen doneert, zodat hij kan blijven kijken naar de show die democratie heet. Op momenten dat hij zich echt verveelt, gaat hij spelen met zijn eigen bedrijven. Dan doopt hij er eentje The Boring Company, gaat hij aandeelhouders stangen met tweets dat Tesla’s koers te hoog is en treitert hij ‘kale dwerg’ Jeff Bezos, rivaal in miljardairsavonturen in de ruimte. Astronomen noemden Musks interplanetaire ideeën net zo kinderlijk als zijn plagerijen. Mars is een levenloze steenklomp, het is er min 60, de lucht is er giftig, daar wil je niet wonen.

Vraag een kleuterjuf wat typerend is voor de brutaalste jongen in de klas. Kans dat ze zegt: ‘Een neiging zichzelf te overschatten en de rest te onderschatten.’ Of zou ze zeggen: ‘Interessante ideeën over vacüumtreinen die de planeet kunnen redden’?