'Elke dump is een plaats delict'

Politieagenten en milieuspecialisten snuffelen aan de drugsafvalproblemen. Vooral in Brabant kieperen drugslabs hun afval in de natuur. Soms in vaten, soms direct in de grond.

DEN BOSCH - 'Zo ruikt dus xtc-afval, een beetje zoetige lucht', zegt Marchel Zomer van de Landelijke Faciliteit Ondersteuning Ontmanteling, een afdeling van de politie. De LFO heeft donderdag een drugsafvaldump nagebootst buiten het congrescentrum van de Brabanthallen in Den Bosch: een hoop afvalvaten met chemicaliën, slangen en kapotte glasbollen.

Andere chemicaliën, bijvoorbeeld gebruikt bij de productie van amfetamine, kunnen juist weer een 'zurige' lucht geven. Zomer laat ruim honderd milieuambtenaren, boswachters en waterschapsmensen letterlijk ruiken aan het groeiende probleem van het dumpen van drugsafval in de Brabantse natuur.

De werkconferentie 'Samen sterk tegen dumpen' is georganiseerd door de provincie. Brabant spant namelijk de kroon: liefst 90 procent van het aantal dumps van chemisch restafval vindt in deze provincie plaats. Bovendien groeit het probleem omdat in drugslabs steeds meer apaan wordt gebruikt als grondstof, waardoor bij de drugsproductie meer afvalstoffen vrijkomen.

In 2012 werden bij de politie in het hele land 69 dumpplaatsen van drugsafval gemeld. In 2013 waren dat er 150 en dit jaar staat de teller nu al op 40. Meestal worden de vaten met chemicaliën op stille weggetjes uit een vrachtwagen of bus gegooid. Maar soms wordt het spul ook in brand gestoken (met wagen en al), in dierlijke mest gekieperd, op het riool geloosd of direct in de grond gegoten.

'De politie en het OM zijn er voor het vangen van de boeven', zegt gedeputeerde Johan van den Hout tegen de boswachters en milieuspecialisten. 'Maar ze kunnen dat niet alleen. Jullie zijn de oren en ogen in het veld.'

In de drugslabs worden xtc en amfetamine geproduceerd, door in een glasbol of vat de grondstoffen (BMK of PMK) op te koken met chemicaliën als zoutzuur, mierenzuur of formamide. Na scheiding worden van olieachtige substantie pillen gemaakt; de vloeibare reststoffen vol chemicaliën worden gedumpt.

Wat te doen als je in het bos op drugsafval stuit? Meteen 112 bellen, doceert Zomer. En afstand houden, want het is gevaarlijk spul. 'Veel mensen zijn geneigd om even tegen zo'n vat aan te schoppen, om te horen wat er in zit. Nooit doen. Want dan kan zo'n vat scheuren. Ga ook niet in de damp staan die soms boven zo'n dumpplaats hangt, want dat is zoutzuur.'

Vroeger belde de boswachter gewoon met de gemeente, waarna een gemeentelijke vuilniswagen de vaten onbeschermd naar de gemeentewerf afvoerde. Tegenwoordig geldt een strak protocol: de politie zet de plek af met roodwitte linten, brandweermannen in speciale pakken stellen de vaten voorlopig 'veilig', de LFO doet sporenonderzoek (in samenwerking met het NFI), gespecialiseerde afvalbedrijven voeren het spul af.

'Elke dump is een plaats delict', zegt Ad Bogers, chef van het milieuteam van de politie Oost-Brabant. 'Van daaruit proberen we door te rechercheren en de drugslabs te vinden en ook de criminele leiders van de drugsbende.' Vorig jaar werden 44 drugslabs in Nederland opgerold, in 2012 29 en in 2011 24.

De mensen die dumpen staan onder aan de ladder. 'Dumpers zijn stumpers', aldus Bogers. Het zijn vaak verslaafde mensen die voor een paar honderd euro het grootste risico lopen.

Hij vertelt over een dumper die ooit op heterdaad in Best werd gesnapt, toen deze 'op zijn knieën ergens vaten zat te legen'. Thuis bleek hij nog 5.000 liter aceton te hebben, gewoon in een tussenwoning. Uiteindelijk kwam de politie via een vergelijkbare dump in Alkmaar uit bij de drugsbende, waarna de leider werd veroordeeld tot 12 jaar celstraf .

Achter elke dump zit een enorm crimineel netwerk met gigantische winsten. In Bladel werden ooit 18 vaten met xtc-afval gevonden. Bogers: 'De straatwaarde van de xtc-pillen die ermee gemaakt zijn, bedroeg 18 miljoen euro.'

Grondeigenaren - gemeenten, natuurorganisaties of particulieren - worden ernstig gedupeerd als op hun land drugsafval wordt gedumpt. Zij moeten de opruimkosten betalen die kunnen oplopen tot wel 60 duizend euro. De provincie wil daarom een deel van de illegale winsten die veroordeelde drugscriminelen moeten terugbetalen aan het OM (de ' Pluk Ze-gelden') daarvoor bestemmen. 'Laat de vervuiler betalen', aldus gedeputeerde Van den Hout, die het voorstel binnenkort voorlegt aan minister Opstelten.

undefined

Meer over