Analyse

El Chapo door ijdelheid ten val gebracht

IJdelheid is de voortvluchtige Mexicaanse drugsbaron Joaquin 'El Chapo' Guzman duur komen te staan. De topcrimineel wilde een film laten maken over zijn turbulente leven. De Mexicaanse autoriteiten kregen er lucht van dat Guzman contact had met de Amerikaanse acteur en filmproducent Sean Penn, die hem zelfs in het geheim bezocht.

Theo Koelé
null Beeld anp
Beeld anp

Vrijdag eindigden zes maanden vrijheid in de arrestatie van Guzman, na een schietpartij met Mexicaanse mariniers. Vijf kompanen kwamen om het leven. Hijzelf wist aanvankelijk via een afvoerbuis te ontvluchten uit zijn schuilplaats, maar werd toch gepakt en vervolgens aan de pers getoond. El Chapo zit inmiddels weer vast in de gevangenis waaruit hij in juli op ingenieuze wijze wist te ontsnappen.

El Chapo

Lees hier een uitgebreid profiel van 's werelds meest gezochte crimineel.

El Chapo, the movie

De film is er niet gekomen, wel een aantal gesprekken met Penn, waarvan een weergave zaterdag verscheen op de website van het blad Rolling Stone. Het contact was tot stand gekomen via een Mexicaanse actrice die in een populaire tv-serie een drugsbarones vertolkt.

Penn moest met honderd gewapende begeleiders een lange tocht door de jungle afleggen om Guzman op een afgelegen plek te ontmoeten. De Amerikaan had hem na het interview dat een uur of zeven duurde graag nogmaals in levenden lijve gesproken, maar het contact ging verder via telefoon en video.

De 58-jarige El Chapo (De Kleine), de leider van het machtige Sinaloa-kartel, schept op over zijn drugsimperium. 'Ik lever meer heroïne, amfetamine, cocaïne en marihuana dan wie ook ter wereld. Ik heb een vloot van onderzeeboten, vliegtuigen, vrachtwagens en schepen.' Het zakenblad Forbes schat het vermogen van de man, die als kind begon met de straatverkoop van limonade, op een slordige miljard dollar.

Guzman toont geen spijt van zijn criminele activiteiten. Op de vraag of hij zich verantwoordelijk voelt voor het grote aantal drugsverslaafden, antwoordt hij: 'Nee, dat is onzin. Op de dag dat ik niet meer besta, zal daar echt geen verandering in komen.' Andere smokkelaars en handelaren zullen in zijn voetsporen treden. 'Als er geen consumptie was, was er ook geen verkoop. Het is een feit dat de consumptie, en dus ook de verkoop, met de dag toeneemt.'

Sean Penn Beeld anp
Sean PennBeeld anp

Terug in de cel

Penns eerste contact met Guzman dateert van oktober. Het verhaal van diens ontsnapping uit de zwaarbeveiligde Altiplano-gevangenis, enkele maanden eerder, is een film op zich waard. Via Rolling Stone werden meer details bekend. Bijvoorbeeld dat Guzman ingenieurs naar Duitsland stuurde om zich te laten informeren over de bouw van een tunnel onder het complex. Uiteindelijk hebben Guzmans handlangers een jaar gewerkt aan een tunnel waarin ventilatie en verlichting was, en waar zelfs een voertuig over rails kon rijden.

Op beelden van een beveiligingscamera, die de hele wereld over gingen, is te zien hoe Guzman via een doucheruimte in zijn cel in het niets verdwijnt. Meer dan een kilometer verder dook hij op, om met zijn trawanten te verdwijnen. Het was de tweede keer dat hij uit een gevangenis wist te ontsnappen. In 2001 zou hij in een wasmand de Puente Grande-gevangenis hebben verlaten, met hulp van omgekocht personeel. Ook bij zijn ontsnapping van afgelopen zomer kreeg Guzman hulp van binnenuit.

President opgelucht

Het was niet voor niets dat president Enrique Peña Nieto persoonlijk het nieuws van Guzmans aanhouding bekendmaakte. Hij twitterde: 'Missie volbracht: we hebben hem' - een variant op de manier waarop de Amerikanen de vangst van de Iraakse dictator Saddam Hussein meldden.

De vlucht van Guzman in juli was een pijnlijk teken van de incompetentie en corruptie binnen de overheid. De aanhouding van dit weekeinde geldt daarentegen als bewijs dat de Mexicanen wel degelijk in staat zijn krachtdadig op te treden - with a little help van Amerikaanse drugsbestrijders. Volgens interviewer Penn wist hij dat de Amerikanen hem probeerden te traceren.

Uitlevering?

President Nieto staat nu voor de vraag of zijn land Guzman zal uitleveren aan de VS. In enkele Amerikaanse staten is de drugsbaas aangeklaagd wegens onder meer smokkel en moord. In Chicago staat hij te boek als Publieke Vijand Nummer Eén. De Amerikaanse minister van Justitie, Loretta Lynch, zei in een lovende reactie op de aanhouding van Guzman dat hij verantwoordelijk is voor 'heel wat geweld, leed en corruptie op meerdere continenten'.

Een paar jaar geleden wilde de Mexicaanse justitie nog niets weten van uitlevering. Volgens sommige analisten voelen de Mexicanen er nu wel voor, al was het maar om zich de schande van een derde ontsnapping te besparen. 'Hij is Mexico veel schuldig, maar hij kan de prijs ook elders betalen', zei een topfunctionaris van de partij van de president dit weekeinde.

Uitlevering is een tijdrovende kwestie. Guzman kan zich de duurste advocaten veroorloven om berechting in de VS te voorkomen of te vertragen. Schattingen over de uitleveringstermijn lopen uiteen van zes maanden tot zes jaar. Tijd genoeg voor Hollywood om alsnog een film te maken.

Meer over