Eindexamens op Internet: dag tijd, dag ruimte, dag blad

De jammerklacht klinkt het hele jaar door: jongeren lezen geen kranten meer. Dan breekt de eindexamenperiode aan. Meer dan tweehonderdduizend scholieren keren twee weken lang vol vragen en twijfels naar huis terug....

Treffen ze een krant aan die zich van die unieke kans op contact met duizenden potentiële lezers bewust is, of een die doorsukkelt als het blinde paard van de schillenboer?

De scholieren die NRC Handelsblad opensloegen, zullen het paard levensgroot voor zich hebben gezien. Geen woord richtte de Rotterdamse redactie aan hun adres. Het leken verdorie wel de jaren vijftig. De krant publiceerde elke dag, voor ouders en leraren, een beschouwinkje over de aard van de eindexamenvraagstukken, geschreven door wisselende gastscribenten. Waarbij de titulatuur van de schrijvers - dr Jan Batelaan, 'senior scientist', dr Ben Knapen, 'senior director' - fijntjes benadrukte dat de krant er natuurlijk niet voor onnozele junioren is.

De overige landelijke kranten waren scholiervriendelijker. Ze stuurden verslaggevers naar scholen in Alphen aan den Rijn, Goes, Coevorden of Sneek, en noteerden daar de reacties van slachtoffers en docenten. Het leverde de vertrouwde parades op van zenuwachtigen ('ik tril nog na') en onverstoorbaren ('een makkie'), van degenen die Duits bijzonder lastig vonden of er juist doorheenschóten. Pijnlijk was het te merken dat, in de ogen van krantenredacties, allochtone leerlingen kennelijk geen examen doen. Temidden van de horden Hylkes, Neeltjes en Maartens viel de hele eerste week precies één Soraya Iqbal (in De Telegraaf) te ontdekken.

Elke krant probeerde iets aan de schoolpleinbabbels toe te voegen. Het Algemeen Dagblad was daarin, met z'n achtergrondartikelen, tips en landelijke verslaggeving, het vindingrijkst. Net als De Telegraaf hield die krant ook de klachtenlijn van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) scherp in de gaten. De Volkskrant fabriceerde een rubriekje 'Moeilijkste opgave', dat als graadmeter voor de zwaarte van examens kon dienen. En alle kranten, uitgezonderd de Volkskrant, hadden voldoende benul van service om ook de Cito-antwoorden op de multiple choice-vragen af te drukken.

En toch: hoe men ook z'n best deed, geen examenrubriek liet een complete of gedegen indruk achter. Dat kón ook niet, want een smalle strook krantenpapier is voor een goede bespreking van examenvragen van vier schooltypen volstrekt onvoldoende. Een paar opmerkingen over een vraagje-havo hier of -mavo daar, meer substantie kon er nergens af.

Die beperking was des te zichtbaarder voor de scholieren die naar het Internet afzwenkten. Alleen het Algemeen Dagblad was zo sportief de leerlingen op die mogelijkheid te attenderen. 'Antwoorden examen vandaag op Internet', liet de krant op de voorpagina weten. En het adres werd erbij gegeven (http://www.smc.nl/examen), zodat iedere surfgrage scholier nog diezelfde middag op zoek kon gaan.

Wat de makers van deze site - Bureau SM & C, een Twentse scholengemeenschap en een Internet-provider - presenteerden, was in feite simpel. Een overzicht van vragen en antwoorden voor alle schooltypen, voorzien van de commentaren van deskundige leraren: meer was het niet. Het was voldoende om de massale aandacht van scholieren te trekken en grote adverteerders als PTT, Microsoft en Wolters Noordhoff naar de portemonnee te doen grijpen.

SM & C maakte z'n examensite vorig jaar voor het eerst. Toen werden de elekronische pagina's zo'n twintigduizend maal geraadpleegd. Dit jaar was de belangstelling stukken groter. Halverwege de tweede week had de teller 115 duizend 'hits' geregistreerd, zodat het totaal rond de 150 duizend zal zijn geëindigd.

Sommige kranten, waaronder NRC Handelsblad, de Volkskrant en De Telegraaf, knutselen al tijden aan de uitbouw van eigen websites. Het onderzoeksbureau Co-efficiënt kwam vorige week tot de conclusie dat die sites nog verre van bevredigend voor hun gebruikers zijn. Er staat te weinig nieuws op en er wordt niet voldoende multi-mediaal op gewerkt. Laten we daar, bij deze, een derde klacht aan toevoegen. Geen van de kranten verleende op z'n website enige service aan geëxamineerde scholieren, en dat moet een misser op pr-gebied worden genoemd. Zelfs een blind schillenboerenpaard kan veel schade aanrichten.

De papieren krant is groot geworden door naast het nieuws de onmisbare weers- en beursberichten, overlijdensberichten, personeelsadvertenties en sportuitslagen aan te bieden.

Voor zulke service-informatie biedt het Internet meer mogelijkheden dan de papieren krant ooit zal kennen. Samenstellers van gedrukte servicerubrieken vechten elke dag tegen de beperkingen van tijd en ruimte. Op het net spelen die beperkingen geen rol. Doorklikkend kan de gebruiker z'n informatie, hoe omvangrijk en 'gelaagd' ook, moeiteloos vinden. En ook de deadline vormt geen obstakel: alle (examen)informatie kan heet van de naald zijn, want op het net lopen deadlines de hele dag door.

Het voordeel van eindexamens is dat ze elk jaar terugkeren. Volgend jaar is er weer een kans.

Theo van Stegeren

Meer over