Einde van geweld in Nepal nog lang niet in zicht

Gemeenteraadsverkiezingen zijn voor koning Gyanendra de eerste stap op weg terug naar democratie. Maoïsten en de rest van de oppositie willen er niet van weten....

De bekendmaking van de Koninklijke Regering van Nepal klonkgeruststellend: na de oproerige betogingen van het afgelopenweekeinde is de hoofdstad weer veilig. Het uitgaansverbod inKathmandu en de voorstad Lalitpur werd maandag dan ook opgeheven.

Maar de agenda van de oppositie doet vermoeden dat de rust vankorte duur zal zijn. De zeven oppositiepartijen hebben voordonderdag een nationale staking uitgeroepen en de daaraangelieerde studentenorganisaties hebben aangekondigd dat ze al hetverkeer bij de universiteiten en hogescholen zullen tegenhouden.

Volgende week, op 1 februari, is het een jaar geleden datkoning Gyanendra de gekozen regering naar huis stuurde, deburgerlijke vrijheden opschortte en alle macht aan zich trok -en ook dat kan aanleiding geven tot protesten.

Voor 8 februari zijn er gemeenteraadsverkiezingenuitgeschreven. Volgens koning Gyanendra zijn die een eerste stapop de terugweg naar democratie. Maar de oppositiepartijen en,niet te vergeten, het maoïstische verzet willen er niets vanweten. Zij willen deze eigenmachtig opererende vorst op geenenkele manier erkennen. De verkiezingen die zíj willen gaan overiets heel anders: over de instelling van een grondwetgevendevergadering. Onder een nieuwe grondwet zou Nepal vermoedelijkgeen koninkrijk blijven.

En op 13 februari, ten slotte, vieren de maoïsten de tiendeverjaardag van hun opstand - een gebeurtenis die met het nodigegeweld gepaard pleegt te gaan.

De maoïsten begonnen in 1996 als een klein groepje politici,die zich verbitterd afkeerden van de in 1990 ingevoerdeparlementaire democratie. De ene regering na de andere wasuiteengevallen door politieke machtsspelletjes en gekissebis.

De maoïsten kozen voor een radicale oplossing: de monarchieen de regering moeten plaats maken voor een revolutionairboerenbestuur.

Inmiddels wordt het aantal gewapende maoïsten in Nepalgeschat op tien- tot vijftienduizend. Ze hebben grote delen vanhet platteland in handen, en toen ze vorig jaar een stakinguitriepen in Kathmandu kwam het openbare leven in de hoofdstadtot stilstand. Ze hebben veel aanhang op het platteland, waar destraatarme boeren zich onderdrukt voelen door de hogere kasten.

Maar niet alle steun wordt vrijwillig verleend - de maoïstenterroriseren de plaatselijke bevolking met moorden, ontvoeringenen plunderingen. Op het gebied van mensenrechtenschendingensteken ze de koninklijke regering naar de kroon.

Het maoïstische geweld verschafte koning Gyanendra een jaargeleden het excuus om de regering weg te sturen: die had, zeihij, niet genoeg gedaan om de guerrilla een halt toe te roepen.Het koninklijke leger is verantwoordelijk voor bijna tweederdevan de doden in deze oorlog. Martelingen, willekeurigearrestaties, ontvoeringen en moorden op burgers zijn ook van dezezijde aan de orde van de dag.

Maar de koning had zich verkeken op de gevolgen van zijnmachtsgreep. Toen de afgezette premier Deuba op zijn instigatiewerd veroordeeld wegens corruptie, zegden de twee grootstepartijen (de Nepali Congres Partij en demarxistisch-leninistische Communistische Partij) hun vertrouwenin de constitutionele monarchie op. Zij begonnen zelfstoenadering te zoeken tot de maoïsten.

In september kondigden de maoïsten een eenzijdigstaakt-het-vuren af: ze hadden al hun aandacht en goodwill nodigvoor onderhandelingen met de Congrespartij, de communisten envijf oppositiepartijen. Uiteindelijk werden ze het eens over een12-puntenplan, dat erop neerkwam dat de zeven politieke partijenhet vertrouwen in de monarchie opzegden en dat er eengrondwetgevende vergadering moest worden gekozen.

Het plan werd voorgelegd aan de koning. Maar Gyanendra voelter niets voor een grondwet te laten opstellen die hem van detroon zou stoten. De maoïsten hadden hun bestand nog welverlengd om hem enige bedenktijd te gunnen. Maar na zijn resoluteafwijzing hervatten zij op 2 januari de strijd. Het einde vangeweld en onrust is nog lang niet in zicht.

Meer over