Einde van een gaarkeukenimperium

Soep, kippenbout Stroganoff, aardappels, sperziebonen en een puddinkje. Joop, Jan, Peter, Theo, Daan en Paul eten er met smaak van....

Maar voor hoelang? Een geel A4'tje onder de borden kondigt de sluiting aan van het restaurant in de Spuistraat, hartje stad. 'Het bestuur tot Uitbreiding en Instandhouding van Volksgaarkeuken te Amsterdam heeft met bezwaard hart moeten besluiten de exploitatie van De Keuken van 1870 eind december te beëindigen', staat er.

De mannen aan de stamtafel zijn kort in hun reactie. 'Kan niet', zegt Joop (60), achttien jaar klant. 'Heb je dat spandoek aan de gevel gezien? Dat heb ik gemaakt.' 'De keuken moet openblijven', staat er simpel.

De Keuken van 1870 is het laatste restaurant van het Amsterdamse gaarkeukenimperium, opgezet door de vereniging tot Nut van het Algemeen. In andere steden zijn er nog enkele, zoals Vincentius in Haarlem, gesteund door de kerk.

Net als de stamgasten is het personeel van 1870 kapot van de sluiting. Wil werkt er al 25 jaar, vrijwillig. Ze serveert het eten, rekent af en maakt praatjes. 'De vaste klanten ken ik allemaal. We vieren de verjaardagen en als iemand niet komt, maak je je zorgen.'

De handtekeningenlijsten zijn rondgegaan, de politiek is benaderd, het personeel werkt door. Problemen ontkennen ze niet. 'De keuken moet worden opgeknapt, de vloer loopt scheef. Veertigduizend gulden gaat het kosten', weet bedrijfsleider Janna. 'En dan is er een jaarlijks tekort van vijftigduizend gulden.'

Het kan zo niet verder gaan, zegt secretaris G. Pels Rijcken van het bestuur. 'Weet u, wij maken geen winst en het geld is gewoon op. De verbouwing kost volgens ons een half miljoen gulden en dat geld is er niet. Helaas.'

Bovendien, meent het bestuur, komt de doelgroep er minder vaak eten. Die bestaat uit mensen die geen zin en tijd hebben om te koken en bij de gaarkeuken een gezonde, goedkope maaltijd krijgen. Maar de keuken van 1870 is een gewoon restaurant geworden. Aparte tafeltjes, bediening, een menukaart met ruime keuze. Volgens de sticker op het raam is een creditcard welkom.

De prijzen zijn nog van vroeger, net als het eten, Hollandse pot. 'Alles vers, gewoon gekookt', zegt Janna. Op de kaart: gebakken lever 15,50 gulden, kapucijners of bruine bonen 14 gulden en het dagmenu 12,50 gulden. Daan (49), vijf jaar klant, wijst op het menu. 'De sluiting komt echt onverwacht. Zie je, ze zijn klaar voor 2002, de prijzen staan er ook in euro's op.'

Waar de stamgasten het niet mee eens zijn, is dat er nauwelijks mensen zouden komen voor wie het restaurant is bedoeld. 'Kijk', zegt Joop. 'Het restaurant zit er vol mee.' Neem henzelf: ze wonen alleen, soms werken ze nog, geen tijd om te koken en geen zin om alleen te eten. Theo (53), 23 jaar klant, neemt altijd een portie mee voor zijn vader, die slecht ter been is.

Na het eten en de koffie ruimt Paul (39), tien jaar klant, de tafel keurig af. Het afrekenen gaat op vertrouwen. Joop gaat klaverjassen, Jan (48), twintig jaar klant, gaat naar huis. Morgen werken en weer eten in De Keuken van 1870.

Meer over