Egypte lijkt weer terug bij af

Vlak voor de presidentsverkiezingen is Egypte in een politieke crisis gestort doordat het Constitutionele Hof de verkiezingen van vorig jaar onwettig heeft verklaard.

VAN ONZE VERSLAGGEVER ROB VREEKEN

CAÏRO - Egypte is, pal voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, in een politieke crisis gestort door een uitspraak donderdag van het Hoge Constitutionele Hof. Het parlement moet worden ontbonden, omdat de verkiezingen eind vorig jaar onwettig zijn verlopen.

De Moslimbroederschap en de legerleiding liggen nu meer dan ooit op ramkoers. De Moslimbroeders waren de grote winnaars van de verkiezingen en zijn hun voornaamste machtsbasis in het politiek krachtenveld kwijt als het parlement wordt ontbonden.

Komend weekeinde treedt hun kandidaat Mohammed Morsi in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen aan tegen Ahmed Shafiq, oud-premier onder Hosni Mubarak en oud-chefstaf van de luchtmacht. Shafiq wordt door tegenstanders gezien als representant van het oude regime.

Het grondwetshof sprak zich gisteren, in een andere zaak, ook uit over de wettigheid van Shafiqs deelname aan de verkiezingen. Die werd bevestigd. De (nog door Mubarak benoemde) rechters verklaarden een wet ongrondwettig die vroegere leden van het Mubarak-regime uitsluit van politieke functies. Bij een tegengestelde beslissing hadden de kiezers zaterdag en zondag op slechts één kandidaat (Mohammed Morsi) kunnen stemmen, en zou de chaos compleet zijn geweest.

Woordvoerders van de Moslimbroederschap spraken gisteren van een 'volwaardige coup' van de legerleiding. De Hoge Raad van de Strijdkrachten (SCAF) moet nu een besluit nemen over nieuwe verkiezingen en zal tot die tijd waarschijnlijk de wetgevende macht in handen nemen. Egypte gaat daarmee 'een donkere tunnel in', zei Essam el-Erian, parlementslid van de FJP, de partij van de Moslimbroeders.

Het Hoge Constitutionele Hof bepaalde dat de verkiezingen voor eenderde van de parlementszetels onwettig zijn verlopen. Die waren bestemd voor individuele kandidaten (tweederde was voor partijen), maar partijkandidaten waren toch toegelaten tot de race. In de uitspraak staat niet wat de gevolgen zijn van het oordeel, maar naderhand maakten rechters duidelijk dat het gehele parlement moet worden ontbonden, en waarschijnlijk ook de senaat. De SCAF moet hierover beslissen.

De Moslimbroeders zijn de voornaamste slachtoffers van deze wending. Bij de parlementsverkiezingen wonnen ze 45 procent van de zetels. Sindsdien lijkt hun populariteit echter flink gedaald, ook doordat het parlement nog maar weinig heeft kunnen klaarspelen. In de eerste ronde van de presidentsverkiezingen eind mei kregen ze nog maar een kwart van de stemmen.

De meeste stemmen gingen naar seculiere kandidaten (onder wie Shafiq), de linkse nasserist Hamdeen Sabahi en de liberale islamist Abdel Moneim Fotouh, die overigens veel slechter scoorde dan verwacht. Tot verbijstering van velen eindigde Shafiq als tweede en kwam hij in de slotronde, samen met FJP-kandidaat Morsi. Daarmee is Egypte sterk gepolariseerd geraakt.

Door de uitspraak van het hof heeft de anti-Mubarakbeweging veel verloren van wat het afgelopen anderhalf jaar moeizaam was bevochten. Er is geen parlement meer en een nieuwe grondwet was nog niet geschreven.

De afgelopen weken werd door de SCAF en het (onderling verdeelde) parlement hard onderhandeld over de samenstelling van de honderd leden tellende commissie die een grondwet moet opstellen. Daarover werd maandag de knoop doorgehakt. Maar omdat dit besluit nu blijkt te zijn genomen door een onwettig parlement, is de kans groot dat de SCAF ook de grondwetscommissie zal ontbinden. De generaals kunnen wat betreft de grondwet dan verder naar goeddunken handelen.

Veel hangt nu af van de uitslag van de presidentsverkiezingen. Wint Shafiq, dan heeft de legerleiding weer alle troeven in handen. De kans is groot dat dan de demonstranten massaal zullen optrekken naar het Tahrirplein in Caïro, met alle ongewisse gevolgen van dien. Op het plein hadden zich gisteravond kleine groepen betogers verzameld. Hun analyse van de toestand: 'We zijn terug bij af.'

undefined

Meer over