Drie vragen

Eerste hulp bij een hartstilstand: overal in Nederland binnen zes minuten

Dankzij het toegenomen aantal AED’s en vrijwilligers kan iedereen in Nederland met een hartstilstand nu binnen 6 minuten na de noodoproep gereanimeerd worden, waar in het land de patiënt zich ook bevindt. Daarmee is Nederland volgens de Hartstichting het eerste land ter wereld met een landelijk dekkend reanimatienetwerk.

Wies de Gruijter
245 duizend burgerhulpverleners zijn aangesloten bij de HartslagNu-app, waarmee ze kunnen worden opgeroepen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
245 duizend burgerhulpverleners zijn aangesloten bij de HartslagNu-app, waarmee ze kunnen worden opgeroepen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Waarom zijn die 6 minuten zo’n mijlpaal?

Jaarlijks krijgen 17 duizend mensen in Nederland buiten het ziekenhuis een hartstilstand. Het hart van een slachtoffer stopt met kloppen en pompt geen bloed meer door het lichaam, waardoor organen geen zuurstof meer krijgen. Binnen enkele seconden verliest het slachtoffer zijn bewustzijn.

Het landelijk oproepsysteem van de Hartstichting werkt via de meldkamer van het alarmnummer. Nog geen minuut nadat een omstander 112 heeft gebeld, krijgt een burgerhulpverlener in de buurt van het slachtoffer een melding van de HartslagNu-app: tijd om te reanimeren. Een andere vrijwilliger in de buurt krijgt van de app de opdracht om een AED op te halen, een draagbaar apparaat dat het hartritme weer kan herstellen.

De ambulance is in Nederland wettelijk verplicht om binnen 15 minuten ter plaatse te zijn, maar in de praktijk arriveert hij meestal sneller. Gemiddeld zijn de burgerhulpverleners van de Hartstichting 2,5 minuten eerder bij een slachtoffer dan de ambulance. Cruciale minuten, want het is zaak dat de organen zo snel mogelijk weer van vers bloed en zuurstof worden voorzien. Als iemand met een hartstilstand binnen 6 minuten gereanimeerd en gedefibrilleerd wordt, is de kans groot dat hij of zij overleeft. Na die 6 minuten beschadigt het brein en neemt de overlevingskans elke minuut met 10 procent af.

Hoe komt het dat de eerste hulp bij een hartstilstand zo verbeterd is?

Nadat voetballers Abdelhak Nouri en Christian Eriksen op het veld een hartstilstand kregen, zagen mensen het belang van reanimatie in en nam het aantal vrijwilligers een vlucht, vertelt Brenda Hesselink van de Hartstichting. In 2017 waren er nog maar 170 duizend mensen aangesloten bij het reanimatie-oproepsysteem, inmiddels zijn dat er 245 duizend.

Ook het aantal AED’s in Nederland is sinds 2017 verdubbeld. Voorheen waren die voornamelijk op luchthavens en op kantoren te vinden, maar sinds dit jaar ook op ieder treinstation, in winkelcentra en in woonwijken. Om vandalisme te voorkomen, zijn de AED’s op sommige openbare plekken vergrendeld. In zo’n geval krijgt de burgerhulpverlener via de HartslagNu-app een pincode om de AED te ontgrendelen.

Uit analyse van de Hartstichting blijkt dat in 100 procent van de hartstilstanden buiten het ziekenhuis binnen 6 minuten na de noodoproep een burger ter plekke was om te reanimeren. In 96,8 procent van de gevallen kwam ook de AED op tijd toegesneld.

Wat kan een leek doen als iemand naast hem plotseling in elkaar zakt?

In ieder geval niet afwachten tot een burgerhulpverlener ter plaatse is, zegt Leonard Hofstra, hoogleraar en cardioloog bij Cardiologie Centrum Utrecht. ‘Je moet altijd wat doen. De eerste tip: bel 112 en zet je telefoon op de luidspreker. De medewerker van de meldkamer kan je door de reanimatie heen coachen. De tweede tip: masseer het slachtoffer dertig keer op de borst, beadem daarna twee keer en herhaal die handelingen. Tijd is alles bij reanimatie’.

Meer over