Eerste grote aankoop Taco Dibbits voor het Rijks: Hollands meisje aan ontbijt

Het Rijksmuseum heeft voor 5,2 miljoen euro Hollands meisje aan het ontbijt gekocht. Jean-Étienne Liotard (1702-1789), afkomstig uit Genève, schilderde dit alledaagse tafereeltje in 1755 tijdens zijn bezoek aan Nederland. Het is de eerste grote aankoop van Taco Dibbits, sinds juli de nieuwe hoofddirecteur van het Rijks. Hij prijst het schilderij aan als 'het Melkmeisje van de 18de eeuw'.

Hollands meisje aan het ontbijt Beeld
Hollands meisje aan het ontbijtBeeld

Hollands meisje aan het ontbijt trekt de aandacht. Niet door zijn bescheiden formaat - het olieverfdoek meet 47 bij 34 centimeter - maar door zijn hoge schilderkunstige kwaliteiten en zijn morele boodschap. Liotard schilderde het alledaagse tafereel op het fetisjistische af natuurgetrouw en nauwgezet. Het eenvoudige interieur straalt rust en properheid uit. Net als het onberispelijk en bescheiden geklede meisje roept het op tot een simpel en harmonieus leven. Het schilderij is een esthetisch en ethisch manifest.

Veilingshuis

William Ponsonby, de tweede graaf van Bessborough (1704-1793), kocht het schilderij in 1774. Ponsonby was bevriend met Liotard en de grootste verzamelaar van diens oeuvre. In 1993 werd het schilderij overgedragen aan de Stansted Park Foundation, die het landgoed en het landhuis van de Bessboroughs beheert.

Twee jaar geleden had de stichting het schilderij voor 7 miljoen Engelse pond (8,5 miljoen euro) aangeboden aan de National Gallery in Londen, waar het al enige tijd in bruikleen te zien was geweest. Het museum wilde het aanschaffen, maar kon geen overeenstemming bereiken over de prijs. Daarop liet de stichting het schilderij bij Sotheby's veilen.

Lees ook:

'Het schilderij is klein, maar de uitstraling enorm'. Met de aanschaf van Liotards 'Hollands meisje' geeft de nieuwe baas van het Rijksmuseum zijn visitekaartje af. Wat maakt dit werk zo belangrijk voor de nationale collectie? En, niet onbelangrijk: waar hangt Taco Dibbits het op?

Exportvergunning

Tot voor kort was onzeker of het Rijksmuseum het schilderij wel kon bemachtigen. Onder voorwaarde dat het schilderij het Verenigd Koninkrijk niet verlaat, hadden particulieren, bedrijven en musea een half jaar de tijd het schilderij te kopen voor de prijs waarvoor het bij Sotheby's was afgehamerd. Zo'n restrictie heeft het voordeel dat de prijs bij openbare verkoop meestal laag blijft, maar het nadeel dat een andere partij dan de koper op de veiling ermee vandoor gaat.

Het voordeel geschiedde, het nadeel bleef uit. Toen de veilingmeester van Sotheby's Hollands meisje inzette voor 3,8 miljoen Engelse pond was er maar één bieder. De Londense handelaar Lowell Lisbon trad op als stroman van het Rijksmuseum, die het schilderij voor twee ton minder dan Sotheby's schatting van vier tot zes miljoen Engelse pond in handen kreeg. In het half jaar dat na de veiling is verstreken meldde zich geen andere partij die het schilderij voor die prijs voor het Verenigd Koninkrijk kon behouden. Daardoor is aan alle voorwaarden voor een exportvergunning voldaan.

Hollands meisje aan het ontbijt zal binnenkort in het Rijksmuseum worden gepresenteerd.

Meer over