Nieuws

Eerste berichten over mishandeling achterblijvers in Afghanistan

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat Afghaanse achterblijvers die voor Nederland werkten, vooral buiten Kabul, in direct gevaar zijn. Een grote Nederlandse hulporganisatie ontving recentelijk ‘betrouwbare berichten’ dat een aantal medewerkers van door Nederland gefinancierde mensenrechtenprojecten door de Taliban is opgepakt en mogelijk zelfs gemarteld.

Talibansoldaten houden mensen in de gaten die bij de Iraanse ambassade in Kabul in de rij staan voor een visum.  Beeld REUTERS
Talibansoldaten houden mensen in de gaten die bij de Iraanse ambassade in Kabul in de rij staan voor een visum.Beeld REUTERS

De directeur van deze organisatie, die om veiligheidsredenen anoniem wil blijven, zegt voortdurend in contact te zijn met partnerorganisaties in Afghanistan die de Nederlandse projecten uitvoerden en dat, zeker buiten Kabul, steeds meer dingen gebeuren die het daglicht niet kunnen verdragen. ‘In de provincie gaat het verder. Al langere tijd is een deel van dat personeel zeer op zijn hoede, en verandert bijvoorbeeld vaak van slaapplaats. Ook kregen mensen de Taliban aan de deur. Nu krijgen we bericht dat een aantal medewerkers gevangen is gezet, en zelfs is gemarteld.’

Beperkte groep

De organisatie, in en buiten Nederland zeer bekend, wil anoniem blijven om de veiligheid van deze Afghaanse personen niet verder in de waagschaal te stellen. Overigens benadrukt de directeur dat het aantal personen dat voor deze organisatie heeft gewerkt en in gevaar is, beperkt is qua omvang, wat te maken heeft met hun specifieke werk. ‘Onze andere programma’s in sociale sectoren en op het gebied van de dringend noodzakelijke humanitaire hulp gaan gewoon door. Dus het is zeker niet zo dat wij massaal hulpwerkers willen evacueren.’ Daarmee reageert de organisatie ook op de uitspraken van staatssecretaris Broekers-Knol, die dit weekeinde suggereerde dat het misschien wel ging om 100 duizend mensen – een uitspraak waar ze inmiddels spijt voor heeft betuigd.

Ook acties van IS dragen bij tot de onveiligheid in Afghanistan. Een Talibanstrijder loopt langs de Eid Gah moskee in Kabul waar zondag een bom ontplofte. Bij die aanslag, gepleegd door IS, kwamen vijf mensen om het leven. Beeld AFP
Ook acties van IS dragen bij tot de onveiligheid in Afghanistan. Een Talibanstrijder loopt langs de Eid Gah moskee in Kabul waar zondag een bom ontplofte. Bij die aanslag, gepleegd door IS, kwamen vijf mensen om het leven.Beeld AFP

De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken Ben Knapen (CDA) typeerde maandag in zijn eerste optreden voor de Kamer de veiligheidssituatie in Afghanistan als ‘buitengewoon onveilig’. Hij toonde zich vooral ‘buitengewoon ongerust’ over wat er buiten Kabul aan de hand is. Knapen vroeg – en kreeg – eind vorige week van de Kamer een week uitstel van een nieuw debat over Afghanistan, en streeft er nu naar aan het einde van de week te kunnen meedelen hoe het kabinet de evacuatie wil voortzetten – en voor welke mensen.

‘Dure plicht’

Daarbij zullen zeker resterende Nederlanders en achtergebleven tolken en hun gezinnen in beeld zijn. Wat de tolken betreft sprak Knapen maandag van een ‘dure plicht’. Tot dusver zei het kabinet dat men zich ook zou inspannen voor andere Afghanen die tijdens de luchtbrug op een evacuatielijst stonden maar niet konden worden meegenomen.

De grootse onzekerheid bestaat over Afghanen die risico lopen omdat ze met of voor Nederlandse hulporganisaties of journalisten samenwerkten, of bijvoorbeeld als bewaker werkten voor defensie. Hoewel het kabinet herhaaldelijk heeft toegezegd de op de evacuatie van deze Afghanen gerichte motie-Belhaj ‘naar letter en geest’ te zullen uitvoeren, horen betrokkenen hoegenaamd niets. Wel is vanuit verschillende ministeries de afgelopen weken naar buiten toe de indruk gewekt dat het hierbij om hele grote aantallen mensen gaat, terwijl vrijwilligers en hulporganisaties juist het tegendeel beweren.

Deze week zou de Kamer debatteren over het vervolg van de evacuatie-operatie, maar Knapen vroeg en kreeg uitstel van de Kamer. Die extra tijd zou nodig zijn om de ministeries alsnog op één lijn te krijgen, of in Knapens woorden ‘om elke vierkante centimeter ruimte’ voor verdere evacuaties te benutten. Volgens ingewijden zou vooral Justitie en Veiligheid op de rem staan bij het bedenken van creatieve oplossingen om nog mensen uit Afghanistan te krijgen.

Andere Europese landen hebben de afgelopen weken niet stilgezeten, zo blijkt uit berichten over onder meer ambitieuze evacuatieplannen van Duitsland – dat gebruik maakt van hulp van Qatar. Ook Knapen benadrukte maandag dat de evacuatie de afgelopen weken niet stillag. ‘Het is niet zo dat we op onze handen zitten als het gaat om mensen het land uit te krijgen.’

Meer over