Achter de schermenbij de GGD

Eerst ging het over leven en dood, nu lijkt de GGD vooral een reisbureau

Journalist Willem Feenstra loopt mee bij de GGD Brabant-Zuidoost, een cruciale organisatie bij de bestrijding van het coronavirus. Vandaag: de telefooncentrale lijkt op een middelgroot reisbureau.

De GGD wordt overspoeld met reisvragen. Beeld Marcel van den Bergh
De GGD wordt overspoeld met reisvragen.Beeld Marcel van den Bergh

De telefooncentrale van de GGD Brabant-Zuidoost klinkt deze ochtend als de klantenservice van een middelgroot reisbureau. Rechts voert een jonge medewerkster een gesprek over de toelatingseisen van Roemenië, links legt een oudere collega geduldig uit dat de gezondheidsdienst geen vaccinatiebewijzen verzorgt, ‘nee meneer, óók niet voor reisdoeleinden’.

Voor sommige medewerkers is het een bijna ontnuchterende ervaring. Even geleden ging het hier nog over leven en dood. Nu lijkt de gemiddelde Nederlander vooral bezig met het beramen van een ontsnapping uit de crisis, liefst naar een zo zonnig mogelijk oord.

Gewijzigd reisadvies

Afgelopen zaterdag wijzigde het kabinet het reisadvies voor tal van landen van oranje (alleen noodzakelijke reizen) naar geel (let op, veiligheidsrisico’s). Daarmee ligt de weg naar vakanties weer open. Meteen werd het druk bij de reisbureaus. En dus ook bij de GGD.

Bijna alle vakantielanden vragen de toerist namelijk om óf een vaccinatiebewijs óf een recente negatieve pcr-test óf een bewijs van een eerdere covid-infectie. Informatie die uiteindelijk allemaal komt in een Europese app, het zogenoemde digital green certificate, waarmee burgers vrij kunnen gaan reizen.

Maar die app is er nog niet, en volgens demissionair premier Mark Rutte kan dat ook nog wel even duren. Mogelijk bevangen door een vlaag van realiteitszin zei hij eerder deze maand dat het misschien wel augustus wordt. Veel te laat, voor veel Nederlanders, die niets liever willen dan de grens over.

En dat merken ze dus bij ‘reisbureau GGD’. Alleen vandaag al komen er in deze regio 36 telefoontjes binnen van mensen die een vaccinatiebewijs willen of een uitdraai van hun eerdere positieve test. Informatie die via de computersystemen van de GGD met een paar klikken te achterhalen is, en waarmee burgers kunnen voorkomen dat ze ruim honderd euro per persoon moeten aftikken bij een commerciële testaanbieder voor een pcr-test.

Gele boekje

Het brengt de gezondheidsdienst in een ongemakkelijke positie. Vooralsnog is ‘door hogere machten’ bepaald dat een vaccinatiebewijs – anders dan een registratiekaart – niet wordt afgegeven. Zelfs geen stempels meer in het gele boekje, dat doorgaans wordt gebruikt bij reizigersvaccinaties. Het zou niet mogelijk zijn ‘in het kader van efficiency’, meldt koepel GGD-GHOR.

Bij burgers is het nog niet helemaal doorgedrongen, of ze zijn het er gewoon niet mee eens. Vorige week kwam een man bij de balie van het hoofdkantoor tien gele boekjes kopen (het ‘internationale bewijs van inenting’, dat online ook zo wordt aangeprezen door de ggd, maar nu ineens ‘geen officiële status’ meer heeft, aldus het ministerie van Volksgezondheid). In allerijl is het maximum aantal te kopen boekjes per persoon aangepast naar vijf.

Ontmoedigen

Een uitdraai van een eerdere positieve test levert de GGD wel, simpelweg omdat de gezondheidsdienst daartoe wettelijk verplicht is. Om mensen ‘te ontmoedigen’ wordt echter gezegd dat het vijf weken kan duren voordat de uitdraai er is, de maximale wettelijke termijn.

Het roept de vraag op: waarom zou de GGD mensen willen ontmoedigen? Waarom helpt de gezondheidsdienst burgers niet, nu zij in lijn met de regels graag op reis willen? Krijgt het mentale welzijn van de bevolking (toch een van de speerpunten van de GGD) niet juist een boost van een fijne vakantie?

Het is een kwestie waarmee ook medewerkers worstelen, blijkt in Eindhoven. De hardliners zijn stellig: de GGD is er niet voor het faciliteren van ‘individuele plezierreizen’. Het gemeenschapsgeld, waarmee de gezondheidsdienst wordt gefinancierd, is daar niet voor bedoeld. Daarom ook moeten mensen in normale tijden gewoon betalen voor reizigersvaccinaties.

Maar er zijn ook medewerkers die er milder instaan, zoals Ans (62), die als coördinator van het klantcontactcentrum al meer dan een jaar de grieven van Nederlanders hoort. ‘Aan de ene kant denk ik: we moeten hier geen reisbureau worden’, zegt ze. ‘Maar ik vind ook: de GGD moet er zijn om mensen te helpen.’ Mede op haar aandringen wordt er nu gekeken hoe de GGD reizigers tóch meer ter wille kan zijn.

Want ja, misschien is een vakantie op dit moment wel precies het juiste medicijn.

Meer over