nieuws

Eerdmans flirt terug, Segers wacht rustig af

Op de tweede verkenningsdag zijn ‘de kleintjes’ aan de beurt. Dat wil niet zeggen dat de gesprekken van de verkenners niet vruchtbaar zijn: het regent adviezen.

Gert-Jan Segers (ChristenUnie) schuift aan bij de verkenner Jorritsma en Ollongren Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Gert-Jan Segers (ChristenUnie) schuift aan bij de verkenner Jorritsma en OllongrenBeeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Dat Sylvana Simons door files iets te laat is, hindert haar niet om voorafgaand aan het verkenningsgesprek uitgebreid de tijd te nemen voor de pers. ‘Zal ik jullie gewoon allemaal even langsgaan? Hoe werkt dat hier?’, lacht de Bij1-leider.

Het is iets na half zes, Caroline van der Plas (BBB), die voor Simons aan de beurt was, heeft het gesprek met de verkenners er na drie kwartier net op zitten. Zij heeft gepleit voor een Plattelandsministerie en nog een rits standpunten uit het partijprogramma van BBB. En voor een coalitie van CDA, VVD, ChristenUnie en SGP. Simons houdt het voorafgaand aan haar gesprek bescheidener. Bij1 is een jonge, kleine partij, zegt ze. ‘Het is niet aan ons om een te grote broek aan te trekken, dat is aan VVD en D66.’

Twee volle dagen zijn de verkenners aan het praten voordat ze iedere fractieleider hebben gesproken. Toch ontvingen Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) de negen kleintjes (met samen minder dan zeven zetels) gastvrij. Nieuwkomers kregen zelfs een klein gebakje, dat ze tussen het uitspreken van hun coalitievoorkeur door mochten oppeuzelen. ‘Dat gaf een goed gevoel’, zei Eerdmans (JA21).

Maar verkenningsdag twee was er niet alleen voor de gezelligheid. VVD en D66 hebben hun verkenners eropuit gestuurd om een meerderheid in de Tweede Kamer te vinden. Het CDA sluit daar, naar verwachting, na verloop van tijd bij aan, al hield Hoekstra maandag de kaarten opnieuw tegen de borst.

Een motorblok van VVD, D66 en CDA komt drie zetels tekort voor een meerderheid, en juist de kleintjes kunnen daarin wellicht voorzien. Vier jaar geleden kwamen de drie uiteindelijk bij de ChristenUnie uit. Een herhaling van dat scenario is volgens CU-leider Segers nog niet aan de orde. ‘Wij zijn de tiende partij’, zei hij dinsdag na het gesprek met de verkenners. ‘Het zou heel vreemd zijn om te gaan praten over kabinetsdeelname.’

In zijn brief aan de verkenners schreef Segers dat de ChristenUnie ‘een belangrijke rol weggelegd ziet voor fracties die getalsmatig het grootst zijn en elkaar niet bij voorbaat uitsluiten als mogelijke coalitiepartner.’ Kortom: laat ze het eerst maar eens over links proberen voordat ze weer bij hem uitkomen.

De Partij voor de Dieren zette zich dinsdag direct buitenspel voor een route over links. Lijsttrekker Ouwehand herhaalde dat ze best wil regeren, maar alleen in ‘een groene en progressieve coalitie die de rechtsstaat respecteert’. De VVD en het CDA voldoen volgens haar op dit moment niet aan die criteria. Ook Azarkan (Denk) wil een coalitie zonder de VVD; Rutte is volgens hem na de toeslagenaffaire niet meer geloofwaardig als premier.

Regeringsgeflirt

De kleine nieuwkomer Volt is constructief, benadrukte lijsttrekker Laurens Dassen, ook al zou het voor een splinternieuwe partij ongebruikelijk zijn direct in de regering plaats te nemen. ‘We willen een stabiele regering, die duurzaam, progressief en Europese denkt’, zei Dassen. ‘We hebben de verantwoordelijkheid om te kijken wat de rol van Volt kan zijn’. Maar Dassen heeft een voorkeur voor een kabinet met een meerderheid in beide Kamers. ‘Het is heel belangrijk dat het kabinet in deze crisis stabiel is.’

Kees van der Staaij (SGP) pleitte voor een centrum-rechts meerderheidskabinet. ‘Ik verwacht niet dat het balletje richting de SGP rolt. Je zou kunnen denken aan JA21, dat de nodigde zetels in de Eerste Kamer meebrengt.’

Rutte had maandag al opzichtig met JA21 geflirt, en dat had lijsttrekker Eerdmans ook gehoord. Hij was zelfs al door Rutte gebeld. ‘Wij hebben geadviseerd een kabinet met VVD, D66, CDA en JA21 te verkennen’, aldus Eerdmans. Vanwege de standpunten van de nieuwe partij op thema’s als klimaat, Europa en migratie werd de optie over rechts echter niet hartelijk ontvangen door D66-leider Kaag.

Eerdmans laat zich daardoor niet uit het veld slaan. ‘D66 stond ook niet bovenaan ons lijstje, maar we moeten kijken naar de mogelijkheden. In ieder geval op migratie zal er iets wezenlijks moeten veranderen. Je kunt altijd naar elkaar toegroeien, wij zijn ertoe bereid.’

Wie kan samen met wie? De Coalitiewijzer biedt uitkomst

In coalitieland Nederland begint een belangrijk deel van het verkiezingscircus pas na de uitslag. Want ook nu het geen verrassing was dat de VVD de grootste werd, maakt het nogal wat uit met wie Mark Rutte regeert.

Met onze Coalitiewijzer stelt u nu heel eenvoudig uw eigen coalitie samen en bekijkt u in één oogopslag welke partijen inhoudelijk door één deur kunnen. En waarom dan, of waarom niet. En natuurlijk of ze samen voldoende zetels in zicht hebben voor een meerderheid in de Tweede Kamer.

Doe de Coalitiewijzer hier.

Meer over