Reportage

Eenzaam, slecht betaald, maar elke dag een driegangenmenu: het bestaan van de Franse trucker

Ook in Frankrijk is een schreeuwend tekort aan vrachtwagenchauffeurs. Lange dagen ver van huis en een salaris nauwelijks boven het minimumloon maken het vak weinig aantrekkelijk. Maar in de Relais Routiers vinden truckers een warme douche, een warm onthaal en elke dag drie gangen Franse cuisine.

Eline Huisman
Le Guilberville, een van de ruim duizend pleisterplaatsen voor Franse vrachtwagenchauffeurs, de zogenoemde Relais Routiers.  Beeld Aurélie Geurts
Le Guilberville, een van de ruim duizend pleisterplaatsen voor Franse vrachtwagenchauffeurs, de zogenoemde Relais Routiers.Beeld Aurélie Geurts

Op badslippers en met de toilettas onder de arm druppelen de mannen een voor een binnen in restaurant Le Guilberville. Wie een half etmaal onderweg is geweest, kan maar beter zorgen dat hij fris gedoucht aanschuift aan het driegangendiner. Vanavond staan er kokkels, kalfskop en appeltaart op het menu – de kaas en rode wijn zijn zoals altijd inclusief.

Vrachtwagenchauffeurs Jimmy en Fabien komen hier vaker. Gebroederlijk zitten ze aan een glas Grimbergen om voor het eten eerst de dag achter zich te laten. Na werktijd snak je ernaar collega’s te ontmoeten, zegt Fabien. ‘Als je vijftien uur alleen in je cabine hebt gezeten is dat echt nodig om te ontspannen.’ De vrijheid en onafhankelijkheid van dit vak zijn mooi hoor, valt Jimmy hem bij, ‘maar je moet ook een beetje kunnen leven’.

En kunnen leven betekent hier, ver van huis, houvast vinden in de smaak van vroeger met traditionele Franse gerechten, royaal in boter gebraden. Le Guilberville is een van de ruim duizend pleisterplaatsen voor Franse vrachtwagenchauffeurs, de zogenoemde Relais Routiers. Wegrestaurants, of truckercafés misschien, al doen die termen ze tekort. Waar buiten het rood-blauwe ronde bord ‘Les Routiers’ hangt, wacht binnen goed eten voor een schappelijke prijs – drie gangen onder de 15 euro – een douche en een warm welkom bovendien. Aanschuiven bij een vreemde is gebruikelijk, en na het eten is het soos. Op het terras verzamelen de rokers, aan de bar hangen de liefhebbers van een digestief.

Culinaire geheimen

Onder Franse truckers zijn Les Routiers een instituut dat zijn oorsprong vindt in de jaren dertig. De Franse journalist François de Saulieu de La Chomonerie werd destijds op reportage getroffen door de erbarmelijke omstandigheden waaronder vrachtwagenchauffeurs werkten: de onregelmatige uren, lange dagen en vooral de eenzaamheid van het vak. Samen met een collega met een neus voor goede restaurants verzamelde De Saulieu de beste adressen waar zowel het eten als het onthaal genereus was.

In 1937 verscheen de eerste gids Relais Routiers. Het groeide uit tot een fenomeen, met op het hoogtepunt een oplage van 110 duizend exemplaren en vierduizend adressen. En nog altijd ontsluit Relais Routiers voor twee tientjes de culinaire geheimen van het Franse wegennetwerk, inmiddels ook per website en app.

Sommige van deze pleisterplaatsen serveren deze feestdagen een speciaal menu, zoals in Le Relais de Dampierre, zo’n honderd kilometer van Parijs. Voor de gelegenheid heeft serveerster Sylvie de witte tafels met glinsterend rood tafellaken bedekt. Zelf draagt ze een kerstmuts en glittertrui. Naast de bar flikkert een witte kunstboom, Mariah Carey zingt de gasten kerstliefde toe. ‘We willen de mensen die altijd onderweg zijn het familiegevoel geven’, zegt Sylvie. ‘Dat is ons doel.’

Franse luxe

Is dit Franse fenomeen misschien de oplossing voor het schreeuwend gebrek aan vrachtwagenchauffeurs, vroeg de Britse krant The Telegraph zich dit najaar af. Geen hoger salaris, maar ‘luxe voorzieningen’ als een warme douche, koud bier en een veilige parkeerplek? Toch kampt ook Frankrijk al maanden met een groot tekort aan truckers met ruim 42 duizend openstaande vacatures.

Op verschillende plekken in Normandië vroegen chauffeurs de afgelopen weken aandacht voor de lage lonen en de zware arbeidsomstandigheden. Hoewel Europese wetgeving maximale rijtijd en strikte pauzeregels oplegt, zeggen veel chauffeurs regelmatig langer te rijden dan toegestaan. In Le Guilberville vertelt een van hen met een mengeling van trots en gêne hoe hij de meetapparatuur in de cabine kan omzeilen. Zijn rode ogen verraden dat van slapen niet veel terechtkomt.

‘Fatsoenlijk verdienen, doe je door overuren te draaien’, zegt Fabien als hij een tweede ronde Grimbergen op tafel zet. Het salaris ligt vaak krap boven het minimumloon van 10,48 euro per uur, soms slechts één cent hoger. ‘Het is een zwaar beroep. Altijd alleen en van maandag tot vrijdagavond laat van huis.’ Een sociaal leven opbouwen is moeilijk. ‘Iedereen in het vak is gescheiden’, zegt Jimmy, wiens glimlach van geen wijken weet. ‘Afspreken onderweg is niet eenvoudig, ik hoor pas vandaag waar ik morgen naar op weg ben.’ De ene dag zit hij in Marseille aan de zuidkust, de volgende in Le Havre in Normandië. Onderweg doden ze de tijd door collega’s te bellen die ook op de weg zitten.

Eric Zemmour

Hoewel het vakbondsactivisme hier ver weg lijkt, is de onvrede voelbaar zodra het over politiek gaat. ‘Migranten die geen werk zoeken, krijgen alle hulp. En als ze in je truck klimmen, betalen wij de boete voor mensensmokkel’, zegt Dominique die met een groepje truckers buiten Le Guilberville staat te roken. Een collega heeft die ochtend naar Eric Zemmour geluisterd, de extreem-rechtse presidentskandidaat die alle migratie, legaal en illegaal, een halt wil toeroepen. ‘Dat klonk heel redelijk. Het kan niet dat zij geld krijgen toegestopt, maar wij nergens op mogen rekenen.’

Nieuwkomer Gwenaëlle laat zich niet ontmoedigen door het perspectief. Ze is net begonnen aan haar opleiding tot vrachtwagenchauffeur, vertelt ze bij het kaasplankje. Een zeldzaamheid in het vak: slechts 3 procent van de truckers in Frankrijk is vrouw. Wat haar inspireerde? Ze wijst op haar vriend David. Allebei gescheiden leerden ze elkaar deze zomer kennen in Le Guilberville, waar Gwenaëlle als serveerster werkte. ‘David introduceerde me in het vak.’ Intussen hebben ze een relatie. Rijden zullen ze straks niet samen doen, zegt David. ‘Maar wel voor hetzelfde bedrijf.’

Gwenaëlle Jeanne en David Marie hebben elkaar ontmoet in het wegrestaurant.  Beeld Aurélie Geurts
Gwenaëlle Jeanne en David Marie hebben elkaar ontmoet in het wegrestaurant.Beeld Aurélie Geurts
Meer over