Een vuurzee in het broedseizoen

Schoorl Geknield op de grond bij de rode brandslang draait boswachter Jeroen Pater (40) het kraantje open om twee jerrycans te vullen met water....

Op zijn stevige bergschoenen, broek in de sokken, loopt Pater naar de zwart geblakerde plek waar honderden mieren krioelen. Hij giet het water in de kuil. Het maakt een sissend geluid als het de hete aarde raakt. De temperatuur onder de grond kan nog wel honderden graden zijn, legt hij uit. ‘Sneu’, mompelt Pater. ‘Mieren zijn de opruimers van het bos.’

Het is alweer de vierde brand die hij als boswachter van Staatsbosbeheer meemaakt in het duingebied tussen Schoorl en Bergen aan Zee. Gistermiddag zag hij de rook al van ver toen hij in zijn auto zat nadat hij het nieuws kreeg te horen. ‘Dit is goed mis, dacht ik direct.’ In de driehoek Schoorl-Bergen-Bergen aan Zee woedden vorig jaar ook al meerdere branden waardoor tientallen hectare duinen afbrandden.

Vertwijfeld kijkt Pater naar de grote afgebrande plek tussen de bomen, waar alleen nog een paar verbrande dennen zijn overgebleven. ‘Het grote Ganzenveld is het mooiste stukje Schoorl wat we hebben’, zegt hij. Het gebied staat bekend als rustgebied, met weinig paden. Prachtige heidepollen van wel dertig jaar oud hebben de ruimte gehad om te groeien. Door de brand is er honderd hectare afgebrand. ‘Het gaat heel lang duren voordat het weer teruggegroeid is.’

De brand, die om half vijf woensdagmiddag ontstond, wist zich door de harde wind snel te verspreiden.‘Dit is het ergste wat je als boswachter kan overkomen’, vertelt Pater. ‘Je bent ingezet om het hier zo mooi mogelijk te houden. En binnen een paar uur is het opeens weg.’

Dat de brand is aangestoken, sluit de boswachter zeker niet uit. ‘Ik denk dat iedereen wel aanvoelt dat zo veel branden in zo’n korte tijd iets anders betekent dan een natuurlijke oorzaak.’ Mogelijk is er een pyromaan actief in het gebied. ‘Toch kan je er weinig tegen doen’, verzucht Pater. Er zijn veel manieren om het gebied te betreden, waardoor bewaking volgens hem zeker geen optie is. ‘Maar ik ben bang dat het hiermee nog niet afgelopen is.’

Ook boswachter Erik van der Spek (54) helpt waar hij kan in het nog smeulende gebied. Normaal is hij boswachter op Texel. ‘Ik ben hier vandaag omdat we, wrang maar waar, eigenlijk een workshop brandbestrijding zouden hebben.’ Volgens hem is de timing van de brand funest. ‘Het voortplantingsseizoen is net gestart. Broedplekken van eenden, hagedissen maar ook de nachtzwaluw binnenkort zijn verloren gegaan.’ Hij haalt zijn schouders op. ‘Het is uithuilen en opnieuw beginnen.’

Verderop op de heide neemt Bart Dam, officier van de dienst veiligheid van de Noord-Hollandse brandweer, de situatie op. Gehuld in oranje met blauw fluorescerend pak en met een kaart van het gebied in de hand praat hij in zijn walkietalkie. Hij vraagt om extra slangen en meer wagens.

‘De brand is onder controle’, vertelt hij. ‘Nu is het een kwestie van zoveel mogelijk water op de smeulbrandjes krijgen. En dat is arbeidsintensief.’ Met zo’n twintig man is hij in het gebied aan het werk. Over of de brand is aangestoken door een pyromaan wil hij niets zeggen. ‘We zijn hier enkel om de brand te stoppen.’

Verderop in het centrum van Bergen aan Zee twijfelt men daar echter niet aan. In groepjes staan de mensen op straat bij elkaar. De brand is overal het gesprek van de dag. ‘Natuurlijk is het een pyromaan’, zegt een vrouw. ‘Het is anders wel heel toevallig dat alle branden ’s middags plaatsvonden bij de ideale omstandigheden van droog weer en een fikse wind.’ Er wordt druk gespeculeerd over wie de schuldige is. ‘Misschien is het die oude man op zijn fiets die altijd zijn peuken overal weggooit?’

Gistermiddag werden de inwoners van Bergen aan Zee geëvacueerd nadat het vuur de woonkern op twee kilometer was genaderd. ‘Die evacuatie was overdreven’, zegt een man. ‘We hebben de lichten uit gedaan en zijn gewoon binnen gebleven. Het is vreemd hoe je bijna aan die branden begint te wennen.’

Meer over