Bellen metCorrespondent Joost de Vries

Een vermoorde president, complottheorieën van de politie en een politiek machtsspel: ‘De situatie in Haïti lijkt een bizar filmscript’

Het is onrustig in de Caribische republiek Haïti sinds president Jovenel Moïse in zijn eigen huis werd gedood door een groep gewapende mannen. Welke kant gaat het op met Haïti nu er niemand aan het roer staat? We bellen met correspondent Latijns-Amerika Joost de Vries, die ter plaatse is in hoofdstad Port-au-Prince.

Het gewone leven in Haïti lijkt op het eerste gezicht zijn gewone gang te gaan, met veel markten en straathandel. Beeld Estaïlove ST-VAL.
Het gewone leven in Haïti lijkt op het eerste gezicht zijn gewone gang te gaan, met veel markten en straathandel.Beeld Estaïlove ST-VAL.

Wat is er op dit moment gaande in Haïti?

‘Precies een week geleden is president Moïse gedood. De moord is op zichzelf al een heel vreemd verhaal: een president met eigen beveiliging die in zijn eigen huis wordt doodgeschoten door een groep gewapende mannen. Vanaf dat moment is er een bijna oneindige reeks aan nieuwe ontwikkelingen. Het is net een bizar filmscript.

‘De politie, normaal gesproken niet in staat om de grootschalige misdaad in het land aan te pakken, komt nu met een omvangrijk complot op de proppen. Zo zouden er 26 Colombianen betrokken zijn, is het brein achter de aanslag een Haïtiaan die in Florida woont, en zou hij via een Venezolaanse tussenpersoon een contract met de moordcommando’s hebben gesloten…

‘Tegelijk speelt zich een politiek machtsspel af. Twee dagen voor zijn dood ontsloeg Moïse de premier en benoemde hij een nieuwe. De oud-premier, die op weg was naar de uitgang, zegt nu dat hij de plaatsvervangend machthebber is. Maar zijn opvolger claimt hetzelfde. En de voorzitter van de senaat zegt dat híj de baas is. Dit politieke getouwtrek is nog steeds bezig.’

Hoe is de sfeer in Port-au-Prince? Hoe ervaren de Haïtianen al deze gebeurtenissen?

‘Je zou niet zeggen dat hier een week geleden een president is vermoord. Op het eerste gezicht lijkt er weinig aan de hand. Het gewone leven, met veel markten en straathandel, gaat zijn gang. Pas als je met mensen gaat praten, kom je erachter dat ze zich zorgen maken.

‘Het leven was zwaar onder Moïse, maar is na zijn dood nog zwaarder geworden, zeggen velen. Een marktvrouw die ik sprak, vertelde dat alles duurder wordt. Er is een groot tekort aan benzine, waardoor ze meer moet betalen voor de producten die ze verkoopt. Het weinige geld dat ze overhoudt, wordt aan het eind van de dag vaak ook nog eens afgepakt door bendes.

‘Overdag gaan mensen wel weer de straat op, maar ’s avonds en ’s nachts is het een stuk rustiger. De eerste dagen na de moord waren de straten zo goed als uitgestorven, terwijl de politie jacht maakte op de moordenaars. Maar na een paar dagen de kat uit de boom kijken, hebben mensen hun normale leven op straat weer hervat. Al zit de angst er nog wel in.

‘Ze wilden weliswaar dat de president zou vertrekken – er werd al langer tegen Moïse gedemonstreerd – maar niet dat hij zou worden doodgeschoten. Het maakt mensen bang. Dat geldt voor alle lagen van de bevolking. Moïse woonde in een gegoede buurt, waar normaal gesproken geen bendes komen. De buurtbewoners zijn nu ook bang: als ze de president doodschieten, wat is mijn leven dan waard?’

Zijn er ontwikkelingen in het machtsvacuüm dat Moïse achterlaat?

‘Het is een vreemde situatie. Er zijn bijvoorbeeld geen protesten tegen de mensen die nu de macht naar zich toe proberen te trekken. Ook geen grote uitingen van woede of verdriet over deze moordaanslag. Wel zijn mensen bang voor bendegeweld. Port-au-Prince is een gevaarlijke stad. De belangrijkste bendes vormen samen een kartel dat inmiddels over grote delen van de stad heerst.

‘Ondertussen heeft de baas van de G9, de negen grootste gangs, in een YouTube-video opgeroepen de wapens op te pakken tegen de rijke families in het land. Daarmee doelt deze Jimmy Cherizier, die de bijnaam ‘Barbecue’ heeft, op families van voornamelijk uit het Midden-Oosten afkomstige christenen. Zij kwamen decennia geleden naar Haïti als vluchteling en hebben veel economische macht. Volgens Cherizier is het tijd dat mensen met een zwarte huid en kroeshaar weer de baas worden van de banken, de supermarkten, de autodealerships. Maar van zijn oorlogsverklaring heb ik nog niets teruggezien op straat.’

Als je kijkt naar de geschiedenis van Haïti, vol geweld, onderdrukking en armoede, hebben politieke omwentelingen vaak weinig goeds te betekenen, zoals je zelf eerder schreef. Welke kant gaat het op?

‘Dat is nu de grote vraag. Niemand die ik tot nu toe heb gesproken heeft daar een goed antwoord op. Een man die ik sprak zei: ‘Alleen Jezus kan ons redden.’ Toen ik hem vroeg naar de politiek, zei hij dat er geen politicus in Haïti te vinden is die de problemen van het land kan oplossen.’

Meer over