Een verloren reisje naar Amerika

Zegt Ben Bot, de minister van Buitenlandse Zaken: 'Er zijn van die dagen dat je je verstand gewoon op nul moet zetten.' Het is maandag en hij loopt in het zonovergoten Princeton achter Jan Peter Balkenende aan....

En dat terwijl Jan Peter Balkenende juist een van zijn betere dagen beleeft. Hij neemt een prijs in ontvangst die is vernoemd naar de man die honderd jaar geleden premier van Nederland was en die Balkenendes grote voorbeeld is: Abraham Kuyper.

De laureaat mag 's avonds in het Princeton Seminary een lezing houden over waarden en normen. Dat hoef je de premier maar een keer te vragen. 's Middags heeft hij in een collegezaal al zijn licht laten schijnen over de transatlantische verhoudingen. Boodschap: we waren vrienden, we blijven vrienden en als er iets tussen komt, moeten we snel weer vrienden worden.

En waar is Ben Bot? Op de houten bankjes in het gehoor. Geeresseerd luisterend naar de premier, terwijl hij ongetwijfeld ook zo zijn gedachten over de probleemstelling heeft. Gewoonlijk mag hij die juist in het buitenland op tafel leggen. Maar nu even niet. Gelukkig maar dat hij tientallen jaren topambtenaar is geweest en weet hoe hij beschaafd moet zwijgen.

De volgende morgen is het niet veel anders. Balkenende brengt zijn transatlantische boodschap direct in de praktijk met zijn bezoek aan George W. Na afloop staan - voor het openhaardvuur gezeten - de staatslieden de wereldpers te woord. En waar is de minister van Buitenlandse Zaken? Die staat weer met zijn hogeambtenarengezicht in een hoekje.

Hoewel het toch zo mooi kan zijn in dat ambt, om de president te bezoeken. Zelfs met de eigen premier. De laatste keer dat Balkenende het Witte Huis aandeed, lanceerde hij immers zijn begeleidend minister van Buitenlandse Zaken, Jaap de Hoop Scheffer, naar de hoogste post bij de NAVO en gaven ze na afloop samen een persconferentie. Maar zelfs dat is Bot nu niet gegund.

Het is te vrezen dat dit weerspiegelt wat zich in het Oval Office heeft afgespeeld. Als in dat halfuur in het Witte Huis daadwerkelijk alles aan de orde is geweest wat Balkenende en Bush vertellen, had Bot net zo goed thuis kunnen blijven. Terrorisme, Irak, de economie, Turkije. En niet te vergeten, benadrukte Balkenende voor de camera's van de wereldpers, the values in society.

Misschien is zelfs Wouter Bos nog wel voorbijgekomen, the leader of the opposition, die deze week kennelijk gestopt is met verstoppertje spelen en maar liefst twee standpunten naar buiten bracht. Waaronder dus dat Nederland, als er geen VN-mandaat is, zich uit Irak moet terugtrekken. Goede kans dat Balkenende tegen Bush heeft gezegd: ik wil wel verlengen, maar ik moet de nette manier bewandelen.

Dat wilden de twee na afloop niet gezegd hebben. Maar we hoeven niet alles te geloven wat zulke mannen vertellen. Een halfjaar geleden bezwoeren Bush, Balkenende en De Hoop Scheffer immers ook dat de NAVO-kandidatuur niet besproken was. En nu is Ben Bot toch maar mooi minister van Buitenlandse Zaken geworden.

Meer over