Een tumor in de verkeerde long

Een trits van klachten over de verkeerde behandeling van haar dochter Astrid in het Dijkzigtziekenhuis in Rotterdam - zij is in 1997 op 19-jarige leeftijd overleden aan kanker - is in 1999 al afgewezen bij het regionaal tuchtcollege in Den Haag....

In hoger beroep bij het centraal tuchtcollege klaagde de moeder op 18 april de twee oncologen aan die haar dochter behandelden. Bij een operatie is Astrids rechterlong en een deel van het middenrif weggenomen, maar chemotherapie in een eerder stadium was beter geweest, zegt de moeder. Zij gaat af op de mening van een deskundige die zij raadpleegde.

Haar dochter is ook slachtoffer geworden van verkeerd management bij de afdeling radiologie. En daarin hebben de feiten haar wel gelijk gegeven. Sinds de regionale tuchtzaak is de afdeling radiologie in Dijkzigt gereorganiseerd.

Aan het licht was gekomen dat röntgenfoto's in verkeerde dossiers belandden en dat niet alle röntgenfoto's door radiologen werden beoordeeld. De regionale tuchtrechter heeft hiervoor geen maatregelen opgelegd, maar bij het centraal tuchtcollege kreeg het - inmiddels - voormalig hoofd radiologie een waarschuwing.

De inspectie voor de volksgezondheid greep in toen via brieven van Astrids moeder aan de koningin, minister Borst en de gezondheidsinspectie de onaanvaardbare situatie op radiologie naar buiten kwam - en dwong organisatorische verbeteringen af op deze afdeling.

De zitting van 18 april staat ook in het teken van de röntgenfoto's. Volgens de oncoloog is de metastase in de longen voor het eerst zichtbaar op de foto die in juni 1996 is gemaakt. Maar het hoofd radiologie zag al op eerdere foto's een beginnende tumor.

De oncologen menen dat de radioloog een 'pre-existente afwijking' in de línkerlong aanzag voor een beginnende metastase. Dit kon al helemaal geen verband houden met de later geconstateerde tumormassa in de réchterlong.

De oncologen laten na de ontdekking van de tumor een CT-scan maken, omdat die doorgaans uitsluitsel geeft over de vraag of de tumor is uitgezaaid. Als er namelijk uitzaaiing heeft plaatsgevonden, is een operatie zinloos.

De CT-scan wijst uit dat het weliswaar om een grote tumor gaat, maar dat deze 'solitair' is. Dan besluiten de artsen in overleg met Astrid en haar familie tot operatie. Pas bij die ingreep blijkt dat de tumor is uitgezaaid. Astrid overlijdt een half jaar later.

Het college heeft een onafhankelijke deskundige, kinderoncoloog prof. dr. Tom Voûte, om een oordeel gevraagd. Hij bekijkt de thoraxfoto's op een lichtbak, die speciaal naar de rechtzaal is gebracht. Ook Voûte kan op de cruciale röntgenfoto geen beginnende metastase ontdekken.

Volgens hem hebben de oncologen adequaat gehandeld door te opereren toen de tumor eenmaal ontdekt was. Dat Astrids moeder juist meent dat haar dochter door bestraling een grotere kans had gehad om in leven te blijven, kan de kinderarts niet beamen.

'Radiotherapie was juist schadelijk geweest. Dan was er zo'n hoge dosis nodig geweest dat dit weer andere schadelijke gevolgen zou hebben gegeven. Opereren is gunstiger', legt Voûte uit.

Is het maximale gedaan en is de behandeling adequaat geweest? vraagt het tuchtcollege. Eén van de oncologen: 'Je kunt altijd achteraf denken dat een andere stap gezet had moeten worden. Een totale longbestraling in plaats van een operatie leek niet juist, omdat de metastase al te groot was. De kans op genezing bij deze ziekte is 60 procent. Dat betekent dat er altijd nog vier van de tien patiënten sterven.'

Het centraal tuchtcollege had deze week - volgens de normaal geldende termijn van uiterlijk acht weken - uitspraak moeten doen. Dat lukt niet. De uitspraak zal nu op 23 juli komen.

Op 25 mei werd in deze rubriek de klacht beschreven van een gedetineerde tegen een verpleegkundige in de strafinrichting in Grave. Het regionaal tuchtcollege in Eindhoven acht de klacht ongegrond. De gedetineerde, die af en toe zijn eigen arm uit de kom trok, vond dat de verpleegkundige hem onheus had behandeld door medische informatie door te spelen en hem medicijnen te weigeren.

Meer over