Een trouwe vlinder met rotsvaste koppigheid

Een markante verschijning: rechte rug, knotje, een glimlach in het gebruinde en gegroefde gelaat. Oprichtster van het Scapino Ballet Hans Snoek overleed gisteren in haar woonplaats Amsterdam....

IN haar beide huwelijken bleef ze bewust kinderloos. Toch stond haar hele leven in het teken van de jeugd. Als een geboren leidster stak Hans Snoek bijna al haar energie in de kunstzinnige opvoeding van kinderen, met als mijlpaal de oprichting van de eerste jeugddansgroep ter wereld: het Scapino Ballet in Amsterdam. Zelfs op negentigjarige leeftijd creëerde ze nog met de door haar opgerichte stichting De Toverbal een 'artistieke vluchthaven' voor kinderen van asielzoekers.

Haar overtuiging: 'Een kind dat met kunst in aanraking komt kan onmogelijk ontsporen. Haar stelling: 'Als kind moet je weten waar je van houdt of niet van houdt.' Haar doel: 'Ieder kind heeft recht op een paar jaar dansles.'

Gisteren overleed Hans Snoek, negentig jaar oud, na een kort ziekbed in haar woning aan de P.C. Hooftstraat in Amsterdam.

In 1910 geboren als dochter van een officier groeide ze op in een kunstminnend gezin. Thuis werd veel gemusiceerd, Snoek ontdekte de piano en de viool. Dirigeren, leek haar een mooie toekomst. Totdat ze in een Duits blad een foto zag van de dansgroep van Kurt Jooss. Vanaf dat moment wist ze dat in de dans haar roeping lag. Ze reisde naar Essen voor lessen bij Jooss en richtte na terugkeer een dansschool op.

Na haar verhuizing naar de P.C. Hooftstraat in Amsterdam gaf ze zelfs balletles aan de prinsessen Irene en Beatrix - onder toeziend oog van Juliana die ook een pasje waagde. Tijdens de oorlog weigerde Snoek onder Duitse supervisie te dansen. Ze moest haar balletschool met hoofdzakelijk Joodse leerlingen opgeven, maar financierde het kunstenaarsverzet met illegale uitvoeringen. Haar eerste daad na de bevrijding was een dansvoorstelling op een schoolplein want 'het wordt tijd dat kinderen weer kunnen lachen'.

Dat optreden vormde in 1945 de start van het Scapino Ballet. Met twaalf dansers, één componist (Lex van Delden), een lading bordkartonnen decortjes (geschilderd door Hans van Norden en Nico Wijnberg) en een stapel oude gordijnen en kostuums uit haar eigen klerenkast, stampte ze een verhalend balletrepertoire uit de grond. Romantische sprookjes, maar ook geëngageerde dansdrama's zoals Papiernood over de naoorlogse papierschaarste. Telkens van uitleg voorzien door de bekende wit geschminkte Scapino-clown uit de commedia dell'arte.

Snoek hield van duidelijkheid. Komt er een maan voor in een verhaal, dan dáns je die maan niet maar hang je een gele sikkel in de nok. Deze visie op danseducatie bouwde ze uit in haar Scapino Dansacademie. Het ging haar aan het hart dat de moderne pedagogie te veel aan de verbeelding overliet en dat het oude Scapino werd vervangen door een jong ensemble in Rotterdam met dans voor volwassenen.

Toch liet ze blijvende sporen na. Ze nam het initiatief tot de oprichting van De Krakeling in Amsterdam, het enige jeugdtheater in Nederland. Ze richtte de Stichting OOK op, (Operatie Onmisbare Kunst) en de IVKO-school, een instelling voor middelbaar onderwijs met het accent op kunstzinnige ontplooiing. Trouw aan haar geloof 'dat je niet alleen voor jezelf moet leven' vloog ze van bestuursvergadering naar forum om tientallen initiatieven met rotsvaste koppigheid te realiseren.

Hiervoor is ze meermalen onderscheiden met onder meer de Yad Vashem Penning, de zilveren medaille van de stad Amsterdam en de zilveren Anjer. De VSCD-prijs voor de beste jeugdtheaterproductie is naar haar vernoemd. Ook werd ze Officier in de Orde van Oranje Nassau. Een trouwe vlinder werd ze genoemd, een fluwelen tank.

Met Snoek verliest de danswereld een markante verschijning: rechte rug, knotje, een glimlach in het gebruinde en gegroefde gelaat. Haar met kunst en boeken volgepakte zolder wordt ontruimd, de posters van een halve eeuw Scapino in het trappengat zullen verdwijnen. In De Krakeling hangt haar portret, begin dit jaar aangeboden door de gemeente ter ere van haar negentigste verjaardag. Daarmee schaarde Amsterdam haar in het rijtje van Simon Carmiggelt, Ed van Thijn en Johan Cruijff.

Meer over