Een topattractie gebouwd op onderdrukking

Het oogt zo vrolijk, al die rode lichtjes en die glimlachende meisjes. Maar achter de ramen op de Amsterdamse Wallen gaat veel ellende schuil....

Gedwongen seks, vrouwenhandel, mishandeling. Er is veel mis op de Amsterdamse Wallen. Over de rosse buurt verschijnt het ene na het andere kritische rapport. De veelbezongen romantiek van vroeger is verdwenen.

Zeker nadat Lodewijk Asscher, PvdA-fractievoorzitter in Amsterdam, de aandacht vestigde op het gebied, door per ongeluk de indruk te wekken dat hij de Wallen wil sluiten. Dat is niet zo, maar raamprostitutie is volgens hem wel een vorm van ‘moderne slavernij’ die moet worden ontmoedigd.

Tot in de jaren zeventig was de sfeer op de Wallen nog vrij gemoedelijk. Er werkten vooral Nederlandse prostituees, die zich lieten ‘beschermen’ door relatief nette criminelen als Frits van de Wereld en Haring Arie. Dat is veranderd. Tegenwoordig zitten er veel buitenlandse vrouwen achter de ramen, en keiharde mensensmokkelaars maken de dienst uit.

De Wallen tellen 180 officiële seksbedrijven, met enkele duizenden prostituees. Het relatief kleine gebied – de seksbedrijven zijn gevestigd in zo’n twintig straten – is een van de grootste toeristische attracties van de stad. Élk jaar komen er een paar miljoen mensen op af. Alleen de rondvaartboten trekken meer bezoekers.

Op het eerste gezicht ogen de Wallen vredig. Maar dat is schijn, zegt Ruth Hopkins, die vijf jaar onderzoek heeft gedaan naar mensenhandel, onder andere in Amsterdam. Onlangs publiceerde ze een boek daarover. ‘Je ziet veel jonge vrouwen achter de ramen, die er best goed uitzien en lachen naar voorbijgangers. Maar achter dat beeld gaat heel veel ellende schuil.’

Sinds de opheffing van het bordeelverbod, in 2000, is prostitutie legaal. Dat heeft niet geleid tot betere werkomstandigheden. Er zijn vrouwen die vrijwillig in het vak zitten en zelfstandig werken maar dat is een minderheid, stelt Hopkins. Veel vrouwen worden achter de schermen uitgebuit. ‘Pooiers houden precies in de gaten hoeveel klanten een prostituee krijgt. En ze zorgen ervoor dat ze al het geld dat ze verdient afstaat.’

De werkomstandigheden van buitenlandse vrouwen zijn vaak slecht, constateert ook Anneke Bouwman van HVO-Querido in Amsterdam – ze helpt slachtoffers van mensenhandel. ‘Vrouwen worden gedwongen om seks te hebben met een klant of het te doen zonder condoom. En als ze niet luisteren naar hun pooier, worden ze mishandeld.’

Prostituees doen zelden aangifte tegen hun pooiers. Veel buitenlandse vrouwen worden bedreigd en durven niet te praten met de politie. Nederlandse prostituees hebben vaak een relatie met de man door wie ze worden uitgebuit.

Vertegenwoordigers van prostituees en exploitanten vinden dat er een overdreven slecht beeld wordt geschetst van de rosse buurt. ‘Veel mensen zijn vooringenomen’, stelt Mariska Majoor, de oprichtster van het Prostitutie Informatie Centrum. ‘Een vriend van een prostituee hoeft geen pooier te zijn. De politie ziet het toch vaak zo, omdat ze denken dat een goede man niet toestaat dat zijn vrouw achter de ramen zit. Dat is onzin.’

Maar er is meer mis op de Wallen. Het gebied is in handen van een kleine groep criminelen, suggereerde Asscher deze week. Daarbij verwees hij naar een gebouw dat eigendom was van de onlangs geliquideerde John Mieremet. Meerdere bronnen bevestigen tegenover de Volkskrant dat porno-ondernemer ‘dikke’ Charles Geerts veel panden heeft opgekocht op de Wallen. Geerts werd vaak in verband gebracht met grote drugscriminelen, maar hij is nooit veroordeeld.

De prostitutie is altijd een schimmige branche geweest. Maar toen seksbedrijven legaal werden, zouden misstanden hard worden aangepakt door de politie. ‘Dat is niet gebeurd’, zegt Hopkins. ‘Prostituees moeten steeds hun papieren laten zien, om aan te tonen dat ze niet illegaal of minderjarig zijn. Maar verder treedt de politie veel te slap op.’

Criminoloog Frank Bovenkerk trok eerder dezelfde conclusie. ‘In Amsterdam wordt de moderne pooiers geen strobreed in de weg gelegd.’ Het stadsbestuur spreekt dat tegen. Burgemeester Cohen wil dat minister Donner van Justitie een onderzoek instelt naar misstanden in de seksindustrie.

Toch kan de gemeente ook meer doen. ‘Als prostituees eindelijk aangifte durven te doen van mishandeling, wordt daar niets mee gedaan’, stelt Hopkins, ‘het heeft geen prioriteit. Dat is het echte probleem op de Wallen: de onverschillige manier waarop de overheid zich opstelt.’

Meer over