Een ton is zó op

Nederland wordt een land van tweeverdieners. De groep huishoudens met een dubbel inkomen neemt jaarlijks spectaculair toe. Verre vakanties, tweede auto's en beleggingshypotheken beginnen standaard te worden....

DE VRAAG is of ze ook met een inkomen mínder zouden kunnen rondkomen. 'Tja, eh. . . jawel', zegt Maryvonne Wierikx. Haar man Arjen: 'Ja, ja hoor, zeker wel.' Er worden blikken gewisseld. Maryvonne: 'Er zou een auto weg moeten. Maar het zou kunnen. Je zult meer op moeten letten.' Arjen: 'We zouden hier nog kunnen blijven wonen.' Maryvonne: 'Het zou wel anders zijn.'

Niet zo lang geleden sprak de nuchtere Hollander nog liever over zijn bedgeheimen, dan dat hij voor derden zijn huishoudboekje opensloeg. Maar dit taboe brokkelt af. Dankzij het gunstige economische klimaat wordt er makkelijker over geld gepraat. Over de telefoon had Maryvonne (32), senior-accountmanager bij ABN Amro, al gezegd: 'Ik geloof dat we samen zo'n twee ton verdienen, dat zou ik even moeten nakijken.' Om er lachend aan toe te voegen: 'Je ziet het, geld is bij ons geen issue.'

Het echtpaar Wierikx staat model voor de groeiende groep tweeverdieners. In 1996 en 1997 nam hun aantal jaarlijks met 100 duizend toe, wat de totale groep van twee- of, vaker, anderhalfverdieners, op 2,4 miljoen mensen brengt. Volgens het CBS hebben werkende tweeverdieners gemiddeld 70 duizend gulden te besteden, gemiddeld 15 duizend gulden meer dan eenverdieners.

Dat het taboe op geld in rap temo vervliegt, bleek ook de afgelopen week op de beurs Geldzaken '99 in de Utrechtse Jaarbeurs. De beurs is vijf jaar geleden opgezet en elk jaar nemen de aantallen deelnemers en bezoekers toe. 'Mensen hebben meer te besteden en willen advies hoe ze met hun geld om moeten gaan', zegt C. Bobeldijk, werkzaam bij de Geldgids van de Consumentenbond. 'Bovendien trekt de overheid zich terug, de verzorgingsstaat wordt verzekeringsstaat. Mensen moeten hun toekomst beter regelen.'

'Stop je geld niet in bakstenen!' T. Kok, hoofd productmanagement bij de Westland Hypotheekbank, heeft in Utrecht zijn pakkende slogans klaarliggen. Het donkere zaaltje waarin hij bijles hypotheken geeft is afgeladen. Kok vertelt hoe jonge tweeverdieners 'blind' tekenen voor een hypotheek van een half miljoen. Hij deed het zelf ook, alleen op zijn inkomen. De zestien uur die zijn vrouw werkt, zijn niet opgeteld bij het inkomen voor de hypotheekaanvraag. Het geleende geld laat hij niet liggen niksen. 'Ik ga voor drie ton beleggen. Als je wilt weten hoe dat moet, kom dan naar mijn voorlichting', had hij vooraf gezegd.

Na een halfuur durend college over het te gelde maken van de overwaarde op een koophuis, is het duidelijk dat alleen suffe zekerheidszoekers nog een spaarhypotheek hebben en geen beleggingshypotheek, het nieuwste product van de bank. Drie jaar geleden kocht het echtpaar Wierikx voor vijf ton een huis op de Amersfoortse 'berg', een begrip dat in wijde omgeving duidt op grote welstand.

Maryvonne: 'Dat ik voor zo'n huisje zo veel geld moest neerleggen, gaf me een knoop in m'n maag.' Inmiddels is het vrijstaande huis substantieel vergroot, kreeg de tuin van bijna zevenhonderd vierkante meter een restyling, en wordt een wijnkelder aangelegd. De overwaarde schat ze op 'drie ton'. Arjen: 'Een huis kun je maken, een locatie niet. We zitten hier perfect, midden in het land, vlakbij snelweg en station, en in het groen.'

Ooit was een ton een hoop geld. Wie dat nu verdient, wordt door de betere kant van Nederland meewarig aangekeken. Een bedrag van 100 duizend gulden is al haast de troostprijs in een gemiddelde tv-quiz. Publicist Jan Kuitenbrouwer sprak in zijn yuppen-jaren minachtend over de tonlozen. De stakkers. Een ton is nu het minimuminkomen van de middenklasse.

'Je hebt vandaag de dag bruto al gauw een tonnetje nodig om rond te komen. Tenminste als je een koophuis en een auto wil hebben, met het gezin op vakantie naar het buitenland wil en niet elk dubbeltje wil omdraaien', zegt J. Le Clerq, adviseur bij SNS Reaal in Utrecht.

ARJEN Wierikx (32), product-manager bij softwareproducent Baan, kijkt thuis af en toe op zijn mobiele telefoon. 'Mooi!' Hij doelt niet op de fraaie vormgeving, maar op de beurskoersen die in het leesvenster van het apparaat verschijnen. 'We zijn 15,2 procent gestegen.' Maryvonne en hij leerden elkaar kennen op een studiereis in India. Inmiddels hebben ze een zoontje van 2. Arjen heeft een lease-auto, een spacewagon. Maryvonne: 'Ik vond het niet nodig, maar Arjen hecht er aan. Ik heb een oud bakje, nodig voor m'n werk. Principieel ben ik tegen een tweede auto.'

Maryvonne voelt zich 'zeer bevoorrecht'. 'Soms besef ik dat er oudere collega's rondlopen met een volledige baan en drie kinderen, die mínder verdienen dan ik als ik drie dagen zou werken. Die zullen zich afvragen of er dit jaar een abonnement op de dierentuin van af kan en wachten op de kinderbijslag. Daar denk ik nooit aan.'

Gijs van Buitenen (46) is adviseur bij een bank. Hij heeft vier kinderen. Hij verdient, alles bij elkaar, ongeveer 80 duizend bruto. Zijn vrouw werkt niet. 'Ook al werk ik bij een bank, ik ben niet materialistisch. Ik zit meer in over het geld van mijn cliënten dan over mijn eigen inkomen.' Hij woont in een tussenwoning die hij op een waarde van drieënhalve ton schat. Hij rijdt in een middenklasser en gaat op vakantie in het buitenland, met de caravan.

'Wij zijn heel gelukkig en tevreden. Eerlijk gezegd zegt het me niet zoveel, of ik op mijn 65ste duizend gulden heb of een miljoen. Ik moet er ook niet aan denken dat ik drie keer in de week 's avonds weg moet. Een gezinsleven waarin je via briefjes op de koelkast communiceert, is niks voor mij.'

In huize Wierikx is zoon Thomas ziek. De grootouders zijn gekomen om in te springen. Maryvonne: 'Anderen hebben geldzorgen, wij hebben stress. Over het algemeen kunnen we ons leven heel goed regelen. Maar ziekte van een kind, dat is echt vreselijk. Dan loopt de planning spaak. Je wilt dan niets liever dan bij je kind zijn.'

Nog niet zo heel lang geleden was het kostwinnersloon bestemd voor het hele gezin. Vader hield moeder vrij. Van de gezinnen waar de vrouw móest werken, sprak men schande. De tweede feministische golf heeft het privilege van het aanrecht ingeruild voor de eis van het het recht op arbeid. Inmiddels zijn vrouwen massaal de arbeidsmarkt opgestroomd. Aanvankelijk voor hun ontplooiing, maar gaandeweg is daar een kentering in gekomen. Wie naar middenklasse-maatstaven wil leven, moét twee inkomens hebben.

Jaap en Ellen de Bouter, beiden 33 jaar, zijn in de tien jaar dat ze samenwonen maar drie keer op vakantie geweest. 'Kennissen boeken zo een reis naar China', zegt hij. 'Dat zouden we ons wel kunnen veroorloven, maar we hebben er niet zo'n behoefte aan.'

Ellen werkt drie dagen op de administratie van een uitvaartcentrum. Jaap werkt vier dagen van negen uur op de postkamer van een zakenbank. 'De vijfde dag is papa-zoon-dag.' Hoeveel ze verdienen? Jaap: 'Ellen weet niet eens wat ik verdien.' Ze houden het op een dikke 90 duizend gulden bruto, samen.

Drie maanden per jaar verruilen ze hun rijtjeshuis in Zaandam voor een zomerhuisje in de duinen bij Egmond. In 1990 kochten zij er voor vijfduizend gulden 'een krot' en begonnen een ambitieuze verbouwing. Nu gaan dezelfde bouwvallen grif voor 25 duizend gulden van de hand. Ellen: 'Vroeger kwam Jan de Arbeider er, maar die kan het zich niet meer veroorloven.' Jaap: 'Dat komt door de tweeverdieners.'

Meer over