Een sloppenwijk aan zee, vlak bij een privacyparadijs

Jaywick geldt sinds kort als meest achtergestelde gemeente van Engeland. In Virginia Water is de gemiddelde huizenprijs onderwijl het miljoen pond gepasseerd. Hoe is het leven in deze werelden op nog geen 100 kilometer van elkaar?

Een gewoon villadorp heeft een golfbaan, Wentworth Club heeft een dorp: Virginia Water. Het is de rijkste gemeente van Engeland en de eerste buiten Londen waar de gemiddelde huizenprijs de 1 miljoen pond (1,2 miljoen euro) is gepasseerd.

Dat is met name te danken aan de villawijk rondom de drie banen van de golfclub waar dictator Augusto Pinochet eind jaren negentig in huisarrest zat, oligarch Boris Berezowski in maart van dit jaar een einde aan zijn leven maakte en de televisiepersoonlijkheid Bruce Forsyth nog steeds gelukkig woont met zijn jonge Venezolaanse. Andere beroemderikken in de omgeving: zanger Elton John, gravin Maya van Schoenburg en, uiteraard, golfer Nick Faldo.

Voor gewone effectenhandelaren is dit stukje van de 'Stockbroker Belt' onder Londen al bijna te duur. 'De prijzen op Wentworth Estate beginnen bij het miljoen, maar er zijn iets goedkopere appartementen in het pand waar vroeger de funny people woonden,' zegt makelaar Robert Colman, wijzend op de voormalige psychiatrische kliniek naast het treinstation. Hij vertelt dat de huisprijzen hoger zijn dan ooit. 'Dat heeft te maken met het gebrek aan aanbod. Er is geen ruimte voor nieuwbouw. Steeds meer kopers breken de namaak-Tudorvilla's af om iets massiefs neer te zetten, met steeds diepere souterrains.'

De populariteit van Virginia Water bij de Cliff Richards van deze wereld heeft alles te maken met de ligging van het dorp. Het is met de trein veertig minuten naar de binnenstad van Londen, de ringweg M25 ligt om de hoek en je hoort de vliegtuigen naar Heathrow afdalen. Bovendien is kostschool Eton in de buurt, benevens Ascot, de beroemde renbaan waar paarden strijden om de meest prestigieuze prijs en de dames elk jaar hun hoeden tonen. Zwemmen in het plaatselijke meer- vernoemd naar Elizabeth I, de Virgin Queen - is niet toegestaan, maar dat nadeel is te overzien in een oord waar elke villa een zwembad heeft.

En dan komt Colman nog met de meest Engelse van overwegingen. 'Privacy. Mensen hier willen graag met rust worden gelaten.'

Van een bruisend straatleven is inderdaad geen sprake op de bosrijke, niet voor onbevoegde stervelingen toegankelijke lanen die met rise en dive eindigen. Er lopen wat bezorgers en bouwvakkers rond, maar van de bewoners is geen spoor te bekennen. Een aanzienlijk deel van de villa's is niet permanent bewoond. Enkele kastanjebomen zijn uitgerust met camera's en borden attenderen automobilisten op overstekende herten.

Het bruisende centrum is de exclusieve golfclub, te bereiken via een kronkelende weg waar niet alleen wilde dieren, maar ook golfkarretjes onverwachts oversteken. Op de heuvel ligt het clubhuis - tevens dienstdoend als besloten dorpshuis - dat uitzicht biedt over een meertje. Aan een boom hangt een mededeling over de tragische dood van de vijf kinderen van Margot en Jerry, de twee residerende zwanen. Tot de verdachten, melden de zwanenverzorgers, behoren de reigers, de buizerds en de vossen. Niet ver van het droeve bericht staat een jeep met twee tuinmannen, van wie eentje een joint rook.

De golfbaan is niet alleen populair bij de dorpsbewoners. Nabij het clubhuis staat de bejaarde Ier George Hammond aan het begin van een rondje à 20 pond (23 euro) per hole. 'De drie banen zijn voortreffelijk, de mensen zijn vriendelijk en de natuur prachtig. En de zon schijnt ook. Wat wil je nog meer,' zegt de golfer, die uit Bermuda is overgekomen voor 'a good walk spoiled,' zoals schrijver Mark Twain deze vorm van vrijetijdsbesteding noemde.

Verderop staat de Bengaalse schoonmaker Sharif op de bus naar Londen te wachten. 'De mensen hier zijn inderdaad aardig, maar dat golf is saai. Cricket is veel leuker.'

In het echte dorpshart van Virginia Water gebeurt weinig. Het plaatsje telt ruim zesduizend inwoners. De miljonairs zoeken hun vertier doorgaans in Londen en de meeste klandizie bestaat uit het ondersteunend personeel. 'De superrijken nemen zelfs hun eigen, Londense advocaten mee als ze een huis kopen,' zegt een advocaat die kantoor houdt aan de Station Approach. Een paar deuren verderop heeft Ekpal Singh onlangs een wijnwinkel geopend. 'Ik kom uit Slough, maar denk dat ik hier beter zaken kan doen. Ik heb op Zoopla (het Engelse Funda, red.) onderzoek verricht en daar stond dat hier de meeste wijn wordt gedronken.'

Sloppenwijk aan zee

'Zeker weten dat je daarheen wilt?' Bij een bushalte in Clacton-on-Sea kijkt een oudere dame bezorgd wanneer haar de naam van de bestemming ter ore komt. Jaywick. 'Wat ga je er doen?'

Normaal gesproken roept een uitje naar een badplaats, en op een warme zomerdag, geen vragen op. Bij Jaywick ligt dat anders. Dit plaatsje aan de noordkant van de Theems-delta is volgens de statistieken het armste oord van het Verenigd Koninkrijk. Sterker, in de volksmond staat dit voormalige vakantiepark bekend als 'een sloppenwijk aan zee'.

Bij het binnenrijden oogt Jaywick als een gewone badplaats, met bungalows, een golfbaan en een amusementshal. Naarmate de kustlijn dichterbij komt, neemt het aantal wrakwoningen snel toe. Langs het achterafstraatje Gorse Way - het naambordje is met de hand geschreven - benutten bewoners hun voortuin als kerkhof voor auto's en boten. Een keukenraam is geblindeerd met een foto van Kate, William en baby George. Getatoeëerde mannen lopen rond met pittbulls die ruiken aan de drollen, printers en halfopgegeten hamburgers. Ze hebben geen trek in een gesprek.

Op de oprit voor zijn bungalow langs het straatje Sea Crescent port Frederick, peuk in de mondhoek, met een stoffer in het verstopte riool. 'Een goedkoop huis wil wat,' zegt de gepensioneerde vrachtwagenchauffeur lachend terwijl hij overeind komt. Nadat hij zijn handen heeft gewassen, opent Frederick zijn portemonnee en toont hij een foto van de bungalow toen hij hem tien jaar geleden voor enkele tienduizenden ponden kocht. 'Het ziet er nu beter uit, of niet?' vraagt hij met een Cockney-accent. 'Jaywick is natuurlijk niet ideaal, er zijn onfrisse gasten, maar je hebt wel een huis bij de zee.'

Die zee ligt verborgen achter een 1,5 meter hoge muur van cement, die is neergezet na de Watersnoodramp van 1953. Een enorme hoeveelheid gestort zand maakt de muur inmiddels overbodig, maar het is te duur om hem te verwijderen. Op het zandstrand liggen stoelen, matrassen en stokken. 'Dat wordt vanavond een vreugdevuur', moppert Peter, een sloper die met zijn vrouw Liz over de Broadway wandelt en zich ergert aan de rommel. 'Er is hier weinig te doen en met name de jongeren geven niets om de omgeving. Kijk uit, daar komt weer zo'n 'happy bacci' (liefkozende benoeming voor junks, red.) aan.'

Een junk zwabbert langs op een mountainbike. Hij is op weg naar East-Jaywick, bestaande uit een boulevard en negen onverharde zijstraten die uitkomen op een weiland. Veel bungalows zijn dichtgetimmerd, van andere staan alleen de met klimop overwoekerde muren overeind. Er staan resten van een pub, een amusementshal en een kruidenier. De vuilophaal lijkt deze wijk te mijden.

Dit had projectontwikkelaar Frank Stedman niet voorzien toen hij dit tuindorp aan zee aanlegde, speciaal voor 'motor car enthusiasts' uit Londen. Gaandeweg gingen vakantievierders, illegaal, permanent in Jaywick wonen. Het toerisme nam af toen Jaywick en andere Britse badplaatsen de concurrentie verloren van de Costa del Sol. Daardoor kreeg het stadje het karakter van een flodderkampong. Nu wonen er vooral onbemiddelde bejaarden, die gezelschap hebben gekregen van uitkeringsgerechtigden en probleemgevallen.

De geschiedenis is bekend bij de Londense taxichauffeur Michael, die over de zee met haar windmolens en voorbijvarende schepen staat te turen. 'Jarenlang hebben Londen en andere dure steden de uitkeringstrekkers hier gedumpt, simpelweg omdat de huren hier lager zijn. Het resultaat zie je om je heen,' zegt hij, plukkend aan zijn witte baard. 'Maar het gaat langzaam beter. Heb je al werklui gezien? Iedere huiseigenaar kan zijn woning gratis laten isoleren. Een energiegigant had de regels overtreden en in plaats van een boete te betalen, isoleert het bedrijf Jaywick. Strafwerk.'

Zelf is hij, ondanks het verval om zich heen, een tevreden mens. 'In het weekeinde rij ik door Londen en door de week ben ik hier. Ik ben time rich.'

undefined

Meer over