Een Shakespeariaans koningsdrama

ALS THATCHER niet zo gecharmeerd was geweest van Gorbatsjov, had de doorbraak in de ontwapeningsonderhandelingen misschien veel langer op zich laten wachten....

Ineke Holtwijk

De hoofdrolspelers? Allereerst Alan García, charismatisch, getalenteerd en ver-schrik-ke-lijk ambitieus. Halverwege de jaren tachtig kiezen de Peruanen hem als hun president. Hij is dan de jongste president ter wereld.

Zijn tegenspeler is Mario Vargas Llosa, schrijver van wereldfaam, Peruaan van geboorte maar buitenlander uit overtuiging. De auteur brengt een vakantie door in zijn vaderland. Op het strand van Punta Sal hoort hij dat 'de Messias van links', García, onteigening van de banken aankondigt. Vargas Llosa, een bewonderaar van Thatcher, is geschokt.

Einde van deel één is dat Vargas Llosa, overtuigd door bevriende bankiers en de fanclub van familie en andere artistiekelingen een campagne begint tegen de onteigening. Mede dankzij deze campagne zet het verval van García's regering in.

Deel twee: Vargas Llosa krijgt de smaak te pakken. Kansloze politici fluisteren hem in dat hij de enige is die Peru kan redden. De schrijver wordt hoofdpersoon in wat een door hem geschreven roman had kunnen zijn: hij gooit zich in de race voor het presidentschap. Zijn overwinning wordt voor zeker gehouden, ook door hemzelf. 'Als ik over enkele maanden president ben', schrijft hij ergens. De banen zijn reeds verdeeld. Wie wat wordt in de regering-Llosa is het onderwerp van gesprek op alle recepties in Lima. Alle ogen zijn gericht op 'het keukenkabinet' dat dagelijks in huize Llosa vergadert.

Maar de schrijver heeft buiten García gerekend. De president haat Vargas Llosa die hij verantwoordelijk houdt voor het debacle dat zijn regering uiteindelijk is. De kandidaat van zijn eigen partij duldt hij evenmin. García geeft zijn geheime dienst opdracht Fujimori, een onbekende landbouwingenieur, te helpen de verkiezingen te winnen. En aldus geschiedt. Fujimori met assistentie van onder meer Montesinos, freelance medewerker van de geheime dienst en later de Raspoetin achter de troon, gaat er totaal onverwacht met de zege vandoor.

Noot: hier doet zich een opmerkelijke parallel voor met Vargas Llosa's jeugd. De buitenstaander die iets dierbaars rooft. Als de schrijver tien is, verschijnt opeens zijn vader, van wie iedereen hem gezegd had dat hij dood was. Zijn vader die uit het niets opduikt, berooft hem van de ene dag op de andere van zijn moeder.

Deel drie: de landbouwingenieur zonder allure blijkt niet de dankbare leerling die de president-af zich had gedacht. Fujimori wil García, die zich geenszins naar de marge laat drukken en een groot manipulator blijkt, kwijt. In 1992 wil Fujimori García laten arresteren. De ex-president vlucht over de daken en gaat in ballingsschap.

Hoofdstuk vier: García zint op wraak. Hij en niemand anders zal de man zijn die Fujimori verslaat en verdrijft. Maar dan is er opnieuw een buitenstaander die alles in de war stuurt: Alejandro Toledo. Een Wereldbankconsultant, die jaren Spaans sprak met een Amerikaans accent en door het politiek establishment niet serieus werd genomen, brengt de ex-buitenstaander Fujimori ten val. Daarvoor krijgt hij versterking op niveau, want Vargas Llosa komt aansnellen uit Madrid.

Hoofdstuk vijf: opnieuw verkiezingen. García duikt op als een duveltje uit een doosje. Maar, o drama, wie poogt Toledo ten val te brengen? Alvaro Vargas Llosa, zoon van de beroemde schrijver en aldus gewapend met veel pretenties.

In de presidentscampagne van zijn vader blijkt hij een snel aangebrande en paranoïde adviseur. In de schaduw van zijn vader probeert Alvarito opnieuw zijn geluk, ditmaal als adviseur van Toledo.

Analyse van de psychiater: Alvarito kan als schrijver niet tippen aan zijn vader en dus wil hij hem in de politiek overtreffen. Als Alvarito evenwel doorkrijgt dat hij geen premier of minister van Buitenlandse Zaken van Toledo zal worden, gaat hij in de aanval. Toledo is net zo dictatoriaal als Fujimori, roept de opstandige zoon. De vader hoort toe en zwijgt. Toledo zakt dramatisch in de peilingen. En waarom hij toch gewonnen heeft?

Macht corrumpeert. Oude en nieuwe schandalen uit de tijd dat hij president was, deden García de das om. De uitslag had Shakespeare vast bekoord.

Meer over