'Een schuchtere kat moet dit werk niet doen' 'Vijf herten op een filmset? Dat is dus onmogelijk.'

Ruim tien jaar runt Sabine van der Helm Catvertise, een modellenbureau voor dieren die kunnen worden geboekt voor film, theater, opera of videoclip....

Door Hein Janssen

Is het ethisch verantwoord een koningspoedel roze te verven omdat de producent van een videoclip daarom vraagt?

Sabine van der Helm vindt eigenlijk van niet – poedels verven, dat doe je niet.

Maar Desiree Hazebroek uit ’s Gravenzande, eigenaresse van zes poedels in diverse soorten en maten, vindt het geen probleem. ‘Welnee, dan gebruiken we toch gewoon carnavalsverf op waterbasis. Eén regenbuitje en het is eraf.’

Desiree is met haar poedels aanwezig bij een fotosessie van Catvertise, een vooraanstaand castingbureau voor dieren. Vanmiddag gaan alle poedels op de foto en worden bij Catvertise ingeschreven. Om vervolgens hopelijk geboekt te worden voor film, tv-serie, toneelstuk, opera, videoclip of modereportage.

Zes poedels samen op de foto – het levert een even statig als komisch portret op. Met Divine, een abrikoos-kleurige koningspoedel én Europees kampioen, als blikvanger.

Sabine van der Helm van Catvertise is onder de indruk van de goed getrainde poedelfamilie. Binnenkort verschijnen ze dan ook pontificaal op haar website en kunnen de film- en tv-producenten ze gaan boeken. Van der Helm: ‘Wat goed is aan deze poedels is dat ze ook gewoon honden blijven. Ik hou niet van dat opgedofte gedoe met strikjes en zo. Een hond moet af en toe wel in de sloot kunnen springen.’

Wat destijds begon met de fotoshoot van twee katten is uitgegroeid tot een professioneel dierenmodellenbureau. Van kip en hond tot muis en paard. Zo presenteert Catvertise zich nu al ruim tien jaar. Met als klanten onder meer Toneelgroep Amsterdam, het Noord Nederlands Toneel, Theater Zeelandia, de Nederlandse Opera en tal van film- en tv-producenten. De kat die tijdens de voorstelling Kruistochten van Toneelgroep Amsterdam ruim 5 uur op toneel zat, is Catvertise-coryfee Jaap, tevens te zien in de tv-serie Annie M.G. en op de verpakking van de kattenbrokjes van C1000.

Van der Helm heeft zelf acht katten (‘allemaal gewone boerderijkatten, afkomstig van boer Splunder uit Goeree-Overflakkee’) die regelmatig werken in de kunst- en cultuursector en de reclame. ‘Nee, dat vinden die katten helemaal niet vervelend, integendeel zelfs. Van begin af aan heb ik ze overal mee naar toe genomen. Een schuchtere kat die alleen zijn eigen huis gewend is, moet dit werk niet doen, die raakt alleen maar gestresst. Ik loop met mijn katten aan een riempje door de stad, ik neem ze mee in de tram, ze gaan mee de boot op. Ja, sommigen zullen me een raar mens vinden als ik met acht katten door de Marnixstraat loop. Maar zo’n dier moet tegen herrie kunnen, tegen de grote ruimte van het podium, tegen het gedoe op een filmset. Daarvoor moet je heel relaxte, ontspannen dieren hebben.’

Van der Helm keurt vooral op gevoel. Als een kat of hond voor een casting komt, wil ze ze altijd zelf uit de reismand of box halen en voelen. ‘Ik voel zo’n dier in mijn handen, en weet dan meteen of het goed zit. Dat is 25 jaar ervaring met dieren. De basis is dat ze goed gesocialiseerd zijn, en niet bang.’

Zoals Paris, een hond op miniformaat. Aanvankelijk door zijn baas Remco aangeschaft in de veronderstelling dat het een dwergpincher betrof, maar het bleek bij nader inzien een ratlerek, een Tsjechisch rashondje, formaat mini-dwergpincher.

Van der Helm ziet wel wat in Paris. Omdat hij mooi is, en gewillig, en niet bang. Geschikt voor kunstfotografie. En voor een tv-serie die zich afspeelt rondom de P.C. Hooftstraat. Met van die vrouwen die zo’n hondje dan in een Louis Vuitton-tas mee uit winkelen nemen. Vanwege het uitzonderlijke formaat wil fotograaf Edwin de Jongh kat Jaap er graag naast hebben, voor het contrast. Het levert een prachtige foto op – de onverstoorbare Jaap naast de frêle Paris.

Remco: ‘Jongens, ik voel een ansichtkaart opkomen. Zou dat commercieel aantrekkelijk kunnen zijn?’

Van der Helm: ‘Nee. Van dieren in films of commercials word je niet rijk, laat ik dat maar meteen erbij zeggen.’

Ter illustratie: voor een commercial van Wehkamp krijgt een dier zo’n 200 euro. Een dag op een filmset van een kinderserie levert de eigenaar ongeveer 175 euro op, voor Catvertise is dat 125 euro. Voor het geld hoef je het dus niet te doen. Van der Helm: ‘Je moet het leuk vinden. Mensen willen graag dat hun dier in de krant komt, of op tv, of in de film.’

Sabine van der Helm (50) is bij toeval in de dierencasting terechtgekomen. Van oorsprong is zij danseres; ze heeft een klassieke dansopleiding. Ze werkte bij het Ballet van Vlaanderen en was te zien in de eerste versie van de musical Cats. Toen zij zichzelf inschreef voor een castingbureau deed ze er ook een foto van haar vier katten bij. Na een paar weken kreeg ze een opdracht: we willen die katten van je, voor een advertentie van de IKEA, paginagroot.

Daarna is ze stukje bij beetje verder gegaan in het werken met dieren en dierencasting – wat ze nu al 25 jaar doet, waarvan elf jaar onder de naam Catvertise. Aanvankelijk wilde ze dat werk combineren met een studie voor dierenarts, maar dat kostte te veel tijd. Toen is ze dierenartsassistente geworden, een beroep dat ze als oproepkracht nog steeds uitoefent. Ze doet nog regelmatig mee aan producties van De Nederlands Opera of het Nationale Ballet, in kleinere rollen.

In haar Amsterdamse grachtenhuis domineren de katten. Niet alleen levend, maar ook in de talloze posters, affiches en foto’s aan de wand. Van de reclame voor het zoutje Hamka’s (een van haar eerste opdrachten) tot Georgina Verbaan met kat Jaap in de tv-serie Floor Faber, het theateraffiche van De Wijze Kater van Herman Heijermans en posters van de Dierenbescherming en de Bond tegen Bont (‘die doe ik allebei altijd gratis’).

Soms krijgt ze rare of opmerkelijke opdrachten. Zoals het leveren van papagaaien voor de show van Uri Geller. ‘Eentje diende als onderdeel van een act, de andere tien moesten op stok, als een soort showballet. Kijk, dat doe ik dan niet, ik ga niet met tien doodsbange papagaaien op stok de studio in, alleen maar voor de show’.

Voor een commercial van de Boekenweek had ze een kip en een konijn nodig. ‘Dat is oppassen, want een kip krijgt vrij snel een hartaanval. Dus ik haal die kip dan bij een speciale school voor groen en dieren in Aalsmeer, die ik in mijn bestand heb. Zo’n kip is gewend aan kinderen en drukte om haar heen. Ik heb trouwens twee kippen meegenomen naar de studio, zodat ze af en toe konden worden gewisseld. Anders werden ze te warm onder de fotolampen.’

Verder is er bij Catvertise ook vraag naar schildpadden, kikkers, slangen en zelfs spinnen. Eng vindt ze bijna niets, behalve misschien die ene keer dat er op de set een slang uit een vaas moest kruipen met behulp van een dode rat. ‘Dat moest een heel relaxte slang zijn, want eenmaal uit de vaas moest hij op een trap naar boven kruipen. Uiteindelijk is het gelukt, met die dode rat als lokaas. Dat vind ik wel moeilijk, een complete dode rat die als beloning gebruikt wordt. Een levende rat als lokaas, wat gebruikelijk is, had ik niet geaccepteerd.’

Nagenoeg alle dieren die ze voor opdrachten nodig heeft, komen uit haar eigen bestand – van kameleon tot paard. In de loop der jaren heeft ze een groot netwerk opgebouwd. Soms kan ze een opdracht niet uitvoeren. ‘Vorige week nog kwam de vraag of ik vijf herten kon leveren voor een filmset in België. Dat is dus onmogelijk, daarvoor zijn herten te schuw. Soms kiezen ze dan voor een ander dier, een pony of zo.’

Sabine van der Helm begeleidt de dieren altijd zelf – in het theater, in de studio, op de filmset. Zelfs tijdens de tournee van de voorstelling Kruistochten (zeventig keer het land in, tot in Gent en Brussel aan toe) was ze erbij. Ze merkt soms dat niet alle acteurs gediend zijn van een dier op het podium, ook omdat dieren vaak de aandacht trekken van het publiek. En een acteur wil nu eenmaal van nature zelf alle aandacht. Zo is kat Jaap wel eens de coulissen in geduwd. ‘Daar kan ik maar moeilijk mee omgaan, eigenlijk pik ik dat niet. Daarom is het goed dat ik er altijd bij ben.’

De Partij voor de Dieren vindt dat dieren niet voor vermaak of amusement ingezet mogen worden. Ze snapt dat standpunt, maar die Duitse doggen in de opera komen er toch wel. ‘Dan kan ik het maar beter zelf doen, want ik weet hoe ik met die dieren om moet gaan. Het is beter dat ik voor een jeugdserie de kittens lever, dan dat ze van Marktplaats worden gehaald. Ik zorg ervoor dat ze het goed hebben, en beloond worden. Ik kan alleen maar belonen, ik kan niet straffen.’

Sommige dingen doet ze niet. Werken met apen bijvoorbeeld – wettelijk verboden. En toen Unox haar vroeg om dieren voor een worstreclame, heeft ze geweigerd. ‘Ik ben al dertig jaar vegetariër. Dan kan ik het niet maken mee te werken aan reclame voor worst.’

Hoe krijg je twaalf Siamese kittens samen op één foto? Met engelengeduld, blijkt tijdens de castingdag waarop Van der Helm allerlei dieren met hun eigenaren ontvangt. Het vergt een uiterste concentratie om de katjes op één plek te houden, al is het maar voor de luttele seconden die nodig zijn voor een mooie foto. Jonge Siameesjes springen graag alle kanten op. Hoe anders is dat met de kat Jazzy, die achterop de scooter van haar baasje Sylvia naar de casting is gekomen. Sylvia zag op tv de Whiskas-reclame en dacht: mijn kat is net zo mooi als de Whiskas-kat. Jazzy poseert, na aanvankelijk tegenstribbelen, gewillig en volleerd. ‘Prachtkat. Zeer geschikt voor fotografie en misschien wel voor een commercial’, oordeelt Van der Helm.

Ze staat erop de dieren altijd zelf te zien, omdat zij als geen ander weet hoe een dier in de praktijk werkt. ‘Als een kat vanuit zijn reismand meteen angstig onder de bank kruipt, weet ik dat je dat beest met rust moet laten. Die wordt niet gelukkig op een filmset. Ik ben geen uitzendbureau waar je een fotootje met een cv naar toe stuurt. Het welzijn van de dieren komt op de eerste plaats. Soms zie ik meteen dat een dier ongeschikt is, want te onzeker en gestresst. Gelukkig zien de eigenaren dat vaak zelf ook. Maar ze krijgen hoe dan ook een mooie foto mee van hun dier. En zijn daar altijd erg blij mee.’

Haar eigen kat Koosje speelt binnenkort de hoofdrol in de NPS-telefilm Kattenkwaad waarin ook al haar andere katten te zien zijn, naast zes kittens. Voor de film Alle tijd met Paul de Leeuw heeft ze vier boxers gezocht – van pup tot senior. Haar grote klus voor de komende tijd is bij de Nederlandse Opera. Voor Roméo et Juliette (Gounod) levert ze drie Duitse herders, voor Legende (Wagemans) vijf Duitse doggen en een ezel.

Van der Helm: ‘Die Duitse doggen heb ik via een vrouw in Amsterdam-Noord. Op de auditie moesten ze diagonaal over het toneel rennen, op commando gaan liggen en midden op het podium rondjes rennen. Daarnaast moeten ze met kinderen en een ezel kunnen omgaan. Tijdens de voorstelling zullen ze spelen in een oorlogssituatie en zogenaamd aan mensen vreten. De eigenaar oefent dit nu thuis door botten en vlees onder proefpersonen te leggen.’

En de videoclip met die roze poedel, komt die er nog? Van der Helm: ‘We zullen zien. Ik geloof dat ze bij wijze van proef zijn staart hebben geverfd en dat schijnt goed te zijn bevallen.’

Take that cat away!
‘Welke acteur zat in de taxi van Frank Lammers? Bleef stoïcijns onder het geschreeuw van Hans Kesting? Bedekte het kruis van Birgit Schuurman? Had een hekel aan de sigaretten van Annemarie Prins? Werkt op hoge leeftijd bij Het Nationale Ballet? Lag tussen de borsten van Georgina Verbaan? Is wijs naast Mark Rietman? Zal geen muis kwaad doen?’

Dat is dus kater Jaap en met het onderstrepen van deze wapenfeiten is hij pas geleden geëerd door zijn eigen Catvertise. Jaap viert dit jaar namelijk zijn vijftienjarig artiestenjubileum. Hij is jarenlang het paradepaardje van Catvertise geweest, de kurk waar het bedrijf op dreef.

Jaap debuteerde in Tosca bij de Nederlandse Opera, onder de muzikale leiding van Riccardo Chailly. Toen tijdens de première daarvan het doek open ging, lag Jaap pontificaal op het podium en kreeg hij meteen een spontaan applaus. ‘Thake that cat away!’, riep Chailly na afloop, want hij vond het vervelend dat het applaus voor Jaap door de muziek heen klonk. Maar toen zelfs de recensies in The Sunday Times en Le Figaro Jaap’s aandeel roemden, ging hij overstag. De kat mocht blijven.

Beroemd werd Jaap door zijn alom aanwezigheid in de komedie Kruistochten van Toneelgroep Amsterdam, waarin hij het presteerde bijna vijf uur lang rustig op het dak van een huisje te liggen (vormgeving: Jan Versweyveld). Later werd hij in een voorstelling van het Noord Nederlands Toneel met schoensmeer ingesmeerd – maar dat was kattenvoer, gemengd met een beetje Norit.

Deze zomer heeft hij nog gefilmd, maar zo langzamerhand gaat hij met pensioen. Zijn opvolger heet Hebbes, een rode kater die veel op hem lijkt. Hebbes is nog maar één jaar oud, en heeft nog een heel artiestenleven te gaan.

Meer over