Een raadselachtige maar ook mooie ode aan Gombrowicz

'Ieder misvormt de ander, terwijl hij door hem misvormd wordt', schreef de Poolse schrijver Witold Gombrowicz bij wijze van voorwoord bij zijn toneelstuk Het Huwelijk in 1947....

Al betekent Slub ook alweer huwelijk, de makers gaan verder dan Gombrowicz' ene stuk: ze construeerden een ode aan de auteur, die is gebaseerd op dagboekfragmenten, romanpassages en aantekeningen van zijn weduwe met betrekking tot zijn laatste levensjaren.

Witold Gombrowicz (1904-1969), vluchtte kort voor de Tweede Wereldoorlog naar Argentinië en keerde pas een kwart eeuw later naar Europa terug. Het duurde even eer zijn licht absurdistisch proza enige bekendheid en erkenning kreeg.

De kern van De Onderneming is al zo lang zo dol op Gombrowicz dat hij hen zelfs voor het eerst tezamen op toneel bracht. Tot nog toe gingen de vier leden, in 1997 bij elkaar gekomen na de fusie van hun groepen, elk hun eigen gang, vaak met gastspelers, soms met Gombrowicz.

Met Slub nu, staan Waas Gramser, Günther Lesage, Ryszard Turbiasz en Kris van Trier samen een 'reconstructie van een leven' voor. Wie die levensloop (en het werk van Gombrowicz) niet uit het hoofd kent, kan die lijn overigens zomaar ontgaan, in ieder geval tot het laatste deel.

Slub is een bad van anderhalf uur Gombrowicz, beelden met Oost-Europese en zo nu en dan katholieke connotatie, een jongen met het woord ZOT op zijn manchet, een onbereikbare bruid, mensen die elkaar na lange tijd nauwelijks meer herkennen, een vader die in een koning verandert, een zoon bijgevolg in een prins. Dit alles ingebed in afwisselend even raadselachtige als wijze woorden en wetenswaardigheden en een flard Beethoven - het ís wel een beetje vreemd, maar ook mooi.

En dan is daar het laatste deel, een merkwaardige coda: het strak vertelde verhaal van Rita Gombrowicz, de weduwe, over hoe hij was, de laatste jaren. Een realistisch relaas, zonder enige poespas, afgesloten door nota bene een filmfragment van Gombrowicz aan de wandel met zijn hond. Vreemd: wel aangrijpend.

Meer over