nieuws

Een op de drie coronapatiënten krijgt hersenaandoening of geestelijke problemen

Coronapatiënten hebben veel meer kans op neurologische of psychische aandoeningen dan mensen met de griep. Eenderde krijgt daar in het halfjaar na ­besmetting met covid-19 mee te maken, blijkt uit Amerikaans ­onderzoek.

Een coronapatiënt in Californië kijkt op een smartphone naar een mariachi-optreden dat zijn vrouw (links) voor hem heeft geboekt. Beeld Getty
Een coronapatiënt in Californië kijkt op een smartphone naar een mariachi-optreden dat zijn vrouw (links) voor hem heeft geboekt.Beeld Getty

In veruit de meeste gevallen gaat het om stemmingsstoornissen zoals angst of depressie, of om verslaving of slapeloosheid. Maar ook beroerten en dementie komen vaker voor. De nieuwe Amerikaanse studie werd gehouden onder bijna een kwart miljoen patiënten met covid-19 en werd gepubliceerd in The Lancet Psychiatry.

Bij de studie zijn veel kanttekeningen te plaatsen: vanwege het krakkemikkige verzekeringssysteem geeft ziek worden in de VS sowieso vaak kopzorgen. Bovendien zal de diagnose corona, als nieuwe, dodelijke ziekte, meer consternatie geven dan de griep.

Niettemin maken wetenschappers zich grote zorgen: ‘Veel van de aandoeningen die hier worden geïdentificeerd, zijn chronisch of terugkerend, zodat we kunnen verwachten dat de invloed van covid-19 nog vele jaren bij ons zal zijn’, aldus een Britse hoogleraar in een begeleidend commentaar.

Herseninfarct na covid-19

Qua hersenaandoeningen lijkt er wel degelijk iets aan de hand te zijn. Onderzochte coronapatiënten hadden 44 procent méér kans op een neurologische of geestelijke aandoening dan patiënten die de griep kregen. Ook zagen de onderzoekers een verhoogde kans op ernstige aandoeningen: een half procent kreeg een hersenbloeding, nog een half procent ontwikkelde dementie, 2 procent bleek in het halfjaar na corona een herseninfarct te hebben gehad.

Nog eens ongeveer een procent kreeg binnen het halfjaar na diagnose psychotische klachten. Zo’n 5 procent kreeg ernstige slapeloosheid, 14 procent depressiviteit en 17 procent angstklachten. Wat bovendien opvalt, is dat het voor ongeveer een op de acht patiënten voor het eerst was dat ze te maken kregen met de neurologische aandoening of geestesziekte in kwestie. Dat is bijna twee keer zoveel als na griep.

Daarbij gaat het overigens lang niet altijd om mensen die werden opgenomen in het ziekenhuis. Ook van de mensen die thuis uitziekten, bleek na een halfjaar 31 procent een neurologische of geestelijke aandoening te hebben gehad. Zo’n een op de vijftig thuisblijvers werd in het eerste halfjaar getroffen door een beroerte.

Wel hadden patiënten die in het ziekenhuis werden opgenomen meer kans op beroerte, dementie of psychose. De kans daarop was voor hen tot wel vier tot zes keer zo groot. Een sterke aanwijzing dat ernstigere covid-19 ook ernstigere complicaties kan hebben, schrijven de onderzoekers. Overigens waren de neurologische klachten na ziekenhuisopname veel erger bij coronapatiënten dan bij een controlegroep die met een andere aandoening, zoals een botbreuk, in het ziekenhuis lag.

Toenemende zorgvraag

Een ‘zeer belangrijk onderzoek’, dat ‘verheven boven elke twijfel bevestigt dat covid-19 brein en geest in gelijke mate aantast’, reageert hoofd psychiatrie Simon Wessely van King’s College Londen, via het Britse Science Media Centre. ‘Sommige effecten kenden we al – zoals meer beroertes en angststoornissen. Dementie en psychoses kenden we minder. Wat hier nieuw is, is dat men het vergelijkt met andere luchtwegvirussen en griep. Dat geeft aan dat deze toenames specifiek te maken hebben met covid-19, en niet met infectieziektes in het algemeen.’

‘Het onderzoek bevestigt onze vermoedens dat covid-19 niet alleen te maken heeft met luchtwegsymptomen, maar ook gerelateerd is aan psychiatrische en neurologische problemen’, vindt ook hoogleraar klinische psychiatrie Til Wykes. ‘Er is weinig opbeurends aan deze gegevens te ontdekken’, vindt ook zij, met inachtneming van alle mitsen en maren.

Toch stelt de 2 procent beroertes ergens ook ‘gerust’, zegt neuroloog in opleiding Annemijn Algra (UMC Utrecht), die tijdens de eerste golf onderzoek deed naar beroertes bij corona. ‘Aanvankelijk waren er verhalen dat jonge, gezonde mensen zomaar zouden overlijden aan beroerte. We waren dan ook bang dat het veel erger zou zijn dan we nu zien.’ Dat een op de drie neurologische of psychiatrische problemen krijgt, is wat Algra betreft ‘wel wat veel op één hoop gooien’.

Het is belangrijk om nog preciezer te ontrafelen hoe de vork precies in de steel zit, benadrukte onderzoeker Max Taquet van de Universiteit van Oxford in een telefonische persconferentie. ‘Maar we denken dat ongeacht de precieze verklaring, gezondheidsdiensten voorbereid moeten zijn op de toegenomen zorgvraag die onze cijfers laten zien.’

Meer over