'Een ontwerp kan niet zonder emotie'

Bruno Ninaber vanEyben..

Amsterdam ‘Enigszins ongemakkelijk’ voelt het wel voor ontwerper Bruno Ninaber van Eyben (1950) dat hij morgen de Piet Zwart Prijs krijgt uitgereikt. Behalve winnaar van deze oeuvreprijs, die hooguit om de twee jaar wordt uitgereikt, was hij het afgelopen jaar ook al de laureaat van het Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst.

‘Als je die juryrapporten leest, ontbreekt eigenlijk alleen nog maar mijn overlijdensdatum eronder’, reageert Ninaber van Eyben. ‘Terwijl ik nog midden in het vak sta. Ik ontwerp, ik produceer en ik ben hoogleraar op de TU Delft.’

Maar de oeuvreprijs is nu eenmaal het lot van een ontwerper wiens ontwerpen bekender zijn dan hijzelf. De Nederlandse afbeelding op de euromunt, het halshorloge aan een rubberen koord, de kleurenwaaier voor Sikkens – het zijn ontwerpen die door miljoenen handen zijn aangeraakt.

Dat kan niet kan worden gezegd van de ontwerpen van veel bekendere vakgenoten als Studio Job of Jurgen Bey. Ninaber van Eyben is geenszins jaloers op hen, maar ziet de waardering van deze ontwerpers als iets positiefs. ‘Het bewijst dat het besef groeit dat design een belangrijke bijdrage levert aan de kwaliteit van onze samenleving.’

Dat hij wel de laatste functionalist wordt genoemd, daarin kan hij zich niet herkennen. ‘Ik ontwerp heldere producten, zeker. Een kandelaar die zo vies wordt dat je de kaars er amper uitkrijgt, is geen goed product’, zegt hij, verwijzend naar zijn ontwerp van een kandelaar die de kaars omklemt. ‘Maar ook emotie zie ik als een belangrijke functie. De herinnering die een ontwerp achterlaat, een gevoel van geborgenheid of de invloed op de status van de gebruiker zijn onmisbare eigenschappen.’

Daarom voelt Ninaber van Eyben zich in de eerste plaats ‘vereerd’ met de Piet Zwart Prijs. Want in zekere zin is hij toch ‘de vader’ van zijn jongere vakgenoten die nu internationaal succes hebben met doordachte ontwerpen uit de eigen werkplaats.

Hij was een van de oprichters van npk, tegenwoordig een van de grootste ontwerpbureaus van industriële producten. Ook ontwikkelde hij unica als de hamer van de voorzitter van de Tweede Kamer. In 1997 begon hij een nieuwe studio, Studio Ninaber. ‘Al vanaf het begin van mijn loopbaan heb ik naast mijn werk voor de industrie op eigen initiatief producten ontworpen en geproduceerd. Ook nu nog.’

Zijn ontwerpvisie – ‘meer hoeft niet, minder kan niet’ – is sterk verwant aan de nuchterheid van ontwerpplatform Droog Design – net als zijn conceptuele benadering. Zo voorzag hij in 2000 het nationale geschenk van de minister-president – ‘al sinds de eerste VOC-schepen in Japan aanmeerden in de 16de eeuw is dat een kandelaar’ – van een diepere laag

‘Een relatie tussen mensen is een weefsel. Dus heb ik van de kandelaar een langgerekt weefwerk gemaakt, dat zonder kaars uiteen valt. Want zonder vuur tussen mensen kan er nooit een relatie zijn.’

Meer over