Een ongewoon gewone hypotheek

Voor mensen met een onregelmatig inkomen is een hypotheek geen vanzelfsprekendheid. Een hypotheekleverancier ziet een specifieke doelgroep opdoemen...

Zelf spreken ze van 'gewone hypotheken voor ongewone situaties'. Freelancers, beginnende ondernemers en mensen met een 'incident' bij het Bureau Krediet Registratie (BKR) in Tiel, vormen de doelgroep van ELQ Hypotheken. Mensen waar de reguliere hypotheekverstrekkers hun handen liever niet aan branden.

Dom en onverstandig, vindt ELQ-directeur en initiatiefnemer Theo Huizing: 'Want hoe ongewoon is het tegenwoordig om geen vast salaris te hebben?'

Freelancers en starters zijn niet per definitie niet kredietwaardig, volgens Huizing. 'Toch te gek voor woorden dat een starter nergens een hypotheek kan krijgen, terwijl zijn secretaresse er wel een krijgt, met het door de starter getekende arbeidscontract.'

De huidige hypotheekmarkt is volgens Huizing 'te verkokerd', zit vast aan oude, stramme criteria. 'Hypotheken zijn vaak niet meer dan vehikels om klanten lucratieve beleggingsproducten en verzekeringen te verkopen'. De hypotheek zelf moet liefst zo snel, standaard en makkelijk mogelijk worden afgewikkeld. Klanten die niet in zo'n mal passen, vormen voor Huizing en collega's een dankbare nichemarkt.

Neem de BKR-registraties. Mensen met een kruisje achter de naam worden standaard op de grote hoop notoire wanbetalers geveegd. Maar zo zwart-wit is het in Huizings praktijk niet. Hij vertelt over klanten die er bijvoorbeeld door ziekte even uit zijn geweest, een schuld hebben opgebouwd, dat gat nog niet hebben kunnen dichten, en - hoewel ze hun inkomsten en uitgaven nu weer prima in balans hebben - nog steeds worden door die ene schuld worden achtervolgd. Of mensen die ruzie krijgen met Wehkamp over een jurk, weigeren te betalen, en later beseffen dat ze in Tiel de komende vijf jaar een aantekening achter hun naam hebben. Momenteel ook veel Dexia-klanten. Huizing: 'Gedupeerde aandelenlease-klanten die uit principe weigeren te betalen.' Principieel of niet, naar een hypotheek kunnen ze dankzij de BKRaantekening fluiten.

Maar bij ELQ misschien niet. Met nadruk op misschien, waarschuwt commercieel directeur Erwin van der Wal, want voor je het weet ontstaat het beeld dat elke wanbetaler bij ELQ wel even een hypotheek kan lospraten. Zo is het dus niet. De selectie is weliswaar anders en individueel, maar blijft streng. De circa 175 geselecteerde intermediairs - ELQ werkt uitsluitend met tussenpersonen - vragen potentiële ELQ-klanten met behulp van een online computerprogramma het hemd van het lijf. Ondertussen hebben de acceptatiemedewerkers van ELQ op het kantoor in Zwanenburg - met toestemming van de aanvrager - al gecheckt hoe deze er in de boeken van het BKR bijstaat. Na ongeveer een kwartier volgt een rood (nee), groen (ja), of oranje (misschien) vinkje. Wie op dit moment elders met een hypotheekachterstand kampt, krijgt gegarandeerd een rood vinkje. Oranje gevallen worden via de telefoon persoonlijk benaderd voor aanvullende vragen. Binnen drie dagen volgt een definitief ja of nee.

'Een snelle afhandeling is cruciaal', zegt Huizing. 'Probleemgevallen zijn het beu van het kastje naar de muur gestuurd te worden en altijd maar weer onderop de stapel te belanden.'

Een hypotheek van ELQ is duur. Voor het maatwerk en extra risico betaalt een ELQ-klant per jaar één tot drie procent meer rente dan elders. De hoogte van de opslag is afhankelijk van risicofactoren als schulden, eigen vermogen en inkomen. 'Niet goedkoop', beaamt Huizing, 'maar als je je bedenkt dat mensen met onze hypotheek meteen veel andere, veel duurdere leningen bij postorderschappijen bedrijven en creditcardmaataflossen, ziet het plaatje er anders uit'.

Het aflossen van problematische of als te risicovol bestempelde schulden, vormt een voorwaarde voor een hypotheek. Om er zeker van te zijn dat de klant woord houdt, wordt de hypotheeksom gedeponeerd bij een notaris, die de schulden van de klant aflost. Door hun onzekere inkomenssituatie kunnen ELQ-klanten nooit meer dan de marktwaarde van hun huis lenen. Voor verbouwingskosten, kosten koper en inrichtingskosten zijn daarom al gauw enkele tienduizenden euro's eigen vermogen nodig. Mensen met een niet te dichten gat in hun hand vallen bij deze test snel door de mand.

De overige hypotheekvoorwaarden bij ELQ zijn niet erg afwijkend. Bij een hypotheek hoger dan de executiewaarde moet verplicht een overlijdensrisicoverzekering worden afgesloten en tot 75 procent van de executiewaarde kan voor een aflossingsvrije hypotheek worden gekozen. Verder doet ELQ naar eigen zeggen niet aan gedwongen winkelnering. Huizing: 'Intermediair en klant moeten samen maar beslissen welke verzekering of aflossingsvorm het beste past'. Om te voorkomen dat intermediairs hun klanten in een te grote broek hijsen, is hun provisie losgekoppeld van de hoogte van de hypotheek. De provisie is een vast relatief laag bedrag aangevuld met een toeslag afhankelijk van de kwaliteit van de lening, de verhouding tussen de hoogte van de lening en de waarde van het huis. Deze beloningsstructuur is vrij uniek voor hypotheekadviseurs.

Wie een betaling mist, kan rekenen op snelle aandacht van ELQ. Waar reguliere hypotheekverstrekkers het met herinneringen en vaak maanden aanzien, krijgen ELQ klanten binnen drie dagen al een telefoontje. 'Noodzakelijk', zegt Van der Wal, 'als je in een risicovolle markt opereert.' Maar ook wenselijk, want door snel ingrijpen kan volgens hem veel leed worden voorkomen. Neemt niet weg dat eventuele gedwongen verkoop van het huis bij wanbetaling ook eerder aan de orde zal zijn. Ook al omdat typische ELQ klanten door hun afwijkende profiel niet in aanmerking komen voor de Nationale Hypotheek Garantie, het vangnet dat banken de terugbetaling van hypotheekschulden garandeert.

Voorlopig werkt de slappe conjunctuur in ELQ's voordeel. Hoe voorzichtiger andere hypotheekverstrekkers worden, des te groter de vijver waaruit ELQ kan vissen. In Engeland hebben in 'non conforming mortgages' gespecialiseerde hypotheekverstrekkers volgens Van der Wal inmiddels een marktaandeel van bijna 10 procent. 'Waar het nu om gaat, is om de slapende groep potentiële huizenkopers wakker te schudden. Mensen die nee verwachten en daarom nooit een hypotheekaanvraag hebben durven doen.'

Meer over