Een ode aan het stadswapen van Cannes

Wat gaat er schuil achter de namen in de kunst? De Volkskrant stelt wekelijks iets of iemand aan u voor....

Berend Jan Bockting

Amsterdam De oude Romeinen beloonden de overlevers van hun brood en spelen met palmtakken, als het ultieme teken van overwinning en victorie. Vroege Christenen gebruikten ze als symbool voor de kracht van het geloof; Jezus werd er bijna tweeduizend jaar geleden mee ingezegend tijdens zijn intocht in Jeruzalem, de dag die katholieken nog steeds vieren als Palmpasen. Het woord ‘palmares’ kennen we in het Nederlands vooral uit de sport, waar het verwijst naar ‘een lijst van belangrijke prestaties of overwinningen’.

Tegenwoordig zijn wuivende palmen vooral het reisbureaucliché voor de vakantie-idylle in verre tropische oorden. De betekenis van luxe en rijkdom past zeker bij de palmbomen aan de Boulevard de la Croisette, die de afgelopen dagen als het epicentrum van het Cannes Filmfestival fungeerde.

Zondagavond wordt daar de maker van de beste film in de officiële competitie bekroond, met de Palme d’Or (de Gouden Palm), de enige echte hoofdprijs van het festival. De festivaljury staat dit jaar onder leiding van Tim Burton. Dit is ook de enige echte Palm, dat wil wel eens voor verwarring zorgen als uiteindelijk uiteindelijk de winnaars op een rijtje worden gezet.

Zo wint de beste actrice de Prix d’interprétation féminine, de beste regisseur de Prix de la mise en scène en de beste debutant de Caméra d’Or. Winnende films buiten de hoofdcompetitie, zoals het iets alternatievere ‘Un Certain Regard’- programma – in de praktijk niet minder prestigieus – krijgen in het woud van prijzen ook een gewoon klinkende prix.

De spin-offs buiten het festival zijn talrijk; van de Palm Dog Award, voor de beste rol van een hond (vorig jaar genomineerd: de pratende vos in Lars Von Triers Antichrist), tot de dit jaar geïntroduceerde Roze Palm, voor de film die de beeldvorming rond homoseksuelen het positiefst benadert.

De palm werd op het festival in Cannes niet altijd als symbool voor het beste van het beste gebruikt. Tot en met 1954 nam de maker van de beste film de Grand Prix du Festival International du Film in ontvangst. Op dat moment vroeg het festival elk jaar een andere kunstenaar om de prijs vorm te geven. Aan het eind van dat jaar polste het bestuur enkele juweliers om een palm te ontwerpen, als ode aan de palmtak die het stadswapen van Cannes siert. Winnaar was de juwelier Lucienne Lazon.

Van 1964 tot 1974 heette de hoofdprijs overigens even Grand Prix du Festival, vanwege copyrightproblemen omtrent de Palm. Een jaar later werd hij opnieuw, en definitief, gedoopt tot Palme d’Or. Het voetstukje van de Palm is in de jaren tachtig langzaam veranderd van rond in driehoekig. Juwelier Thierry de Bourqueney maakte in 1992 een ontwerp uit handgeslepen kristal.

In 1997 paste Caroline Scheufele, mede-eigenaar van het prestigieuze sieradenmerk Chopard, het ontwerp voor het laatst aan. De winnende filmmaker krijgt zijn Palm momenteel gegoten in 24-karaats goud binnen een mal van wax, opgesloten in een kistje dat van buiten met blauw marokijnleer, en van binnen met wit suède is bekleed.

Berend Jan Bockting

Meer over