Een nurksig maar wel heel duidelijk communicator

Hij is een kind van de katholieke emancipatie, een streber ook wel. Die trek komt hem als FNV-voorzitter goed van pas. 'Mijn stijl is: recht op het doel af, goedschiks of kwaadschiks.'

TEKST JAN TROMP FOTO MIKE ROELOFS - Volgens de Wikipedia is Tubbergen - nog voorbij aan Almelo, bijna Duitsland - de meest katholieke gemeente van Nederland. Het lijkt een aflopende zaak, het CDA, voorheen de KVP, is na de laatste verkiezingen op een zijspoor gemanoeuvreerd - ongekend, hoor, was dat voor Tubbergen. Maar op de Tubberger Esch, het opgehoogde land, staat nog onwankelbaar een kolossaal katholiek standbeeld, van een allure die je tegenkwam in de voormalige DDR. Het is dr. Herman Schaepman, katholiek prelaat, voorman van de strijd tegen de achterstelling van de katholiek in de negentiende eeuw. Hij zag het licht in Tubbergen, in 1844.

Ton Heerts is ook van Tubbergen. In het ouderlijk huis aan de Kapseweg, op de boerderij voor varkens en koeien, waren ze met z'n achten. Je had Ine en verder nog Johan, Agnes, Jos, Wim, Lucy, Henny, Ton. Acht kinderen in een rooms-katholiek boerengezin. In het westen van het land mochten de jaren zeventig zijn losgebroken, in Tubbergen was de wereld overzichtelijk. Vader was het onweersproken hoofd, voor het eten werd gebeden, je sprak je ouders aan met u. Aanpakken en vooral niet jeremiëren ging vanzelf. Ton ging naar het Pius X in Almelo, op de fiets, twaalf kilometer heen en twaalf kilometer terug. Je moest klaar staan voor je medemens en je mocht je talenten niet vermorsen.

Heerts lijkt een kind van de katholieke emancipatie zoals Schaepman dat bedoeld heeft, en misschien is hij nog meer dan dat. Ton is altijd een streber geweest, zegt zijn omgeving, niet normaal was het. Zo had je tijdens de jaarlijkse feestweek de Nacht van Tubbergen. Dan was er een wielerwedstrijd voor koppels, van tien uur 's avonds tot tien uur de volgende ochtend. Wielrennen, weliswaar met z'n tweeën, tot je erbij neerviel. Hij had zich ingeschreven met zijn vriend Ard Goossen. Die onderkende zijn beperkingen in het licht van de loodzware opdracht; Ton Heerts niet, die ging maar door.

Er was een andere wedstrijd, een soort verslaggeverswedstrijd. Je moest op een stoel staan en voor het verzamelde publiek doen alsof je getuige was van een spannende partij voetbal. Ton deed verslag van een wielerkoers; dat vond hij aantrekkelijker. Hij leefde zich uit, hij deed het fantastisch. Dat hij tweede werd en niet eerste kwam doordat hij zich niet strikt aan de opdracht had gehouden. Razend was hij. Wie was er nou de beste?

Heerts is een specimen van de verheffing. Hij kan inmiddels als waarnemend voorzitter van de FNV een dolende premier naar een kroeg in Den Bosch laten komen voor een biertje en een praatje. Dat tafereel waarvan de cafébaas de nu reeds beroemde foto maakte, vond plaats in Den Bosch omdat Heerts daar nog één dag per week werkt, naast die alomvattende klus om FNV, sociaal akkoord en misschien ook wel kabinet te redden. 'Dit heb ik nooit in hem gezien', erkent Ard Goossen, vriend vanaf de korte broek. 'Maar het past wel bij hem.'

Sinds 2010 - Heerts had de vakbeweging gezien, hij had het gehad met Den Haag - is hij directeur-bestuurder van het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenzorg, dat zetelt in de hoofdstad van Brabant. 'Wij hebben gezegd: luister Ton, jouw arm reikt verder.' Mr. Robert Croll, voormalig president van de rechtbank Zwolle/Lelystad en voorzitter van het vfonds, kan onderhoudend vertellen over de komst van zijn directeur. 'Wij hebben gezegd: betekent dit nou dat we een goed gestoffeerde duiventil zijn, waar het goed komen maar nog beter gaan is?' Heerts beloofde eeuwige trouw voor drie tot vijf jaar, maar zei erbij dat ontsnappingsmogelijkheden fijn zouden zijn, want je weet immers maar nooit.

'Pad naar het ongeluk'

Croll: 'Toen kwam meneer Spekman langs die enorm heeft zitten trekken van kom weer naar de fractie in Den Haag. Ik heb gezegd: Ton, ga je goddelijke gang, maar het is het geplaveide pad naar het ongeluk.' Heerts zegde Spekman af. Croll: 'Drie weken later meldden zich Lodewijk de Waal en Jongerius. Of Ton alsjeblieft waarnemend puinruimer kon zijn bij de FNV. Toen heb ik gezegd: Een fatsoenlijk land verdient een fatsoenlijke vakbeweging. Hier kan je het verschil maken, Ton.'

Sinds zomer vorig jaar heeft de directeur-bestuurder van het Nationaal Fonds een baan voor 0,2 fte. Hij mag altijd voor de volle tijd terugkomen. De bewondering van bestuursvoorzitter Croll kent amper reserve: 'Af en toe kan hij nurksig communiceren, maar wel verdomd duidelijk. Je kan eigenlijk alles zeggen in het leven, als je maar weet hoe je dat moet doen. Ton weet dat.

'Hij beheerst het machtsspel tot in zijn vingertoppen. Heeft hij weer even met dat ding, die telefoon van hem zitten spelen, geeft hij een glasheldere evaluatie van de toestand. Ik vind hem heel bijzonder. Tegelijk denk ik: als jij een sociaal-democraat bent, ben ik een leninist.'

Als de FNV en de PvdA nog tot een linkse kerk behoren, lijkt Heerts inderdaad een ongelovige. De oud-marchaussee is in 2006 op een achternamiddag lid geworden van de Partij van de Arbeid. Hij deed dat nadat hij een plaats kon krijgen op de kandidatenlijst voor de Kamerverkiezingen, een hoge plaats. Zijn functie als Kamerlid gaf hij in 2010 alweer op.

Maar waarom wilden ze hem hebben? Geheel overeenkomstig de opvattingen thuis in Tubbergen kan hij afgeven op lui die 'eten uit de staatsruif'. Ook mocht hij als Kamerlid zijn publiek graag inwrijven: 'We zijn de Partij van de Arbeid, niet de Partij van de Uitkeringen.' Hij vindt wat ze in Tubbergen altijd al gevonden hebben: iedereen zorgt voor zichzelf. Dat is het principe, dat is pas modern. Als het echt niet gaat, heb je buren, vrienden, familieleden. Pas daarna is er de staat.

Hij werd bestuurder bij de FNV niet zozeer uit overtuiging - dat is moeilijk vol te houden. Ergernis was veeleer aan de orde. Hij was voorzitter van Marver, de bond van geüniformeerden binnen het christelijke CNV. Hij had het goed voor elkaar: marechaussees en militairen had hij in één sterke club ondergebracht. Hij kwam in aanmerking voor een functie in het dagelijks bestuur van het CNV, maar hij werd afgewezen, op het laatste moment. Dat was in 2000. Diep beledigd was hij, de driftkop stapte de deur uit, nam zijn vierduizend leden onder de arm mee en meldde zich bij de FNV. Daar waren ze zo blij met hem (en met al die leden) dat hij al snel een plek kreeg aangeboden in het federatiebestuur.

'Ton is geen twijfelaar', zegt vriend Ard Goossen. Doekle Terpstra die toen voorzitter was van het CNV sprak liever van 'onvolwassen gedrag'.

'Pisbakken schoonmaken'

Net vier maanden bestuurder bij de FNV liet Ton Heerts noteren dat 'we geen tijd en geld meer hebben voor de beroepswerkloze'. In het verlengde daarvan merkte hij op dat 'een werkloze Nederlandse professor ook pisbakken mag schoonmaken. Het is eerzaam werk.' Hoe is het mogelijk dat iemand met zulke, laten we zeggen nieuw-linkse opvattingen zo hoog kan stijgen in overwegend oud-linkse organisaties als PvdA en FNV?

Het is zijn rechtstreeksheid, wordt gezegd, en zijn wonderbaarlijke vermogen om de zucht tot confrontatie te combineren met charme, althans betrokkenheid en daaruit iets moois op te laten bloeien. 'Dat is hem', zegt Ard Goossen dan. 'Zo doet hij dat, heel simpel.'

In de vroege zomer van het vorige jaar vroegen oud-voorzitters De Waal en Jongerius hem om te proberen de vakvereniging boven water te houden. Jetta Klijnsma die als verkenner in crisistijd was bezig geweest, had niemand kunnen vinden. Iemand moest het doen. Heerts had er geen zin in, in die club van wat hij beschouwde als kinderachtige ruziemakers. Eerder wilde hij zijn lidmaatschap opzeggen dan leidsman worden, ook al zou het tijdelijk zijn. Hij liet zich ompraten, maar zei erbij: 'Willen jullie vernieuwing, dan krijgen jullie vernieuwing'. En ook: 'Mijn stijl is: recht op het doel af. Het gaat hier veranderen, goedschiks of kwaadschiks.' Ard Goossen laat een glimlach zien van herkenning: 'Voor zijn familie, zijn vrienden is hij een gevoelige man. Ik weet wat Ton voelt. Maar als hij voorop moet gaan, komt dat autoritaire naar boven. Dan is hij gelijk heel strak.'

Het zijn beroerde dagen voor Ton Heerts. Het is niet eens vanwege het sleuren aan de zieltogende FNV waarvan hij nu een maand of acht de voorman is. Zaterdagavond werd er weer verloren. 2-0 was het, nota bene tegen dat hooghartige Ajax. FC Twente zit in een dal dat langzamerhand vergelijkbaar is met dat van de vakbeweging. Als medeoprichter van de supportersvereniging snijdt de zoveelste nederlaag door hart en ziel. 'Hij heeft zwaar de pest in', verzekert Ard Goossen. Soms zetten vrienden een petje op van Heracles, die andere profclub uit Twente. Geintje. Wordt niet gewaardeerd. Dan is het onweer.

Ton Heerts

CV

1966geboren in Tubbergen

1985Pius X havo, Almelo

1985marechausseeopleiding

1989officiersopleiding

1993bestuurslid Marechausseevereniging CNV

2000voorzitter FNV-vakbond AFMP

2003secretaris federatiebestuur FNV

2005vicevoorzitter FNV

2006Tweede Kamerlid voor de PvdA

2010directeur-bestuurder vfonds

2012

Ton Heerts woont met zijn vrouw en twee zoons in Apeldoorn

undefined

Meer over