Een nieuwe NAVO

DE verstandhouding tussen de 'oude' NAVO, Rusland en de Midden- en Oost-Europese landen die dolgraag NAVO-lid willen worden, vertoont grote gelijkenis met een klassieke driehoeksrelatie....

Vanuit dit perspectief getuigt het handvest waarover de NAVO en Rusland het woensdag eens werden van een bewonderenswaardige evenwichtigheid. Het atlantisch bondgenootschap en de vroegere Russische tegenstander zetten een reeks concrete stappen in de richting van structurele politieke samenwerking.

Deze niet vrijblijvende toenadering beoogt de in Moskou breed levende angst weg te nemen dat de NAVO van Rusland's - waarschijnlijk tijdelijke - zwakte gebruik wil maken om het machtsevenwicht in Europa in het nadeel van Rusland te veranderen. Maar tegelijkertijd blijft er ruimte om de wens van een aantal vroegere Russische bondgenoten om volwaardig NAVO-lid te worden, te honoreren. Dat betekent dat een vernieuwde NAVO de historische kans krijgt om met instemming van alle medespelers vrede en veiligheid in heel Europa te bevorderen.

Twee elementen springen eruit in het handvest. Er komt een nieuwe permanente raad, waarin de NAVO-leden en Rusland elkaar regelmatig zullen consulteren. Dit geeft de Russen een duidelijke stem in de NAVO-besluitvorming, maar geen veto.

Van belang is voorts dat helder is vastgelegd dat de NAVO niet beoogt de militaire krachtsverhoudingen ten oosten van de Oder in haar voordeel te veranderen. De NAVO is niet van plan in nieuwe lidstaten kernwapens te stationeren, en is evenmin uit op een sterkere positie op conventioneel gebied.

De nieuwe (maar - anders dan president Jeltsin even suggereerde - niet onbeperkte) Russische medezeggenschap maakt het de regering in Moskou makkelijker het Poolse, Hongaarse en Tsjechische NAVO-lidmaatschap te aanvaarden. De angel is uit die beperkte uitbreiding getrokken.

Resteren twee problemen. Ten eerste de weerstand van de Russische nationalisten, die in de Doema sterk vertegenwoordigd zijn, maar minder makkelijk dan tevoren de troefkaart van de angst zullen kunnen uitspelen. Ten tweede een verdere NAVO-uitbreiding met landen als Roemenië, Bulgarije en de Baltische staten. In principe blijft dat mogelijk, maar dat de NAVO dit op korte termijn zal pogen door te zetten, is onwaarschijnlijk. Dat getuigt van wijze zelfbeperking; laten de nieuwe NAVO en haar partners eerst maar eens gaan proefdraaien.

Meer over