Een Mark Rutte op lokaal niveau. Met ambitie

Onno Hoes

JAN TROMP

Hoe kan het dat het katholieke bastion Maastricht een niet-katholiek in de armen sluit, die niet uit Limburg komt en niet van de KVP is, die Jood is en weliswaar keurig is getrouwd, maar met een man, omdat hij on top of all homoseksueel is? En waarom zet zo'n man zijn goodwill in de stad op het spel voor een onnozele wietpas?

Burgemeester Onno Hoes vindt sfeer 'allesbepalend', prettig zijn in de omgang, lachen. Er is meer dat op Mark Rutte wijst. Hij kan stralend vertellen. Hij kan je het gevoel geven dat het helemaal alleen voor jou is bestemd. Hoes is een Mark Rutte op lokaal niveau. (Met ambities voor hogerop trouwens).

Hij heeft de behendigheid die je ook bij Rutte ziet. Als VVD-gedeputeerde van Noord-Brabant veroverde hij in 2007 de portefeuille Natuur en Milieu. Menigeen vond het geen gezicht. Er gingen grappen rond als: Onno Hoes weet van een mooi bos twee mooie bossen te maken. Hij legt er een snelweg doorheen.

De scepsis verstomde toen Hoes boer en actievoerder aan tafel wist te krijgen over de intensieve veeteelt. Hij sprak zich uit tegen ongeremde grootschaligheid. 'We zullen revolutionair moeten gaan denken', zei hij in het Brabants Dagblad.

Hij heeft betrekkelijk weinig streken op zijn naam staan. In Den Bosch, zijn plaats van herkomst, heeft hij eens een partijgenoot-wethouder eruit gewerkt. 'Broedermoord', werd het wel genoemd, het slachtoffer was in het openbaar in tranen. De weggewerkte wethouder is de behandeling niet vergeten, maar noemt Hoes inmiddels 'een fijne vent'.

In Maastricht zochten ze na Gerd Leers een fijne vent. 'Een burgemeester die pas iets naar buiten brengt als het helemaal rond is', schreef De Limburger. Over Leers gaan nog altijd de verhalen van een matennaaier. Dat hij bijvoorbeeld op meesterlijke wijze wethouders tegen elkaar kon uitspelen. Toen hij in 2010 met de kwestie van de Bulgaarse villa in de problemen raakte, hebben ze hun kans gegrepen. De gemeenteraad onthalsde hem met een daverend applaus.

De nieuwe burgemeester moest vooral niet arrogant zijn en niet eigengereid. Hij moest de hopeloos verdeelde gemeenteraad nieuw leven kunnen inblazen. Het moest een 'verbinder' zijn.

Onno Hoes had het na twintig jaar als provinciaal bestuurder van Noord-Brabant wel gezien. 'Ik kwam geïrriteerd thuis.' Niet zonder lef waagde hij de sprong. Hij kreeg de hoofdprijs. Op 6 november 2010, hij was nog geen week in functie, noteerde hij: 'Ik loop door de straten, mijn ogen gaan glimmen en ik denk: WAUW, MAASTRICHT!'

Hij is nu 50; als jochie van 16, 17 was hij al van de politiek. Hij zat bij de JOVD, de liberale jongerenclub die los staat van de VVD, maar waar ze allemaal zijn begonnen, van Wiegel tot Rutte. Onno Hoes dus ook.

Hij mist niet graag een boot. In de jaren negentig was hij een tijdje alles wat je als politicus in de provincie kunt zijn: gemeenteraadslid in Den Bosch, plaatselijk partijvoorzitter, lid van Provinciale Staten. Hij hoorde er driedubbel bij, zodat niets hem ontging en niemand hem over het hoofd zag.

Hij heeft het van thuis. Moeder zat in de gemeenteraad, vader was voorzitter van de VVD-centrale in Brabant. Interessante mensen waren het. Van zijn moeder is hij half Joods. Ze overleefde de oorlog. Zusje Isa Hoes, de actrice: 'Moeder heeft nooit over haar onderduik gesproken, er alleen over gehuild.'

Toen zijn vader zich na de oorlog bij meneer pastoor meldde voor de huwelijksinzegening, zei meneer pastoor dat dit niet ging met een Joods meisje.

Vader heeft vrijwillig in Indië gediend, als officier bij de Limburgse Jagers. Toen Nederland Indonesië aan Soekarno had moeten laten, stond heel het land met de rug naar de teruggekeerde Indië-gangers. In het Zuiderpark in Den Bosch is sinds 2004 een Indië-monument te vinden. Het was een initiatief van zijn vader; hij heeft de komst van het gedenkteken tegen de klippen op moeten bevechten. Een van de sponsors van het monument was de productiemaatschappij van Albert Verlinde, geliefde en echtgenoot van Onno Hoes.

Hoes heeft dus van huis uit geleerd zich teweer te stellen. Hij is homo en Jood. Hij weet dat hij op zijn hoede moet zijn. Ze nemen je zomaar te grazen. Het zou de drijfveer kunnen zijn van zijn ambitie, zegt een goede bekende. 'Onder de charme huist de argwaan.'

In Maastricht vielen ze voor zijn charme. 'De bindende kaart spelen', daar is hij volgens mensen die hem in de loop der jaren gevolgd hebben, steeds beter in geworden. En nu, zo lijkt het, is hij eine vaan us. Hij is een trouw bezoeker van wedstrijden van de Maatschappelijke Voetbal Vereniging (MVV). Ook als ze verliezen, wat niet uitzonderlijk is, blijft hij komen.

Van de burgemeester van Maastricht wordt verwacht dat hij op gewichtige momenten vooraan zit in de kerk. Hoes begon met in het openbaar zijn twijfel uit te spreken: of zijn aanwezigheid wel 'toegevoegde waarde' had. Vorige week bleef hij weg bij de mis ter gelegenheid van de Dodenherdenking. En ook op Koninginnedag zat hij niet voor het altaar. Rumoer bleef uit. Wat hij wel deed op Koninginnedag was alle gedecoreerden, ook die van voorbije jaren, uitnodigen voor een ontvangst. Kijk, dat is nou 'toegevoegde waarde', vindt hij.

Hij kan een potje breken. Wat in dit opzicht ernstig helpt, is dat Albert Verlinde, musicalproducent en presentator van RTL Boulevard, zijn man is. Het homohuwelijk was nog maar drie maanden wettelijk verankerd toen ze trouwden, in juni 2001. Hij noemt Verlinde 'mijn geweten'. In de Volkskrant zei hij: 'We doen alles samen, we evalueren ons samen een ongeluk.'

Albert Verlinde is razend populair in Maastricht. Wat dat betreft is het een stad van provincialen: zie je dat, Albert Verlinde, dat is toch die man van de televisie? Die loopt hier zomaar door de St. Bernardusstraat, is het niet geweldig?

Met z'n tweeën belichamen ze het huwelijk tussen politiek en glamour en wat die twee werelden in elk geval gemeenschappelijk hebben: de behoefte aan aandacht. Onno Hoes is regent in een van oudsher feodale stad waar standsverschillen in ere worden gehouden. Daarnaast is hij een jongen van de showpagina's.

Hij en Albert stonden vorig jaar pontificaal in de Story te verklaren dat hun huwelijk bijna op de klippen was gelopen, want ja, Albert was achtergebleven tussen de wit gekeimde muren van de woonboerderij in Cromvoirt en Onno zat zich de hele week druk te maken in het veraf gelegen Maastricht, zou niet elke relatie knappen onder zo een druk, maar gelukkig hadden ze nieuwe afspraken gemaakt en nu hielden ze gelukkig weer zielsveel van elkaar - zo klepperde het verhaal maar voort. Alleen in de Story!

In juni 2011 werden ze samen een eeuw, ieder 50 en was het zowel voor Albert als voor Onno tien jaar geleden dat hun eeuwige roem begon, voor Onno als gedeputeerde, voor Albert als tv-presentator. Tijd voor een intiem feest in Cromvoirt. De Telegraaf mocht erbij zijn. 'Politiek en showbizz gaan prima samen', noteerde de verslaggever. Frans Bauer was er en de voormalige commissaris van de koningin in Brabant, mr. Frank Houben, telg uit een oud regentengeslacht. Zangeres Beppie Kraft was er en minister van Justitie, mr. Ivo Opstelten. De hele menagerie ging in polonaise over het erf, ook de gezagsdragers - daar zijn nog foto's van. 'Dat Brabantse nachten lang zijn, bleek uit het late vertrek van de gasten', schreef de Telegraaf. 'Het was een heerlijke avond, mede dankzij de prima catering van Maison van den Boer.'

Waarom is Onno Hoes in de kwestie van de wietpas opeens niet meer 'eine vaan us'? Wyck, dat was een buurt voor het crapule. Vijftien jaar geleden. Toen kon je elke dag zakken vol verzamelen met vuile spuiten. Een net mens kwam daar niet. Het gemeentebestuur deed er geen kloot aan. Maar dat was toen. Die coffeeshops in de stad, die doen goed werk. Je moet eens naar de Stenenbrug lopen. Daar heb je een bakker. En daarnaast een coffeeshop. En daar tegenover een drogist. Saaie winkels.

Van Den Bosch tot Venlo drukken de burgemeesters hun snor met die wietpas. Hoes maakt een nieuw probleem van een probleem dat overwonnen was. Dat zegt haast iedereen. 'Ik mag hopen dat hij straks niet als een Spies zal zeggen: in mijn hart heb ik het nooit gewild.'

De verklaring die je het meest hoort, is dat Onno Hoes nog verderop moet. Vrienden zeggen dat hij over een paar jaar heel graag commissaris van de koningin zou worden, bij voorkeur in Brabant. Dan moet je nu niet een gevoelig project van een partijgenoot gaan verzieken. Dus zegt Hoes: 'We moeten dit keihard aanpakken.' Het is net alsof je de barse stem van Ivo Opstelten hoort.

1961

Geboren in Leiden

1992

Statenlid Noord-Brabant voor de VVD

1993

Gemeenteraadslid Den Bosch

2001

Gedeputeerde van Noord-Brabant (Economie)

2007

Gedeputeerde voor Noord-Brabant (Ecologie)

2010

Voorzitter CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël)

2010

Burgemeester Maastricht

Onno Hoes is getrouwd met Albert Verlinde. Het stel heeft geen kinderen.

undefined

Meer over