Een laatbloeier met veel zelfvertrouwen

Als knecht van Laurent Fignon leerde Bjarne Riis hoe het wielrennen in elkaar steekt. Nu brengt de 32-jarige Deen als kopman die kennis met verve in praktijk....

DE FRANSE zondagskrant Le Journal du Dimanche publiceerde vorige week een foto van de befaamde klim naar Les Arcs. Miguel Indurain is op dat moment al gelost en Tony Rominger leidt de dans naar boven. Daarachter torent Bjarne Riis boven iedereen uit. Hij is groot, sprookjesachtig groot.

De concurrenten: Bjarne, wat heb je grote ogen! Riis: Daarmee kan ik jullie beter zien. De concurrenten: Bjarne, wat heb je een grote neus! Riis: Daarmee kan ik jullie beter ruiken. De concurrenten: Bjarne, wat heb je een grote mond! Riis: Daarmee kan ik jullie beter opeten.

De foto vertekent de werkelijkheid. Wielrenners zijn kleine mannetjes en Bjarne Riis is bijgevolg niet de grote, boze wolf die hij lijkt. Wie hem woensdagmiddag in zijn blauwe pullover en met zijn 1.87 meter hotel Les Autanes in Ancelle ziet binnenkomen, ziet een sportieve wetenschapper. Onder de wijkende haarlijn kijken vriendeljke ogen de wereld zelfverzekerd aan. Rug recht, kin naar voren.

Het is rustdag in een hectische Tour de France en de leider van het algemeen klassement maakt ten overstaan van de pers de balans op. Ik ben een van de sterksten in deze Tour, zegt hij.

Drie dagen later, in de verraderlijke etappe naar SuperBesse weerstaat hij de druk van Indurain en zet hij Rominger en Berzin op hun plaats. Vier dagen later, in de overzichtelijke etappe naar Tulle, jaagt hij Indurain de stuipen op het lijf. Ik ben de sterkste, zegt hij tegen een Franse tv-verslaggever. Die foto vertelt dus wel een symbolische waarheid: Bjarne Riis lust zijn rivalen rauw.

'Maar zo zal hij zich in het Deens nooit uitdrukken', zegt de Deense verslaggever Per Steffensen in keurig Nederlands dat hij heeft onthouden van zijn jaren als voetballer bij FC Twente. Bjarne Riis spreekt vele talen, maar kan daarin niet de nuance vinden die hij in zijn moedertaal altijd zoekt.

'Bjarne Riis ligt goed in de groep', zegt zijn ploegleider Walter Godefroot. 'Het is prettig werken voor Bjarne', zegt zijn ploeggenoot Jan Ullrich. 'Hij is recht door zee', zegt oud-ploeggenoot Laurent Fignon.

Tweevoudig Tourwinnaar Fignon, die in de 83ste Tour als tv-commentator werkt, is de leermeester van Riis. Zeven jaar geleden was de Deen de knecht van de Fransman, die toen met luttele seconden achterstand tweede werd in de Tour achter LeMond. Uit die samenwerking is een vrienschap ontstaan. Afgelopen najaar bezochten Riis en Fignon samen in Kopenhagen een interland van Denemarken.

Bjarne Riis werd 32 jaar geleden op Jutland geboren. Dat verklaart volgens Steffensen zijn ingetogen karakter, want zo zijn ze op Jutland. Fietsen is al 25 jaar zijn lust en zijn leven. De schoolopleiding werd eraan ondergeschikt gemaakt. Vanaf zijn twintigste woont Riis daarom in Luxemburg. Hij zit er dichter bij het vuur.

Op 22-jarige leeftijd tekende hij zijn eerste profcontract bij een bescheiden Belgische equipe. Om het hoofd boven water te houden, combineerde hij het fietsen met halve dagen werken in een garage. Misschien verklaart dat wel de bijna ambachtelijke benadering van het fietsen. Als de mecanicien na afloop van een etappe klaar is met Riis' rijwiel loopt hij hem zelf altijd nog even na.

Tien jaar prof en een erelijst die past op een A4tje. In 1989 won Riis een etappe in de Giro d'Italia, in 1990 twee etappes in de Ronde van de EG, in 1991 niets en in 1992 het kampioenschap van Denemarken. Pas op 29-jarige leeftijd begon Bjarne Riis te beseffen dat hij meer kon dan waterdragen, wielen afstaan en gaten dichtrijden. Steffensen: 'Hij is een typische laatbloeier, maar nu kent hij wel het klappen van de zweep. Hij doorziet het spel.'

Bjarne Riis ging drie jaar geleden zijn geld in Italië verdienen, eerst in het shirt van Ariostea. Hij won dat jaar een Touretappe en eindigde als vijfde in het klassement. Het jaar erop, in het shirt van Gewiss, won hij weer een rit in de Ronde van Frankrijk. Maar hij moest in Parijs genoegen nemen met de veertiende plaats.

In 1995 mocht Bjarne Riis voor het eerst in zijn leven de gele trui aantrekken. Dat was na afloop van de zesde etappe. Het gele geluk duurde slechts één dag, maar Riis nam afscheid van Parijs met de derde plaats in het algemeen klassement en de vaste overtuiging de capaciteiten voor een eindoverwinning te hebben.

Bjarne Riis keerde Gewiss de rug toe omdat de jonge Rus Evgeni Berzin er een streepje voor had. Riis nam het Berzin kwalijk dat hij de Tour voortijdig verliet omdat zijn positie kansloos was geworden. Riis rekende op de steun van Berzin, zoals hij die zelf wel gegeven zou hebben.

Telekom, zijn achtste werkgever in het wielrennen, trok hem voor veel geld aan. Riis mocht al zijn kaarten op de Tour zetten en weet zich dit jaar verzekerd van een sterke, onbaatzuchtige ploeg. Ullrich zet al zijn eigen kansen opzij voor Riis en als de achtervolging ingezet moet worden, is zelfs groene-truidrager Erik Zabel niet te beroerd zijn steentje bij te dragen.

Sinds januari is Bjarne Riis met de Tour bezig en in mei moest hij zichzelf al afremmen om zijn grote vorm niet te verraden. Pas nu kan hij met zijn krachten smijten en dat doet hij naar hartelust. Fignon had hem aangeraden op de eerste berg aan te vallen. Het werd de tweede.

De Madeleine kwam te vroeg in het parkoers, maar op de Cormet de Rosselend gaf Riis de aanzet tot de eerste grote nederlaag van Indurain in de Tour de France. Twee dagen later, in de wegens sneeuw ingekorte rit naar Sestrières, bleek aanvallen pas echt de beste verdediging. Riis nam de gele trui over van uitgerekend Berzin en draagt hem met groeiende overtuiging.

Fignon: 'Hij straalt zelfvertrouwen uit. In de manier waarop hij rijdt en in de manier waarop hij de pers tegemoet treedt. Toen we nog samen reden, was Bjarne een beetje timide. Nu oogt hij als een winnaar. Dit is zijn Tour. Hij rijdt lang genoeg rond om die voorsprong vast te houden.'

Steffensen: 'Bjarne zal nooit een Amsterdammer worden. Daarvoor mist hij de flair. Maar hij heeft zeker meer zelfvertrouwen gekregen sinds hij de gele trui draagt.'

Bart Jungmann

Meer over