Analyse

Een knappende kabelbaan, zoals dit weekend in Italië, komt dat vaak voor?

Dit weekend vielen in Italië veertien doden nadat een gondel naar beneden stortte door een geknapte kabel. Veel berg- en wintersportliefhebbers zullen bezorgd naar de staalkabels kijken waaraan ze deze vakantie of aankomend skiseizoen in een cabine zullen hangen. Is het eigenlijk wel veilig om in te stappen?

Reddingswerkers bij het wrak van de gondel die dit weekend in Noord-Italië neerstortte.  Beeld AP
Reddingswerkers bij het wrak van de gondel die dit weekend in Noord-Italië neerstortte.Beeld AP

Het is nog raadselachtig wat er precies gebeurde met de Italiaanse kabelbaan, die passagiers vervoerde tussen Stresa en Mottarone. De gondel hing op ongeveer twintig meter hoogte toen onderweg een kabel knapte. Het noodremsysteem werkte niet.

Er is een onderzoek ingesteld naar de oorzaak en de vraag of de beheerder kan worden aangeklaagd voor nalatigheid en zelfs doodslag. De kabelbaan was een dag voor het ongeluk weer opengegaan, tussen 2014 en 2016 was er ‘buitengewoon onderhoud’ aan gepleegd.

Het kabelbaanongeluk in Italië is een van de ernstigste ooit, gekeken naar het aantal dodelijke slachtoffers, maar uniek is het bepaald niet. Er zijn eerder kabels geknapt en fouten gemaakt, met naar beneden stortende cabines als gevolg. Een doodeng idee, natuurlijk. Alleen: er bestaat geen enkel vervoersmiddel waarbij er niet af en toe ongevallen plaatsvinden.

Skiliftstatistieken

Pak je de statistieken erbij, dan komt kabelbaan juist naar voren als een zeer veilig vervoersmiddel. Neem Zwitserland, dat een groot aantal kabelbanen telt, vooral voor toeristen. Het Federaal Bureau voor de Statistiek noteerde in 2019 één dode gerelateerd aan een ongeluk met een kabelbaan. Het ging om een bedrijfsongeval, waarbij een medewerker omkwam tijdens onderhoudswerkzaamheden. In hetzelfde jaar vielen er in het Alpenland verder acht gewonden bij kabelbaanongelukken, onder wie drie passagiers.

Ter vergelijking: dat jaar vielen er 120 doden in de Zwitserse bergen tijdens bergsporten, zoals skiën en hiken. Omgerekend naar afgelegde afstand is het dodental in Zwitserland door kabelbanen ook vele malen lager dan het aantal doden door wegverkeer. Het aantal ongevallen met lichamelijk letsel daalt de laatste jaren, volgens het statistiekbureau.

Andere cijfers komen van de Amerikaanse skibond NSAA, die in 2012 berekende hoeveel doden er in de veertig jaar daarvoor waren gevallen door ongelukken met skiliften. Het ging in de VS om dertien doden, in een periode waarin Amerikaanse skiliften ruwweg 15 miljard mensen hebben vervoerd, aldus de bond. De NSAA komt tot ongeveer één dode per miljard afgelegde kilometers.

Een kabel breekt zelden zomaar

Kortom: ja, u kunt ervan uitgaan dat de kabel het zal houden, maar 100 procent garantie bestaat niet. Er bestaat dan ook een aardige lijst tragische voorvallen met kabelbanen. Daarbij valt op dat er vaak externe factoren meespelen – een kabel breekt zelden zomaar. Zo viel in 2017 een boom op een kabelbaan in Kashmir, India, met zeven doden als gevolg. In 2008 stierf een man in het Franse Chamonix nadat de ruit waar hij tegenaan leunde brak en hij uit de gondel viel. In 2005 stierven in Oostenrijk negen mensen, waaronder zes kinderen, nadat een helikopter per ongeluk een betonnen blok op een skilift had laten vallen.

Aan het einde van de jaren negentig vonden er een aantal grote dodelijke ongelukken plaats. In Saint-Étienne-en-Dévoluy raakte een cabine los van de kabel en stortte tachtig meter naar beneden, met twintig doden als gevolg. Een jaar eerder stierven er evenveel mensen in het Italiaanse Cavalese, toen een Amerikaans legervliegtuig te laag overvloog en een kabel doorsneed.

Opvallend genoeg vond het dodelijkste kabelbaanongeluk ooit ook plaats in Cavalese. In 1976 brak hier een kabel, waardoor een volgepakte cabine ongeveer tweehonderd meter langs een bergwand omlaag tuimelde en er 43 doden vielen. Eén 14-jarig meisje, uit Milaan, overleefde de val. Uit onderzoek bleek later dat twee kabels elkaar hadden gekruist door de harde wind, waardoor de ene de ander had doorgesneden. De automatische noodrem stond uitgeschakeld. Vier liftmedewerkers werden veroordeeld voor de ramp.

Meer over