Een kerngezond nicheproduct

Blauwe bessen zijn het gezondste fruit dat er bestaat. Duitsers en Britten weten dat allang; Nederlanders komen er zo langzamerhand achter. 'Er is ontzettend veel ruimte voor groei.'

YVONNE HOFS

Bedrijf: Douven blauwe bessen

Waar: Melderslo/Horst aan de Maas

Sinds: 2001

Aantal werknemers: 4 (winter), 100 (zomer)

Jaaromzet: 850.000 euro

Een blauwe bes is géén bosbes. Dat moeten de mensen echt even weten, benadrukt blauwebessenteler Theo Douven (63). De wilde bosbes is klein, zacht, en groeit al sinds mensenheugenis aan pietepeuterige plantjes op de bosbodem. De blauwe bes of blueberry is een gecultiveerde neef, die begin 20ste eeuw in de Verenigde Staten is 'uitgevonden'. Hij is groot, stevig en groeit aan struiken die wel tot twee meter hoog kunnen worden.

Bosbessenmuffins, -ijs en -vlaai zijn bijna altijd gemaakt van blauwe bessen en dragen dus de verkeerde naam. 'Bosvruchtenjam', ook al zo'n gotspe. 'Daar zit geen enkele bosvrucht in', moppert Douven. Het ergert hem dat zo vaak abusievelijk van bosbessen wordt gerept, want de blauwe bes krijgt op die manier nooit de faam die hij verdient.

Er is namelijk nog iets dat de mensen echt moeten weten: blauwe bessen zijn supergezond, het gezondste fruit dat er bestaat. Hun blauwe schilletjes barsten van de polyfenolen. Deze antioxidanten zijn een weldaad voor het lichaam, tonen wetenschappelijke onderzoeken aan. Blauwe bessen verlagen bijvoorbeeld aantoonbaar het cholesterolniveau.

Intelligenter

Dat is nog niet alles: ratten die op een blauwebessendieet werden gezet, waren na verloop van tijd intelligenter dan hun van bessen verstoken soortgenoten. Er bestaan sterke aanwijzingen dat blauwe bessen ontstekingen remmen, darmkanker tegengaan, het verouderingsproces vertragen en mogelijk een probaat middel zijn tegen botontkalking.

Douven heeft er alle belang bij de heilzaamheid van de bes van de daken te schreeuwen, want de blauwe bes - dat is zijn brood. In het Limburgse Melderslo heeft hij 25 hectare bessenstruiken onder zijn hoede.

Het non-descripte gehucht bij Horst aan de Maas afficheert zichzelf graag als 'blauwebessendorp'. Een kwart van de Nederlandse productie komt uit de directe omgeving. De aarde op de Peelrand is zeer geschikt voor blauwebessenteelt.

Bessen zijn vooralsnog een nicheafdeling in de Nederlandse tuinbouw, maar het areaal neemt snel toe. Volgens het CBS stonden in het jaar 2000 in ons land nog maar 173 hectare blauwe bessenstruiken, in 2009 al 526 hectare, waarbij er een toename van maar liefst 26 procent in het jaar 2008-2009 was.

Zijn bedrijf - zeer prozaïsch Douven Blauwe Bessen genaamd - is een van de grootste. Onafzienbare rijen bessenstruiken van verschillende rassen staan te kleumen onder een miezerige hemel. De schapen in de wei ernaast kijken belangstellend naar het cordon veelkleurige regenjassen dat zich op de struiken stort. Douvens zoon Fred heeft de Polen laten komen, want tussen twee druilbuien door kan misschien net dat ene veld worden afgeplukt. Binnen een kwartier is het ambulante personeel present, opgetrommeld vanaf campings in de omgeving.

De bessen zijn vroeg rijp dit jaar, met dank aan het zeer warme voorjaar. Het oogstseizoen loopt van eind juni tot medio september. 's Zomers biedt Douven emplooi aan ongeveer honderd Poolse seizoensarbeiders, 's winters runt hij het bedrijf met alleen zijn vrouw Henny, zoon Fred en dochter Mery.

Machinefabriek

Douven is pas laat tot het bessenvak bekeerd. Vroeger zat hij in de landbouwtechniek. Samen met zijn broer ontwikkelde hij spuitmachines voor landbouwbestrijdingsmiddelen. Aan die carrière kwam in 1998 een einde toen de Amerikaanse fabrikant van landbouwmachines John Deere zijn oog liet vallen op hun machinefabriek. Van het geld dat Douven aan de overname overhield, had hij, net als zijn broer, stil kunnen gaan leven. 'Maar ik wilde nog iets nieuws aanpakken.'

Zonder zijn machinefabriekkapitaal was zijn plan onhaalbaar geweest, erkent hij grif. Landbouwgrond is in Nederland zeer duur, waardoor zij-instromers in de landbouw zeer zeldzaam zijn. In Melderslo kon hij grond kopen van een bejaarde boer zonder opvolger. Nu nog bedenken wat hij daarmee moest.

'Ik wilde geen bulkproducten als aardappelen, bieten of mais verbouwen, want dat doet iedereen al. Het gevolg is een enorme overproductie. De meeste agrariërs zijn puur productgericht bezig. Hen interesseert alleen de vraag hoe ze hun opbrengst kunnen verhogen. Om de afzetmogelijkheden bekommeren ze zich niet.

'Van mijn eerdere ervaring als ondernemer heb ik geleerd dat je altijd aan acquisitie moet doen. Ik zocht daarom een nicheproduct dat goed te vermarkten is. Toen ik las hoe gezond blauwe bessen zijn, was mijn keuze snel gemaakt. Nederland vergrijst en mensen willen natuurlijk gezond oud worden. Blauwe bessen kunnen daarbij helpen. In Nederland is dit nauwelijks bekend, en worden daarom nog relatief weinig bessen gegeten. Ik zie ontzettend veel ruimte voor groei. Bovendien kun je van bessen zelf eindproducten maken die je ook weer kunt verkopen, zoals jam, likeur, wijn en sap.'

Ambachtelijk

De besseneindproducten zijn goed voor ongeveer 10 procent van Douvens bedrijfsomzet. De jam- en wijnproductie gaat hij binnenkort zelf ter hand nemen. Hij wil zijn jams en dranken namelijk graag op de markt brengen als ambachtelijk streekproduct, maar daarvoor is vereist dat de bessen op het bedrijf zelf worden verwerkt. Achterin de bedrijfshal staan de gloednieuwe sap- en jamketels voor het nieuwe fabriekje al klaar.

Het overgrote deel van Douvens oogst gaat nog steeds naar Duitse en Britse supermarkten. In die landen worden de eigenschappen van de blueberry al langer gewaardeerd. Op eigen houtje bevoorraadt Douven in Nederland de fruitschappen van de ketens Sligro en Emté.

Douven is voorzitter van het Dutch Blueberry Collective (DBC), een samenwerkingsverband van zo'n twintig blauwebessentelers uit Noord-Limburg en Oost-Brabant, die gezamenlijk de verkoop van hun producten regelen.

Op het bedrijf is sinds 2009 ook het Blauwe Bessen Innovatiecentrum Horst (BICH) gevestigd. 'Dat is de hobby van mijn zoon Fred.' Rond de loods met de bedrijfswinkel (waar de producten worden aangeprezen met reclamekreten als: 'Simply the bes') bevinden zich kleine proefveldjes waar bessenstruiken in potten worden gekweekt.

De proef met bessenteelt 'boven de grond' is een experiment dat Fred Douven in samenspraak met de Wageningen Universiteit heeft opgezet. Eén proefveld is in kwarten verdeeld, die elk andere voeding krijgen. Elders experimenteert Fred met bessenstruiken op gemalen boomschors en kokosnotenvezels. In een oude kas heeft Douven vorig jaar bessenstruiken onder glas gezet, in de hoop een deel van de oogst iets te kunnen vervroegen.

Ambitieuze plannen genoeg dus, maar hij zal ze zelf niet allemaal meer uitvoeren. 'De jaren gaan toch tellen bij mij, en het is hard aanpakken op een landbouwbedrijf.' Over een paar jaar wil hij de zaak overdragen aan Fred en Mery.

undefined

Meer over