Een invasie voor 'onderbuikgevoelens' in VS

Amerikaanse troepen op het strand van Scheveningen. De Senaat heeft een wet aangenomen die dat mogelijk maakt. Maar de wet is niet zozeer gericht tegen Nederland, als wel tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag....

De Amerikaanse Senaat heeft afgelopen week een wet aangenomen die de president toestemming geeft in het uiterste geval geweld te gebruiken om Amerikaanse militairen uit handen van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag te redden, maar niemand gelooft erin dat Amerikaanse troepen ooit op het strand van Schevingen zullen landen.

De ontwerpwet, die in het Congres bekend staat als de The Hague Invasion Act, moet nog worden aangepast aan een eerdere versie van het Huis van Afgevaardigden.

Verwacht wordt dat president Bush het wetsontwerp zal ondertekenen, aangezien het hem allerlei mogelijkheden geeft uitzonderingen te maken. Zo wilden conservatieve senatoren aanvankelijk de militaire hulp aan landen die bij het ICC zijn aangesloten (de NAVO-landen uitgezonderd) stopzetten, maar de president mag daar in het landsbelang vanaf wijken.

Hetzelfde geldt voor het verbod aan overheidsinstanties om samen te werken met het ICC. Daarmee krijgt de regering de handen vrij om bijvoorbeeld wel mee te werken aan de vervolging van iemand als Saddam Hussein.

De wet, die officieel de American Services Members' Protection Act heet, moet voorkomen dat het Internationale Strafhof ooit jurisdictie krijgt over Amerikaanse militairen. Het ICC, waarbij zich inmiddels 67 landen hebben aangesloten, zal vanaf 1 juli beginnen te werken. Het Hof moet mensen berechten die zich waar ook ter wereld schuldig hebben gemaakt aan volkenmoord, oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid.

Waarnemers in Washington nemen de waarschuwing dat de Verenigde Staten eventueel zelfs militaire actie kunnen ondernemen om hun militairen uit de cellen van het Strafhof te bevrijden, met een flinke korrel zout. De gespierde taal van het wetsontwerp is volgens hen vooral gericht op de 'onderbuikgevoelens' van de senatoren jegens het Internationaal Strafhof.

Zowel de regering-Bush als het Congres zijn fel gekant tegen het ICC, omdat ze vinden dat het inbreuk maakt op de soevereiniteit van de Verenigde Staten. Het grootste bezwaar is dat het ICC personen ook zonder toestemming van hun regering mag vervolgen. Ook burgers van landen die het verdrag niet hebben ondertekend, kunnen worden vervolgd.

Volgens de voorstanders van het Internationaal Strafhof zijn die bepalingen juist essentieel om oorlogsmisdadigers en politieke leiders die volkerenmoord bedrijven, te kunnen aanpakken. De VS zijn echter bang dat onvriendelijke landen de bepalingen zullen misbruiken om Amerikaanse militairen op politieke gronden te vervolgen.

Als garantie daartegen hadden de VS aanvankelijk voorgesteld dat de VN-Veiligheidsraad, waarin de VS uiteraard het vetorecht hebben, alle aanklachten moest goedkeuren. Maar dat voorstel haalde het niet bij de onderhandelingen over het hof.

Een van de bezwaren van de VS was ook dat begrippen als 'oorlogsmisdaden' zo ruim kunnen worden geïnterpreteerd, dat Amerikaanse leiders zouden kunnen worden vervolgd voor het inzetten van bijvoorbeeld cluster-bommen. Onderminister van Buitenlandse Zaken John Bolton betoogde ooit zelfs dat het 'verhulde oogmerk' van de voorstanders van het ICC was de militaire macht van de VS aan banden te leggen.

Hoewel een Amerikaanse invasie in Den Haag wel erg vergezocht lijkt, kan de wet wel gevolgen hebben voor de Amerikaanse deelname aan vredesoperaties. Volgens de wet mogen Amerikaanse militairen daar alleen voor worden ingezet als de Veiligheidsraad hen bij voorbaat vrijwaart van vervolging. Maar ook hierop kan de president volgens het door de Senaat aanvaarde wetsvoorstel een uitzondering maken met een beroep op het landsbelang.

Bert Lanting

Meer over