'Een huwelijksreis voor gevorderden'

Een kwart ton voor een zeereis is niet bijzonder. Wel voor een treinreis. Japanners hebben er nog meer voor over....

door Harry van Gelder

Vijftig Japanners en veertig Nederlanders zoefden deze week de Gouden Eeuw van het spoor binnen, de Nederlanders voor 24 duizend gulden per persoon en de Japanners voor 32 tot 40 duizend gulden. Voor dergelijke bedragen treinen ze in een maand tijd van het originele Huis Ten Bosch in Den Haag naar het nagebouwde Huis Ten Bosch bij Nagasaki.

De reis is een idee van directeur Y. Ishii van het Japanse zusterbedrijf van de NS. Het is een ode aan de tocht die vierhonderd jaar geleden over zee werd gemaakt. In 1598 vertrokken uit Rotterdam vijf schepen richting het Verre Oosten, op zoek naar nieuwe markten en nieuwe handelscontacten.

Twee jaar later bereikte als enige het schip De Liefde het Japanse eiland Kyushu. Het was het begin van vier eeuwen handelsbetrekkingen tussen Japan en Nederland en dat wordt dit jaar gevierd op allerlei manieren.

'We wilden de tocht nabootsen over het spoor', zegt Ishii. Meer dan anderhalf jaar is door Japanners en Nederlanders aan de voorbereiding gewerkt. Die samenwerking viel niet altijd mee. 'Japanners willen alles checken en dubbelchecken en nog weer een keer onderzoeken. Wij zijn veel gemakkelijker', zegt mede-organisator B. Golstein van de NS. Met verbazing in zijn stem vertelt hij dat op de dag van vertrek twee Japanners vooruit zijn gevlogen naar Praag om te kijken of de hotels wel in orde zijn. 'Overdreven', zegt Golstein. 'We hebben dat goed geregeld.' Later die dag blijkt het Japanse idee nog niet zo gek te zijn.

Dinsdagochtend om half negen is het zover. Op het perron in Den Haag speelt de NS-harmonie hoempapa-hoempa-dreun-dreun en kijken hoogwaardig heidsbekleders bewonderend naar de luxueuze Pullman Express, waarmee het eerste deel van het traject wordt afgelegd.

Burgemeester Deetman van Den Haag is er uiteraard en de directie van de Nederlandse Spoorwegen, maar opvallend genoeg is ook de hele top van Verkeer en Waterstaat aanwezig.

Uitbundig geeft minister Netelenbos het vertreksein met een ouderwets 'spiegelei' in de hand en de fluit in de mond. De passagiers hebben zich al genesteld in de fauteuils van de Pullman Express. De rijtuigen stammen uit 1929 en hebben meer dan zeven miljoen kilometer afgelegd. De trein heeft niets van zijn glans verloren.

In het originele barrijtuig speelt pianist Charly ('Vroeger was ik salesmanager bij een grote Rotterdamse firma, maar nu speel ik alleen nog waar ik zin in heb, zoals My Bonnie is over the Ocean.' De veelal oudere passsagiers laten het gelaten over zich heenkomen. De stemming is verwachtingsvol.

'Het is een huwelijksreis voor gevorderden', zegt hotelier G. Cremers uit Roosendaal. Hij heeft net zijn hotel aan zijn kinderen overgedaan en kan nu eindelijk met zijn vrouw op reis. De prijs van een halve ton vindt hij geen probleem. 'Als je een cruise maakt, ben je het ook kwijt.'

Ook de oudste Nederlandse deelnemer, B. Wilms uit Arnhem, maakt zich niet druk om de kosten: 'Ik ben bemiddeld.' Wilms, de tachtig gepasseerd, is pas na zijn pensionering gaan reizen. 'Ik was directeur van een Drentse landbouwcoöperatie. De boeren gingen niet met vakantie, dus de top ook niet.'

Nu hij tijd heeft, haalt hij alles in. Zuid-Afrika, Nieuw-Zeeland, Amerika. Vrijwel overal neemt hij zijn vrouw (76) mee. 'Zij heeft vijf kinderen gebaard en verdient het.' Het vele reizen kan hij betalen omdat hij zijn boerderijtje in Drenthe voor een behoorlijk bedrag van de hand heeft gedaan. 'Wij wonen nu in een appartement in Arnhem. Alles wordt bewaakt, dus we kunnen zorgeloos een maand weg.'

Het echtpaar Wilms verheugt zich op vrijwel alles op deze exclusieve, eenmalige reis. Via Praag en Krakow gaat de trein naar Warschau. Daar wordt overgestapt op een Poolse nachttrein naar Moskou.

Van Moskou tot de Chinese grens rijden de gasten per Russian Oriënt Express met zijn dertien West-Europese rijtuigen uit de jaren twintig, afkomstig uit de legendarische nachttrein Train Bleu die tussen Parijs en de Rivièra reed. Achter die trein wordt een doucherijtuig met wasserette gekoppeld.

In Alashankou wacht de Chinese First Class Train: DDR-materiaal uit de jaren zestig. Van Peking naar Japan reizen de deelnemers per vliegtuig, maar daar staat een Japanse hogesnelheidstrein klaar.

De twee Wilms lijkt het allemaal even prachtig. Ook naar de uitstapjes naar het Terracotta-leger in Xian en de rit langs de eeuwenoude vermaarde zijderoute kijken ze uit. 'We zijn nooit die kant uit geweest en willen in contact komen met andere culturen', zegt de hotelhouder.

Het is het verhaal van alle reizigers. De homogeniteit van de Nederlandse passagiers is opmerkelijk. Behalve de overeenkomst in leeftijdsklasse zijn de treinreizigers vrijwel allemaal bereisd en hebben culturele belangstelling. 'Er zitten geen patjepeeërs tussen. Het zijn allemaal ontwikkelde mensen met een open blik', zegt organisator Golstein.

De gemiddelde leeftijd van de passagiers is 58 jaar. 'Als je jong bent, kun je wel een maand weg, maar heb je geen geld. Tussen 25 en 55 heb je geen tijd, en daar boven heb je geld en tijd, zo simpel is dat.' De samenstelling van de Japanse groep is niet veel anders. Ruim 60 procent is gepensioneerd, 20 procent is hoogleraar, arts of directeur van een bedrijf. De rest, en dat is wel een opmerkelijk verschil met de Nederlandse gasten, zijn rijke, oudere vrouwen. 'Japanse vrouwen vinden het heerlijk om zonder hun man, maar met een vriendin te reizen', zegt F. Kawaguchi, een van de Japanse organisatoren.

Dat de Japanners meer betalen vindt hij niet raar. 'Ze willen gewoon meer service. Zo hebben we honderd kilo rijst ingevlogen, speciaal voor hen'.

Hij nuanceert het verhaal van Golstein over de overdreven vlucht van twee reisleiders naar Praag. 'Japanners zijn gewend aan veel meer dienstverlening. Zij willen bijvoorbeeld niet met bagage slepen. We komen laat aan in Praag. Onze mensen reizen vooruit om te zorgen dat de gasten zijn ingecheckt, dat de bagage op hun kamer staat, zodat ze binnen vijf minuten na aankomst in bed kunnen liggen.'

De eerste dag al betaalt de klantgerichtheid van de Japanners zich terug. Door vertragingen wordt de trip een uitputtingsslag. Om tien uur 's avonds liggen veel Japanners uitgeput op banken en stoelen te ronken. Ook de Nederlanders houden met moeite hun ogen open.

Wanneer de trein eindelijk, ruim een uur na middernacht en anderhalf uur te laat, Praag binnenrijdt, heeft iedereen het wel gehad. De service van de Japanners werkt dan heilzaam. Terwijl de Nederlanders nog met hun koffers zeulen, zijn de Japanse reizigers al op weg naar hun vijf sterrenhotel. En op het moment dat de Nederlandse bus zich in beweging zet naar het goedkopere Ibis-hotel, liggen de Japanners op één oor.

Meer over