Een hartstochtelijke boekenverzamelaar KO: M.B.B. Nijkerk

Voor het eerst sinds ruim twintig jaar exposeert het Stedelijk Museum in Amsterdam weer een aantrekkelijke hoeveelheid boeken uit de collectie-Nijkerk....

Nijkerk, welvarend door de handel in ijzer en schroot, was een hartstochtelijk en kritisch collectioneur; typografie en de wijze waarop boeken werden geïllustreerd, boeiden hem bovenmate. Zijn collectie bestrijkt de periode 1890-1940, een tijdvak waarin de boekkunst niet alleen herleeft, maar ook tot grote bloei komt. Alle vooraanstaande typografen uit de eerste helft van deze eeuw zijn dan ook in de collectie vertegenwoordigd zoals S.H. de Roos, J. van Krimpen, Charles Nypels en J.F. van Royen met zijn uitzonderlijk mooi verzorgde boeken, geproduceerd door de Kunerapers en de Zilverdistel Pers. De collectie omvat merendeels boeken die in kleine en genummerde oplagen werden gedrukt, in fraai uitgevoerde banden zijn gevat en met illustraties van een speciaal daartoe aangezochte kunstenaar.

Hoewel van geboorte Amsterdammer, was Nijkerk langere tijd woonachtig in Brussel. Daardoor kon hij ook beslag leggen op een flink aantal in België vervaardigde bibliofiele uitgaven. Ook Engelse persen werden door hem gevolgd; de expositie toont edities van onder meer The Doves Press, de Vale Press, The Nonesuch Press en The Golden Cockerel Press, een van Engelands beroemdste private presses. Uit België afkomstig zijn werken die werden geïllustreerd door kunstenaars als Frans Masereel, Jozef Cantré en Edgard Tijtgat.

Buitengewoon gesteld was Nijkerk op de boeken van de bekende uitgever en drukker A.A.M. Stols. Hij verwierf een groot aantal boeken die Stols liet verschijnen in bibliofiele series als de Halcyon Pers en Trajectum ad Mosam.

Indrukwekkend is nog altijd de wijze waarop Stols in 1930 The Collected Sonnets van Keats uitgaf: gezet in de Romanée van Jan Krimpen, geïllustreerd met houtsnedes van John Buckland Wright en ditmaal niet op zijn eigen persen gedrukt, maar bij Joh. Enschedé & Zonen. Elk aspect van het boek krijgt de grootst mogelijke aandacht en het is de combinatie van al deze details die ten slotte - als bij zoveel boeken uit de collectie-Nijkerk - leidt tot een hoogtepunt van boekkunst. De tentoonstelling 'Een keuze uit de collectie van M.B.B. Nijkerk' is nog tot en met 12 oktober in het Stedelijk Museum te zien (catalogus ¿ 12,50).

Hub. Hubben

Meer over