Een hanengevecht en een zakje pindarotsjes

Mijn favoriete voetbalfoto werd op donderdag 27 mei 1971 in het Olympisch Stadion gemaakt door fotograaf Robert Colette van Voetbal International....

Willem van Hanegem (gezien op de rug en met shirtnummer tien) loopt weg, met de nonchalante tred van een huurmoordenaar die zojuist zijn zoveelste klus heeft opgeknapt. Op de achtergrond is een deel van een doel zichtbaar, met een bijna onherkenbare doelman (Eddy Treijtel) en een donkere muur van toeschouwers.

Colette nam de foto tijdens dompetitiewedstrijd van de vorige eeuw. Ajax en Feyenoord waren de beste ploegen van de wereld; niet twee van de beste ploegen van de wereld, maar de beste. (Kom daar in Nederland nog maar eens om.) Feyenoord had in 1970 de Europa Cup voor landskampioenen gewonnen, Ajax zou dat zes dagen na de wedstrijd in het Olympisch Stadion ook doen. Weer vier dagen later haalt Feyenoord de landstitel binnen, niet in de laatste plaats omdat Ajax op 27 mei met 3-1 wordt verslagen in een spijkerharde wedstrijd, van Rotterdamse zijde.

Van Hanegem ontpopt zich na een doelpunt van Ajacied Keizer als de onbetwiste leider de beul van Feyenoord. Hij schopt, treitert en slaat, met het gewenste effect.

Met de Europa Cup-finale tegen Panathinaikos in gedachten deinst Ajax terug. Kindvall en linksback Schneider (twee maal) bezorgen Feyenoord de zege. Zo was het keurig verdeeld: Feyenoord de landstitel, Ajax de nationale beker de Europa Cup al moest die nog wel worden binnengehaald.

Met op het veld de Ajacieden Suurbier, Neeskens, Gerrie M, Cruijff en Keizer en de Feyenoorders Jansen en Van Hanegem, was de wedstrijd een voorbode van het WK in West-Duitsland, drie jaar later. (Jongeren als Rep, Krol, Haan en Rijsbergen zouden later aansluiting vinden bij de groep, Israel en Moulijn waren al op leeftijd.) Het is indrukwekkende rij namen, daar zal iedereen het over eens zijn, behalve Pele die deze week een top-125 van de beste, nog levende voetballers aller tijden openbaar maakte waar de honden geen brood van lusten.

Op Neeskens, Cruijff en Rensenbrink na liet Pele de gouden lichting van het Nederlandse voetbal links liggen. Wel met Renn Willy van de Kerkhof op de proppen komen, maar Krol en Van Hanegem negeren, dan heb je er weinig van begrepen.

Hij koos verder voor Van Basten, Bergkamp,Davids, Gullit, Kluivert, Van Nistelrooij, Rijkaard en Seedorf. Van Wilkes heeft Pele natuurlijk nooit gehoord.

Wat wel grappig is, strelend zelfs in een bepaald opzicht, is dat Pele dertien Nederlanders selecteerde voor zijn eregalerij. Alleen Brazilivijftien) en Frankrijk en Italiveertien) vaardigen meer spelers af.

De afwezigheid van Van Hanegem verbaast het meest. De beste speler tijdens het WK '74, volgens de toonaangevende, legendarische, monumentale stinkende (zelf geroken) Engelse voetbalverslaggever Brian Glanville, is gepasseerd door pakweg Seedorf. Dat zal hij niet leuk vinden.

Wie een lijst samenstelt die is gebaseerd op persoonlijke voorkeuren, en niet op objectieve criteria, krijgt onherroepelijk met tegenstand te maken, maar Pele maakt het wel heel erg bont.

Dat is des te erger omdat hij selecteerde op verzoek van de wereldbond FIFA, waardoor de lijst een min of meer officieel karakter heeft gekregen. (In Spanje zijn de eerste demonstraties al gehouden. Drie spelers slechts! En waar is in vredesnaam Bobby Moore?) Nou was Van Hanegem, behalve een zeer getalenteerde voetballer, een schurk. Zijn wangedrag op 27 mei 1971 was niet uitzonderlijk.

Tegenstanders waren net zo bang voor zijn talent als zijn tackles. Misschien heeft Pele hem daarvoor alsnog gestraft. Als een speler in het veld hoogstaande omgangsvormen had, was het de koning uit Braziliel.

De wijze Nico Scheepmaker schreef ooit een stuk met als titel Ik ben nooit zo'n Van Hanegem-fan geweest. Daaruit:

'En ten tweede geloof ik, dat een speler van zijn klasse nooit naar de middelen had hoeven en mogen grijpen waarmee hij zijn tegenstanders dikwijls het spelen onmogelijk maakte.'

Volgens Scheepmaker waren de 'waarlijk grote voetballers ook faire spelers'. Hij noemt Pele, Cruijff, Di Stefano, Beckenbauer, Matthews, Puskas, Lenstra, Wilkes en Moulijn. In dat gezelschap hoort Van Hanegem niet thuis, weten we sinds mei 1971.

Kort na de wedstrijd tegen Ajax werd Van Hanegem opgenomen in het ziekenhuis en geopereerd aan zijn keelamandelen. De eerste die hem kwam opzoeken was Neeskens, met een brede grijns.

De wraak voor zijn nederlaag in het hanengevecht in het Olympisch Stadion was uitzonderlijk subtiel. Voor de pati had hij een zakje chocolade-pindarotsjes meegenomen.

Meer over