Een grensverleggend glaasje prik

Of wij dat spul wel eens hebben gedronken, vraagt een klant in de supermarkt. De jongen wijst op de blikjes energy drink in ons mandje....

MIEKE ZIJLMANS

Het is dit soort verhalen dat nieuwsgierig maakt naar de nieuwe frisdranken die met tientallen op de markt verschijnen. Alcoholvrije dranken die pretenderen meer te doen dan simpel dorst lessen.

Er is een groeiend segment dranken met de pretentie van een andere werking. Ze willen gezond zijn; de sporter snel oppeppen; de vermoeide chauffeur of partyganger wakker houden; een bepaalde gemoedstoestand versterken; sterke drank vervangen; of een volwassen alternatief bieden voor sinas, cola en vruchtensappen. We hebben gekeken naar dunne zuiveldranken, ongewone dorstlessers, sportdranken en wakkerschudders. Er zijn tientallen in de handel, zeventien ervan hebben we geproefd.

Gek is vooral dat veel soorten de indruk wekken dat we een soort legale drug tot ons nemen. Een bijgedachte die de producenten overigens onwelkom is, ook al doet die het wel goed in het uitgaanscircuit. Die suggestie van illegaliteit schrikt namelijk een groot deel van de verdere markt af en daarop zit een verkoper niet te wachten.

We beginnen met de onschuldigste: Fruit Power. Slappe yoghurt, waarvan de concurrenten vinden dat het geen frisdrank mag heten omdat het zuivel is. Campina heeft de drank ontwikkeld om tieners die de overstap gaan maken van yogho-yogho naar frisdrank aan zich te binden.

Fruit Power bestaat uit yoghurt, vruchtensap, druivensuiker en vitamines, en is buiten de koeling houdbaar. De toevoeging van vitamines aan levensmiddelen is in Nederland pas sinds een paar jaar toegestaan. Hoewel de meeste vitamines bij overdosering worden uitgeplast, bestaan er een paar die niet in water oplossen, maar die worden opgeslagen in ons vet. Daarom is het toevoegen van foliumzuur en vitamine A en D aan eten en drinken nog steeds verboden. Te veel daarvan binnenkrijgen, kan schadelijk zijn.

Het volwassen proefpanel vindt de mintgroen gekleurde yoghurt unaniem niet te drinken, zo vies. 'Slijmerig-zure kauwgomdrank', zegt een panellid. De gele variant ruikt hetzelfde als yokidrink. We hebben wat moeite met de combinatie van yoghurt en vruchtensap: alsof die smaken niet goed mengen.

Omdat de consument behoefte zegt te hebben aan iets extra's, iets grensverleggends in zijn glaasje prik, komen grote namen met allerlei nieuwe smaken op de proppen. Royal Club, de drijvende kracht achter bittere frissen zoals tonic en bitter lemon, brengt daarom Zest, Zeuz en Fizz. Met wisselende doses stimulerende kinine erin, volgens het etiket. Verder beloven ze kracht, ze zouden ons wakker maken of een mentale oppepper geven, precies op het moment dat de drinker daar het meest aan toe is.

We proeven Zeuz en Fizz. Zeuz ruikt naar mandarijntjes en smaakt bitter, naar grapefruit. En ziet er kinderachtig roze uit. Maar het kan de goedkeuring van het panel wel wegdragen. Fizz vinden we een soort overdreven synthetisch uitgevallen bitter lemon: 'Alsof je op een blaadje van de ficus kauwt.' Vooral geschikt voor mensen die niet houden van zoete drankjes.

Liptonice is het prikwater van theemaker Lipton. We proeven het verschil met het ouderwetse Rivella niet echt: ook een soort Pickwick-met-citroen. En Crystal Clear-bronwater vinden we niet nieuw: gewoon sinas, maar dan verkleed als rode Spa.

Iets heftiger willen de Xi-dranken van Vrumona zijn. Eenpersoonsflesjes met namen als Strength, Relax, Freshness en Temptation. Ze beloven kracht, ontspanning, geprikkelde zinnen en verkwikking. Daartoe vertonen de ingrediëntenlijsten een scala aan kruidenextracten, en een stof als guarana, een Braziliaanse cafeïne-variant. Speciaal aan Xi-dranken is dat ze bedoelen in te haken op een bepaalde stemming. Het proefpanel wil er niet aan. 'Thee met prik', zegt iemand, 'hoestbonbons opgelost in prikwater'. En: 'Ik denk dat mijn deodorantroller zo smaakt.' De belangrijkste klacht is echter dat het spul synthetisch, kunstmatig smaakt.

Speciaal op sporters afgestemde dranken zijn er inmiddels ook legio. Ze bestaan doorgaans uit bronwater met citroensap en een schepje mineralen. Die laatsten zouden het verlies aan gezonde stoffen door transpireren moeten compenseren. Het proefpanel beperkte zich tot een handvol. Aquarius, een Coca-Cola-dochter, werd een beetje te slap gevonden, als te dunne aanlenglimonade. 'Fris waar de prik af is.' Maar ook lekker verfrissend soda-achtig doordat het niet zo mierzoet is.

Sportline smaakt even limoen-achtig als de meeste andere sportdranken, maar is minder scherp van smaak. Dextro Energy, bekend van druivensuiker in tabletvorm, is zo slim geweest zijn oppepper nu in dorstlessend water met vruchtensap op te lossen en van vitamines te voorzien. Doordat druivensuiker verhoudingsgewijs snel door het bloed wordt opgenomen, voel je het effect al na zes minuten. Dextro mikt op autorijders en sporters.

Dextro Energy Tropical ruikt volgens het panel naar een open blikje ananas, en smaakt naar passievrucht en guave. De sinaasappelvariant smaakt naar de laffe sinaasappelsap die we kennen van die driehoekige kartonnetjes van vroeger.

De gewone AA Drink vinden we niet te drinken, zo zoet. Daarnaast heeft AA nu Sportwater ontwikkeld, een gewoon, koolzuurloos watertje met extra mineralen. We zouden al sportend veel daarvan uitzweten en dat dient dan aangevuld.

Resteren de energy-drinks. Dat zijn die drankjes waarvoor die jongen in de supermarkt waarschuwde: er zit doorgaans evenveel cafeïne in als in een kop koffie. Daarom zijn ze niet bedoeld voor mensen die gaan slapen, maar juist voor hen die opblijven, zoals chauffeurs, mensen in de nachtdienst, en nachtvlinders.

De bekendste is Red Bull, geënt op een Japans recept van een opwekkende siroop. Er zit cafeïne in, en het aminozuur taurine. Red Bull probeert niet eens een lekkere frisdrank te zijn; daarvan zijn er al legio. Als dit spul zijn uitwerking maar heeft, is de filosofie. De cafeïne moet wakker maken. De taurine moet de spieren nieuwe brandstof verschaffen. En de mineralen moeten het snelle herstel van het versleten lichaam bevorderen. Zo moeten we overeind kunnen blijven in de 24-uurs-economie. Met een drankje dat smaakt naar opgeloste wine-gums, wil het proefpanel daaraan nog toevoegen.

Hetzelfde idee streven Black Booster en Bullit na. De eerste bevat cafeïne en guarana, naast aminozuren en druivensuikers. Anders aan Black Booster is wel dat het nog heel behoorlijk smaakt ook: een beetje naar cola met hoestsiroop. Bullit, met taurine en cafeïne, vinden we weer smaken alsof er medicinale zuurtjes in zijn opgelost.

De Keuringsdienst van Waren reageert wat lacherig op de nieuwe frisdranken. We vroegen of dat zomaar mag: kinine in de frisdrank, cafeïne, taurine, mineralen of vitamines. Want kinine is een koortswerend geneesmiddel, cafeïne is , in grote doses, vergif, en sommige vitamines kunnen bij overdosering schadelijk zijn. Hoeveel er van welke stof in een liter water mag zitten, ligt wettelijk vast. De Keuringsdienst moet controleren of fabrikanten zich daaraan houden. En dat schijnen ze netjes te doen.

Voor de rest is de Keuringsdienst uiterst sceptisch over de meerwaarde van al dit soort dranken voor onze gesteldheid. Ze geloven volstrekt niet in de werking die eraan wordt toegedicht. Natuurlijk, van cafeïne blijf je wakker. En drinken helpt per definitie tegen de dorst. Maar vitamines en mineralen zitten er al genoeg in een verantwoord dieet. Verder geloven ze er bij de Dienst allemaal geen barst van, van de oppeppers, de spierherstellers, de bedwelmers en noem maar op. En opbeurende suikers zitten er altijd al in frisdrank.

Maar dit soort dranken kan geen kwaad en dus mogen ze van de Keuringsdienst verkocht worden. Als de mensen graag betalen voor een chic klinkende frisdrank moeten ze dat zelf weten. Ook al schiet je er niks meer mee op dan met een glaasje water, of indien noodzakelijk een kop koffie.

Mieke Zijlmans

Meer over