Een goede zaak bepleit met fout voorbeeld

Een leuk stukje over dik en weinig bewegen, zo prees een lezer de column van Wilma de Rek in het Mediakatern van zaterdag 19 april....

Een gehandicapte lezeres uit Nijmegen was heel wat minder gelukkig met die column. 'Zij schrijft dat zij een dikke mevrouw zag rijden in een scooterachtige rolstoel en dat zij vaker zulke personen tegenkomt, eventueel begeleid door een dikke man of een dik kind', vatte zij het verhaal van Wilma de Rek kort samen. In de echte versie schrijft De Rek dat zij omver werd gereden door een rolstoelachtig scootertje met een erg dikke mevrouw erop: 'Ze had een verongelijkte blik in haar ogen, een sigaret in haar mond en ze croste in een hoog tempo naar de stand van de Vietnamese loempia's', luidt het verhaal.

Na dit incident ontwaarde de columniste 'heel veel van dat soort scootertjes en op vrijwel allemaal zat een dikke, uitgezakte mevrouw'. Voorts viel haar op dat 'ongeveer de helft verwoed aan een sigaret zoog'. Soms werd de mevrouw in de rolstoel vergezeld door 'een dikke, moedeloze man'. En 'in een enkel geval was er ook een dik kind bij'. De columniste concludeerde dat 'rolstoelachtige scootertjes vast en zeker een zegen zijn voor mensen die echt iets mankeren'. Maar vaak heeft ze het gevoel dat er mensen op rijden 'van wie ik zomaar het gevoel heb dat een voorzichtig wandelingetje hier en een klein ommetje daar, indien nodig met een stokje of achter een looprek, in elk geval een paar trillende vetkwabben zou schelen'.

De Nijmeegse lezeres verwijt Wilma de Rek 'onkunde'. 'Het is haar kennelijk niet bekend dat veroordeeld worden tot een rolstoel - omdat jouw lichaam je niet meer toestaat om op je eigen benen te lopen - min of meer automatisch leidt tot dik worden. Je loopt niet meer, je kunt niet meer trimmen, gymnastieken, je overgeven aan bewegingssport. Alleen denksport blijft over.' Daarna volgt een relaas over de problemen van de rolstoelgebruiker. Conclusie: 'Een groep mensen die het toch al zo moeilijk heeft, wordt nog eens extra in het verdomhoekje geplaatst. Schande, schande!'

In een reactie zegt Wilma de Rek dat zij de overvloedige aandacht voor SARS en de angst van het publiek voor deze nieuwe ziekte heeft willen afzetten tegen de geringe aandacht voor overgewicht. 'Aan SARS overlijden veel minder mensen dan aan overgewicht. Toch zijn mensen voor het eerste bang en doen ze zich het tweede geheel vrijwillig aan', zegt ze. Om deze paradox te beschrijven, gebruikte ze een waar gebeurde anekdote. Volgens haar is het evident dat niet bedoeld is dat alle vrouwen in elektrische rolstoelen dik zijn. 'En ook niet dat alle dikke vrouwen in elektrische rolstoelen zitten. Die twee zaken staan los van elkaar. Als ik omver was gereden door een dikke man in een auto of door een dik kind op een brommer, dan had ik dat als bruggetje gebruikt.'

In haar column, zo onderstreept Wilma de Rek, staat dat elektrische rolstoelen een zegen zijn voor mensen die echt wat mankeren. Vandaar, meent zij, dat de boze lezeres uit Nijmegen zich niet beledigd zou hoeven te voelen. En als ze dat wél voelt, dan spijt het De Rek oprecht. Het was niet haar bedoeling om de Nijmeegse te beledigen.

Het artikel van Wilma de Rek is een column. En in de journalistiek geniet de columnist doorgaans grotere vrijheden dan overige journalisten. Meestal gaat het trouwens om persoonlijke meningen. Die grotere vrijheid, vind ik, gaat gepaard met een eigen verantwoordelijkheid van de columnist. Hij mag grenzen zoeken, maar de columnist moet ook weten waar hij ze overschrijdt.

In de column over vet- en vraatzuchtige Nederlanders vind ik de anekdote over een zwaarlijvige rolstoelrijdster op z'n minst een erg ongelukkig gekozen voorbeeld. Vooral als vervolgens wordt gerept van 'heel veel' rolstoelen met 'dikke, uitgezakte mevrouwen'. Gebruik je op die manier immers niet een te kwetsbare groep gehandicapten als model voor het terecht aan de orde gestelde vraagstuk van de 'verdikking' van Nederland? Het gekozen voorbeeld en de daardoor gewekte suggesties gaan mij een brug te ver.

Meer over